Anthyllis hermaniae.
Η ανθυλλιδα είναι σπουδαίο μελισσοκομικό φυτό, διαδεδομένο σε όλη την Ελλάδα, για αυτό και τα πολλά κοινά ονόματα όπως, σμυρνιά (Χαλκιδική), σμύρος (Λήμνος), τσαρίχα (Ζάκυνθος), νιάκι (Κάρπαθος), αλογοθύμαρο, σαρωμα, σκούπα κ.τ.λ. Είναι χαμηλός ακανθώδης θάμνος, ανθεκτικός στην βόσκηση, ανθίζει από τα μέσα Μαΐου και η ανθοφορία της σε βροχερές χρονιές και μεγαλύτερα υψόμετρα κλιμακώνεται μέχρι τα τέλη Ιουνίου.Δεν επηρεάζεται από ήπιες βροχοπτώσεις και ανέμους στην διάρκεια της άνθισης. Κριτήριο για μελισσοκομική της επιτυχία είναι η εδαφική υγρασία από τις βροχές που προηγήθηκαν. Χαρακτηριστικό της επιτυχίας της είναι το κίτρινο χρώμα των κηρηθρών, το χρυσοκίτρινο χρώμα του νέκταρος στις φρεσκοκτισμένες κηρήθρες, από το χρώμα των λουλουδιών της ανθυλλιδας. Το μέλι που τελικά παράγεται, έχει πολύ ωραίο ξανθό κόκκινο χρώμα, άρωμα και γεύση που θυμίζει θυμάρι. Συνήθως καλύπτει το κενό πριν από την ανθοφορία του θυμαριού η ακόμα και της πρώτης μελιτοέκκρισης του πεύκου στα τέλη Ιουνίου. Ο τρύγος πραγματοποιείται τον Ιούλιο Αύγουστο. Η φετινή χρονιά ήταν καλή για την ανθυλλιδα μέχρι σήμερα 12 Ιουνίου. Στα χαμηλότερα υψόμετρα βρίσκεται στο τέλος της, ενώ σε πιο πρώιμα μέρη έχει ξεπεράσει, όπως στην Λήμνο. Στα μεγαλύτερα υψόμετρα έχει ένα περιθώριο ακόμη , περίπου 10 ημερών ικανοποιητικής ανθοφορίας. 

Απορίες και διευκρινίσεις σχετικά με το άρθρο ή με όποιο άλλο θέμα θέλετε επικοινωνήστε με το περιοδικό Μελισσοκομική Επιθεώρηση πατώντας εδώ.

Για την κατάρτισή σας,
επιλέξτε πηγές πληροφόρησης με επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση

Σε λειτουργία τέθηκε από την Δευτέρα 8 Ιουνίου 2020, η ηλεκτρονική υπηρεσία έκδοσης βεβαίωσης Επαγγελματία Αγρότη.

Η συγκεκριμένη υπηρεσία έχει προστεθεί στις ψηφιακές υπηρεσίες της επίσημης ιστοσελίδας του Υπουργείου και συγκεκριμένα στον ηλεκτρονικό σύνδεσμο  http://www.minagric.gr/index.php/el/eservisesmenu-2/mhtrooagrotonmenu και πλέον οι επαγγελματίες αγρότες που επιθυμούν να εκδώσουν τη σχετική βεβαίωση θα μπορούν να εξυπηρετούνται ψηφιακά, μέσω του υπολογιστή τους ή του κινητού τους τηλεφώνου. 

Σημειώνεται ότι η βεβαίωση που εκδίδεται ψηφιακά δεν χρήζει περαιτέρω επικύρωσης. 

Απορίες και διευκρινίσεις σχετικά με το άρθρο ή με όποιο άλλο θέμα θέλετε επικοινωνήστε με το περιοδικό Μελισσοκομική Επιθεώρηση πατώντας εδώ.

Για την κατάρτισή σας,
επιλέξτε πηγές πληροφόρησης με επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση

Έλαβα στο προσωπικό μου e-mail ένα απίστευτο μήνυμα. Έμπορος μελιού από Ισπανία ζητά να αγοράσει «προβληματικό μέλι» χωρίς να αναφέρει τιμή με σκοπό να το εμπορευτεί στη Μέση Ανατολή. Στα προβληματικά μέλια κατατάσσεται ένα νοθευμένο, ή ξινισμένο μέλι, ή ένα μέλι το οποίο περιέχει υπολείμματα φαρμάκων, αντιβιοτικά, είναι θερμικά καταστραμμένο χωρίς θρεπτική αξία και ότι άλλο φανταστεί κανείς .

Από περιέργεια αναζήτησα τις απαιτήσεις των χωρών της Μέσης Ανατολής (Ιράν, Ισραήλ, Σαουδική Αραβία, Αίγυπτος, Τουρκία, Σουδάν και άλλες) στις εισαγωγές μελιού. Διαπίστωσα ότι οι απαιτήσεις τους σε μέλι έχουν αυστηρά ποιοτικά κριτήρια. Απαιτούν για παράδειγμα το προϊόν να παράγεται και να παρασκευάζεται σε καταχωρισμένες / εγκεκριμένες εγκαταστάσεις, οι οποίες λειτουργούν υπό την επίβλεψη της αρμόδιας αρχής της χώρας, να είναι απαλλαγμένο από ασθένειες (ΑΣΓ, Νοσέμα, βαρρόα κ.ά),να μην φέρει αλλοιώσεις στα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά, να μην έχει κατάλοιπα, αντιβιοτικών, παρασιτοκτόνων και άλλων φαρμάκων, να είναι κατάλληλο για ανθρώπινη κατανάλωση, να είναι σύννομο σύμφωνα με τον Codex Alimentarius κ.ά.

Αυτό προκαλεί ερωτηματικά. Η κύρια αγορά σε προβληματικό μέλι σε ιδιαίτερα χαμηλές τιμές είναι η Κίνα. Γιατί οι Ισπανοί αναζητούν εκτός Κίνας προβληματικό μέλι; Μήπως μειώθηκαν τα αποθέματα προβληματικού μελιού της Κίνας ή μήπως ο κορωνοϊός στιγμάτισε αρνητικά τα εμπορικά προϊόντα της Κίνας; Η απορία αυτή δύσκολα θα απαντηθεί, αλλά ένα είναι βέβαιο. Το προβληματικό αυτό μέλι θα περάσει από φίλτρα ρητίνης που διαθέτουν πια τα ισπανικά τυποποιητήρια, θα απαλλαχτεί από κάθε πρόβλημα, θα εμπλουτιστεί με ένζυμα και ότι χρειάζεται για να διοχετευτεί ως κανονικό μέλι στις αγορές της Μέσης Ανατολής. Ίσως το συγκεκριμένο μαιλ να αποτελεί μια ένδειξη στο τι πραγματικά γίνεται και επικρατεί στην παγκόσμια αγορά μελιού.

Ο Γιάννης Μακέτας στο καταπληκτικό του βιβλίο “Περί φυτών αφηγήματα” γράφει: η ιδιοτροπία ενός φυτού (εννοεί το ζαχαροκάλαμο) να αποταμιεύει σακχαρόζη αντί για άμυλο και να αρνείται πεισματικά να καλλιεργηθεί έξω από τις τροπικές περιοχές, οι εκκλησιαστικές έριδες και η ανακάλυψη του Νέου Κόσμου είχαν ως αποτέλεσμα τη βίαιη μετακίνηση εκατομμυρίων μαύρων Αφρικανών και τη σημερινή χρωματική ποικιλομορφία της Αμερικής.

Το μέλι αποτελούσε την μόνη γλυκαντική ύλη σε όλη την Ευρώπη, από την αρχαιότητα και μέχρι την ανακάλυψη της Αμερικής.

Η Προτεσταντική μεταρρύθμιση τον 16ο αιώνα έφερε μεγάλες ανακατατάξεις στην εκκλησία και τα καθολικά μοναστήρια που ήταν οι κύριοι παραγωγοί μελιού κατέρρευσαν κι έτσι μεγάλωσε η ανάγκη για νέο εναλλακτικό γλυκό προϊόν. Εκτός από την Ινδία ζαχαροκάλαμο καλλιεργούνταν ήδη από το 1453 και στα νησιά της Καραϊβικής όταν ο Κολόμβος μετέφερε εκεί νεαρά φυτά ζαχαροκάλαμου για δοκιμή. Η ζήτηση ζάχαρης άρχισε να γίνεται όλο και μεγαλύτερη στην Ευρώπη μαζί με την αύξηση της κατανάλωση τσαγιού, καφέ, σοκολάτας.

Οι έμποροι και επιχειρηματίες της εποχής δεν άφησαν την ευκαιρία να χαθεί. Οικειοποιήθηκαν ή ανταλλάχθηκαν μεγάλες εκτάσεις με μόνο κριτήριο την καταλληλότητα του κλίματος για καλλιέργεια ζαχαροκάλαμου.  Οι Ινδιάνοι, οι κάτοικοι δηλ. των περιοχών αυτών, αγνοήθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν σαν δούλοι στις φυτείες ζαχαροκάλαμου και τελικά εξοντώθηκαν είτε από την βαριά εκμετάλλευση είτε από τα όπλα ή από τις άγνωστες γι΄ αυτούς ασθένειες που μετέφεραν οι Ευρωπαίοι.

Αναπλήρωση αυτών των απωλειών σε εργατικά χέρια έγινε με το δουλεμπόριο μαύρων Αφρικανών. Τα πλοία από την Αγγλία και την υπόλοιπη Ευρώπη μετέφεραν  στη Δυτ. Αφρική αλάτι, όπλα, ενδύματα κ.ά. και σε αντάλλαγμα οι τοπικοί φίλαρχοι  έδιναν στους Άγγλους και Ισπανούς νέους δυνατούς και ανθεκτικούς στις τροπικές θερμοκρασίες μαύρους σκλάβους. Αυτοί μεταφέρονταν στην Νότια Αμερική και ανταλλάσσονταν με ζάχαρη φυσικά, η οποία μεταφερόταν πάλι στην Ευρώπη. Έτσι έκλεινε ο κύκλος με πάντα φορτωμένα πλοία και βέβαια πολύ χρήμα.

Το εμπόριο σκλάβων διήρκησε 300 0λόκλρα χρόνια, μέχρι το 1800 και μεταφέρθηκαν από την Αφρική 20.000.000 μαύροι σκλάβοι. Ένας τεράστιος αριθμός ανθρώπων διότι λόγω της σκληρής εκμετάλλευσης πολλοί δεν άντεχαν, πέθαιναν και έπρεπε να αντικατασταθούν.

Η κίτρινη φυλή, οι Ασιάτες που υπερτερούν στο νησί της Χαβάης σήμερα, οφείλεται ακριβώς στην ύπαρξη του ζαχαροκάλαμου και την ανάγκη εργατικών χεριών. Αυτοί δεν ήρθαν ως δούλοι, όπως οι Αφρικανοί, αλλά ως δύστυχοι οικονομικοί μετανάστες.

Έτσι προέκυψε αυτή η χρωματική ποικιλομορφία στην Αμερική. Μια δραματική ιστορία με πρωταγωνιστές τους “πολιτισμένους” Ευρωπαίους.

Βιβλιογραφία

Γιάννης Μανέτας
Περί φυτών αφηγήσεις
Πανεπιστημιακές Εκδόσεις Κρήτης

Απορίες και διευκρινίσεις σχετικά με το άρθρο ή με όποιο άλλο θέμα θέλετε επικοινωνήστε με το περιοδικό Μελισσοκομική Επιθεώρηση πατώντας εδώ.

Για την κατάρτισή σας,
επιλέξτε πηγές πληροφόρησης με επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση

Ο Καν. της ΕΕ 852/2004 αφορά την υγιεινή όλων των τροφίμων, συμπεριλαμβανομένων των προϊόντων ζωικής προέλευσης και θεσπίζει τις λειτουργικές και υγειονομικές απαιτήσεις για την παραγωγή και διάθεση στην αγορά τροφίμων σε νόμιμες και καταχωρημένες εγκαταστάσεις επεξεργασίας τροφίμων.

Για τον μικρό παραγωγό ο κανονισμός παρέχει τη δυνατότητα της άμεσης διάθεσης μικρών ποσοτήτων πρωτογενών προϊόντων στον τελικό καταναλωτή ή και στα τοπικά καταστήματα λιανικής πώλησης που προμηθεύουν άμεσα τον τελικό καταναλωτή· χωρίς την υποχρέωση της εγκεκριμένης και καταχωρημένης εγκατάστασης (άρθρο 1, παρ. 2 σημείο γ).

Για την υλοποίηση της απόκλισης αυτής από τον Καν. Η ΕΕ ζητά τα κράτη μέλη να θεσπίσουν κανόνες που θα διέπουν όσα αναφέρονται στην παράγραφο 2 γ του καν. 852 ήτοι:

α) Να καθορίσει την έννοια της μικρής αγοράς και της μικρής ποσότητας

β) Να καταρτίσει Εθνικά μέτρα για την κατασκευή, τη διαρρύθμιση και τον εξοπλισμό των συσκευαστηρίων μελιού για μικρές επιχειρήσεις επεξεργασίας πρωτογενούς υλικού.

γ) Να καταρτίσει Εθνικό Οδηγό ορθής Πρακτικής για τα μικρά συσκευαστήρια μελιού ώστε να καταρτιστεί μια ευέλικτη εφαρμογή του συστήματος αυτοελέγχου βάση των αρχών του HACCP (άρθρο 8 σημείο α) και γ).

Η ελληνική πολιτεία καθόρισε τα παραπάνω τρία κρίσιμα σημεία για άλλους κλάδους παραγωγής τροφίμων ζωικής προέλευσης όπως είναι οι εγκαταστάσεις επεξεργασίας κρέατος, επεξεργασίας αλιευμάτων, μεταποίησης γάλακτος κ.ά. (ΚΥΑ 3724/162303/2014-ΦΕΚ 3438/22-12-2014).

Για το μέλι εκδόθηκε η απόφαση του ΥπΑΑΤ 144/15067 (ΦΕΚ 466/2019) με σκοπό την εφαρμογή του άρθρου 1 της παρ. 2, σημείο γ) του Καν. 852/2004.

Η συγκεκριμένη απόφαση πιστεύουμε ότι είναι νομικά αστήρικτη γιατί δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του Κανονισμού της ΕΕ αλλά και ούτε στο σκοπό εφαρμογής της για τους παρακάτω λόγους:

α) Η συγκεκριμένη απόφαση ενώ με το άρθρο 3 καθόρισε τη μικρή ποσότητα μελιού και τη μικρή αγορά (10 kg/κυψέλη, σύνολο ετήσια 1200 kg, εντός Περιφερειακής ενότητας), δεν καθόρισε τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχουν τα συσκευαστήρια μελιού για τις μικρές επιχειρήσεις.

β) Δεν κατάρτισε εθνικό Οδηγό Ορθής Πρακτικής για τα μικρά αυτά συσκευαστήρια όπως έχει κάνει με τους άλλους κλάδους παραγωγής τροφίμων ζωικής προέλευσης (ΚΥΑ 3724/162303/2014-ΦΕΚ 3438/22-12-2014).

γ) Με το άρθρο 4 της απόφασης 144/15067 το ΥΠΑΑΤ ανατρέπει και ουσιαστικά ακυρώνει την εφαρμογή του Καν. 852/2004 για τη δυνατότητα άμεσης διάθεσης μικρών ποσοτήτων πρωτογενών προϊόντων στον τελικό καταναλωτή ή και στα τοπικά καταστήματα λιανικής πώλησης χωρίς την υποχρέωση της εγκεκριμένης και καταχωρημένης εγκατάστασης. Συγκεκριμένα:

γ1) Το άρθρο 4 αναφέρει ότι «οι ΔΑΟΚ τηρούν μητρώα των Εγκαταστάσεων των Φορέων Μελισσοκόμων (ΦΕΜ) που εμπίπτουν στο πεδίο εφαρμογής της παρούσης» χωρίς όμως να καθορίζει τα Εθνικά μέτρα για την κατασκευή, διαρρύθμιση και τον εξοπλισμό των ΦΕΜ οπότε είναι αδύνατη η νόμιμη εφαρμογή της παραγράφου αυτής του άρθρου.

γ2) Οι ΔΑΟΚ κοινοποιούν στη Διεύθυνση Κτηνιατρικής Δημόσια Υγείας (ΚΔΥ) του ΥπΑΑΤ για την ενημέρωση του καταλόγου εγκεκριμένων και καταχωρισμένων εγκαταστάσεων του άρθρου 8 του Π.Δ.79 (Α΄95). Όμως το άρθρο 8 του Π.Δ. 79 αναφέρεται στον κατάλογο των εγκεκριμένων και καταχωρημένων εγκαταστάσεων τροφίμων σύμφωνα με τις απαιτήσεις του καν. 852/2004 και όχι της απόκλισης του κανονισμού για τις μικρές επιχειρήσεις (άρθρο 1, παρ. 2γ του Καν.). Για τις εγκαταστάσεις του πρωτογενούς τομέα δεν απαιτούνται καταχωρημένες εγκαταστάσεις.

γ3) Στο άρθρο 4, σημείο 2 αναφέρεται: «Η καταχώριση των ΦΕΜ στο Μητρώο 1 της παρ. 1 γίνεται σύμφωνα με τις διατάξεις του άρθρου 5 του Π.Δ. 79/2007». Όμως οι διατάξεις του συγκεκριμένου άρθρου δεν έχουν καμία σχέση με την παρ. 2, σημείο γ) του Καν. 852/2004 που ήταν ο σκοπό την εφαρμογή της απόφασης 144/15067 το ΥΠΑΑΤ.

Το άρθρο 5 του Π.Δ.79 κάνει αναφορά στο άρθρο 3 παρ. 2 περ. αο. αφορά τις νόμιμα καταχωρημένες εγκαταστάσεις τυποποίησης και επεξεργασίας μελιού που διακινούν μέλι χωρίς περιορισμό ποσότητας και αγοράς εσωτερικού ή εξωτερικού. Δεν αφορά την απόκλιση του Καν. 852 για τις μικρές επιχειρήσεις. Μια καταχωρημένα επιχείρηση μελιού σύμφωνα με το άρθρο αυτό δεν έχει κανένα περιορισμό στη διάθεση του προϊόντος της.

Κάνει επίσης αναφορά στο άρθρο 4 του Καν. 853/2004. Το άρθρο όμως αυτό αφορά τα παραρτήματα Ι και ΙΙ που σχετίζονται με την μεταποίηση και επεξεργασία των προϊόντων ζωικής προέλευσης και όχι με το παράρτημα Ι που είναι άλλωστε η απαίτηση του Καν.852/2004 για την πρωτογενή παραγωγή. Μάλιστα το συγκεκριμένο άρθρο στην παρ. 2 σημείο α αναφέρεται σαφώς ότι «δεν αφορά εγκαταστάσεις πρωτογενούς παραγωγής»

Στο σημείο 3 του άρθρου 5 του ΠΔ 79 αναφέρεται ότι η αυτοψία στην εγκατάσταση και η γνωμοδότηση γίνεται για τη συμμόρφωση των απαιτήσεων του Καν. 852/2004 και 853/2004 όσο αφορά τα παραρτήματα ΙΙ και ΙΙΙ. Οι απαιτήσεις όμως του Καν. 852 για τις μικρές επιχειρήσεις (άρθρο 1 παρ. 2γ) περιορίζονται στο παράρτημα Ι.

Συμπερασματικά

Η εφαρμογή της απόφασης του ΥπΑΑΤ 144/15067 (ΦΕΚ 466/2019) είναι νομικά αστήρικτη γιατί το άρθρο 4 της απόφασης 144/15067 α) δεν αφορά το άρθρο 1, παράγραφος 2 σημείο γ του Καν. 852/2004 και β) δεν διασφαλίζει την επίτευξη των στόχων του Καν. 852/2004 όπως επιτάσσει το άρθρο 1 παρ. 3 του ιδίου κανονισμού. Παράλληλα ενώ δεν κατέρτισε Εθνικά μέτρα για την κατασκευή, τη διαρρύθμιση και τον εξοπλισμό των συσκευαστηρίων μελιού για μικρές επιχειρήσεις επεξεργασίας πρωτογενούς υλικού, ούτε Εθνικό Οδηγό ορθής Πρακτικής για τα μικρά συσκευαστήρια μελιού ζητά από τον μελισσοκόμο να συσκευάζει την μικρή ποσότητα μελιού σε καταχωρημένα συσκευαστήρια εγκλωβίζοντας έτσι τη διάθεση μελιού από τους μικρούς παραγωγούς.

Τι προτείνεται ότι θα πρέπει να γίνει:

α) Να καταργηθεί το άρθρο 4 της απόφασης 144/15067 γιατί α) δεν αφορά το άρθρο 1, παράγραφος 2 σημείο γ του Καν. 852/2004 και β) δεν διασφαλίζει την επίτευξη των στόχων του Καν. 852/2004 όπως επιτάσσει το άρθρο 1 παρ. 3 του ιδίου κανονισμού.

β) Να καταρτιστούν Εθνικά μέτρα για την κατασκευή, τη διαρρύθμιση και τον εξοπλισμό των συσκευαστηρίων μελιού όπως έγινε με τις μικρές επιχειρήσεις επεξεργασίας κρέατος, αλιευμάτων, μεταποίησης γάλακτος, γαλακτοκομικών προϊόντων κ.α (ΚΥΑ 3724/162303/2014-ΦΕΚ 3438/22-12-2014) όπως φαίνεται στον πίνακα 1.

Πίνακας 1. Εθνικά μέτρα για την προσαρμογή των απαιτήσεων του Καν (ΕΚ) 852/2004 για την παραγωγή τροφίμων ζωικής προέλευσης από «μικρές επιχειρήσεις» χωρίς καταχωρημένο τυποποιητήριο

γ) Να καταρτιστεί Οδηγός Υγιεινής για τα μικρά συσκευαστήρια συσκευασίας μελιού (εκπαίδευση μελισσοκόμων στο περιεχόμενο του Οδηγού Υγιεινής, οικονομικά κίνητρα και ένταξη των μελισσοκόμων για τη βελτίωση των εργαστηρίων συσκευασίας μελιού).

Η παρούσα επιστολή στάλθηκε από τον Μελισσοκομικό Σύλλογο Ν.Θεσσαλονίκης σε πολλαπλούς αποδέκτες μεταξύ των οποίων καλλιεργητές ελαιοκράμβης, το Υπουργείο, γεωπονικούς συλλόγους της χώρας και τον αγροτικό – μελισσοκομικό τύπο.
Δημοσιεύεται στο περιοδικό ώστε να γνωρίζουν οι μελισσοκόμοι ότι η νομοθεσία υπάρχει και πρέπει να εφαρμοστεί. Μπροστά μας έχουμε και άλλες καλλιέργειες που παρουσιάζουν «προβλήματα» όπως π.χ. το βαμβάκι. Οι σύλλογοι σε όλη τη χώρα μπορούν και πρέπει να παίξουν σημαντικό ρόλο τόσο στην ενημέρωση των γεωργών και γεωπόνων όσο και στην παροχή νομικής βοήθειας στους μελισσοκόμους. Μ.Ε.

Φίλε Αγρότη 

Σε περιοχές Μεσημερίου-Επανωμή ξεκίνησε εντατικά η καλλιέργεια της ελαιοκράμβης η οποία λόγω της έκτασης και της ποιότητας νέκταρος και γύρης μονοπωλεί την προσέλκυση των μελισσών. Οι μέλισσες με την επίσκεψή τους προσφέρουν στην επικονίαση της ελαιοκράμβης αυξάνουν τις αποδόσεις κατά 25-46%, αυξάνουν τον αριθμό των σπόρων ανά καρπό και ανά φυτό, βελτιώνουν την ομοιομορφία της ωρίμασης και περιορίζουν τις απώλειες κατά την συγκομιδή.

Μελισσοκόμοι Μεσημερίου οι οποίοι έχουν τα μελίσσια τους πλησίον καλλιεργειών ελαιοκράμβης  παρατήρησαν  θανάτους μελισσών και μεγάλες απώλειες μελισσοσμηνών που προέρχονται από την καλλιέργεια. Οι απώλειες οφείλονται σε ψεκασμούς για την αντιμετώπιση εντομολογικών προσβολών της ελαιοκράμβης όπως είναι ο Χειμερινός άλτης (Psylliodes chrysocephala), ο Κευθόρρυγχο του λαχάνου (Ceuthorrhynchus pallidactylus), η Μύγα του λαχάνου (Delia radicum) τα Σκαθάρια της γύρης (Meligethes aeneus) και οι αφίδες (Brevicorine brassicae).

Για την αντιμετώπισή των εντόμων εχθρών της  ελαιοκράμβης, χρησιμοποιούνται Τα εγκεκριμένα στην χώρα μας πυρεθροειδή α-cypermethrin και cypermethrin τα οποία είναι ευρέου φάσματος εντομοκτόνα.

Αντιλαμβανόμαστε ότι η μαζική θανάτωση των μελισσών από τους καλλιεργητές ελαιοκράμβης δεν οφείλεται σε κακή πρόθεση αλλά από πιθανή άγνοια τόσο στα χρησιμοποιούμενα σκευάσματα όσο και στην κείμενη νομοθεσία. Ύστερα από αυτά θέλουμε να παρατηρήσουμε  τα εξής:

α)  Τα εγκεκριμένα πυρεθροειδή είναι ισχυρώς μελισσοτοξικά και θανατώνουν τις μέλισσες. Η χρήση τους απαγορεύεται στην ανθοφορία, δεν εφαρμόζονται  όταν υπάρχουν ανθισμένα  ζιζάνια και ο επαγγελματίας χρήστης οφείλει να ενημερώνει εγγράφως τους  μελισσοκόμους της περιοχής 48 ώρες πριν από τον ψεκασμό (εγκύκλιο ΥΑΑΤ  5919/62354-13/5/2014).

β) Τα έντομα που προσβάλλουν την ελαιοκράμβη έχουν σημαντικούς εχθρούς όπως είναι  τα παρασιτοειδή Υμενόπτερα Phradis interstitialis, Phradis morionellus και Tersilochus heterocerus και άλλα αρπακτικά έντομα. Τα ωφέλιμα αυτά έντομα περιορίζουν τις προσβολές μέχρι και 50% και μειώνουν σημαντικά τους πληθυσμούς των εχθρών της ελαιοκράμβης. Οι ψεκασμοί με πυρεθροειδή θανατώνουν  τα ωφέλιμα αυτά  παρασιτοειδή και έχουν ακριβώς αντίθετα αποτελέσματα δηλαδή  την αύξηση των πληθυσμών των εντόμων που προσβάλλουν την ελαιοκράμβη (ιδιαίτερα των σκαθαριών).

γ) Η αλόγιστη χρήση των πυρεθροειδών  επιταχύνει την ανάπτυξη ανθεκτικότητας στα έντομα. Είναι γνωστές περιπτώσεις ανάπτυξης ανθεκτικότητας  του Κευθόρρυγχου και του Σκαθαριού (κυρίως Γερμανία) από την  αποκλειστική χρήση τους στην Ευρώπη.

δ) Οι προληπτικοί ψεκασμοί δεν εξυπηρετούν κανένα σκοπό, δεν έχουν νόημα, αυξάνουν το κόστος παραγωγής μειώνουν τους φυσικούς εχθρούς των παρασίτων της ελαιοκράμβης. Η παρουσία των σκαθαριών της γύρης δεν συνεπάγεται απαραίτητα οικονομική ζημία. Οι πληθυσμοί του Κευθορρύγχου και των αφίδων  βρίσκονται σε χαμηλά – ανεκτά επίπεδα εξαιτίας της δράσης των φυσικών τους εχθρών. Οι ψεκασμοί σκοτώνουν  τα ωφέλιμα έντομα, διαταράσσουν την φυσική  ισορροπία και προκαλούν έξαρση των εχθρών της ελαιοκράμβης

ε) Οι ψεκασμοί μετά την έναρξη της ανθοφορίας δεν βοηθούν. Οι προνύμφες του Κευθόρρυγχου, βρίσκονται στο εσωτερικό των ριζών και ο ψεκασμός  στην ανθοφορία δεν έχει καμία αποτελεσματικότητα. Οι προνύμφες του άλτη προσβάλλουν τους μίσχους των φύλλων και όχι τα άνθη, τα ενήλικα σκαθάρια τρέφονται με την γύρη των ανοικτών ανθέων χωρίς να προκαλούν ιδιαίτερη ζημιά και οι αφίδες δεν μειώνουν την παραγωγή.

Έχουμε πληροφορηθεί επίσης ότι κάποιοι παραγωγοί χρησιμοποιούν στην ελαιοκράμβη απαγορευμένα νεονικοτινοειδή φυτοφάρμακα όπως το Confidor με δραστική ουσία την  ιμιδακλοπριδη, η οποία  λόγω της μεγάλης τοξικότητάς τους στις μέλισσες και τις δυσμενείς επιπτώσεις στο οικοσύστημα, απαγορεύτηκε με απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου στις 27/4/2018. Επισημαίνουμε ότι η εμπορία γεωργικών φαρμάκων χωρίς άδεια συνεπάγει φυλάκιση τουλάχιστο ένα έτος (Ν. 4036, άρθρο 46,παρ 3) και η χρήστη γεωργικών φαρμάκων χωρίς την έκδοση σχετικής συνταγής χρήσης γεωργικών φαρμάκων συνεπάγει πρόστιμο έως δέκα χιλιάδες ευρώ (Ν. 4036, άρθρο 45,παρ 9δ).

Αγαπητέ καλλιεργητή
Δεν θέλουμε να βρεθούμε σε αντιπαράθεση μαζί σας γιατί τα συμφέροντά μας είναι κοινά. Με τις καλλιέργειές σας προσφέρεται τροφή που συντηρεί τις μέλισσες και αντίστοιχα οι μέλισσες με την επίσκεψή τους στα φυτά συντελούν στην γονιμοποίηση των ανθέων, στην αύξηση των  αποδόσεων και της ποιότητας της γεωργικής παραγωγής. Αντιλαμβανόμαστε την αγωνία σας να διασώσετε την καλλιέργειά σας από τα φυτοφάγα έντομα. Υπάρχουν όμως και άλλες λύσεις πέραν από τους συστηματικούς και σε πολλές περιπτώσεις άσκοπους και επικίνδυνους ψεκασμούς.

Αντιμετωπίστε τις εντομολογικές προσβολές με καλλιεργητικά μέτρα όπως είναι η αβαθής κατεργασία του εδάφους μετά την συγκομιδή, χωρίς άροση, με την χρήση δισκοσβάρνας ή καλλιεργητή ώστε να προστατευτούν τα παρασιτοειδή έντομα σύμμαχοι εναντίον των εχθρών της καλλιέργειας την  επόμενη καλλιεργητική περίοδο.

Χρησιμοποιείστε σε συγκαλλιέργεια με την ελαιοκράμβη το ελαιοδοτικό γογγύλι (Brassica rapa var.silvestris) σε ποσοστό 2-4% ή με την σπορά του αμιγώς στην περιφέρεια του αγρού (6-9 μέτρα). Το φυτό αυτό προσελκύει περισσότερο τους εχθρούς της ελαιοκράμβης, λειτουργεί ως παγίδα  και μειώνει την ανάγκη εφαρμογής εντομοκτόνων.

Χρησιμοποιήστε προσελκυστικές παγίδες κατά το φύτρωμα της καλλιέργειας για να  προσδιορίσετε εάν χρειάζεται ή όχι εφαρμογής εντομοκτόνων και το χρόνο εφαρμογής. Μην ψεκάζετε όταν τα παγιδευμένα άτομα  στην παγίδα είναι λιγότερα από 20 σε τρεις ημέρες μέτρησης.

Αν και εφόσον η χημική επέμβαση κριθεί απαραίτητη, αυτή θα πρέπει να γίνει στο στάδιο των οφθαλμών και μόνον στη συνιστώμενη δόση και ποσότητα ψεκαστικού διαλύματος ανά στρέμμα.  Οι προληπτικοί ψεκασμοί και οι ψεκασμοί στην ανθοφορία της καλλιέργειας δεν χρειάζονται, δεν βοηθούν, είναι επιζήμιοι  για το φυτό, για  τις μέλισσες και για τα ωφέλιμα παρασιτοειδή. Άλλωστε η κείμενη νομοθεσία επιβάλλει αυστηρές ποινές στους χρήστες γεωργικών φαρμάκων που δεν ακολουθούν τις οδηγίες της ετικέτας και δεν προστατεύουν τις μέλισσες και το περιβάλλον (Ν. 4036,άρθρο 45, παρ. 3). Βοηθείστε ώστε το εφετινό πρόβλημα που δημιουργήθηκε στα μελίσσια να μην επαναληφθεί για αμοιβαίο όφελος.

Μεγάλο μέρος από τις πληροφορίες της επιστολής αυτής είναι από τις παρακάτω δημοσιεύσεις των Γεωπόνων Κωνσταντίνου Β. Σίμογλου και Εμμανουήλ Ροδιτάκη στις οποίες οι καλλιεργητές ελαιοκράμβης μπορούν να ανατρέξουν ώστε να λάβουν περισσότερες πληροφορίες.

α) Σίμογλου Κ.Β.  και Ε. Ροδιτάκης (2013) Αντιμετώπιση των σκαθαριών της γύρης (Meligethes aeneus) στην ελαιοκράμβη Λήψη μέτρων πρόληψης κατά της ανάπτυξης ανθεκτικών πληθυσμών  Γεωργία – Κτηνοτροφία • τεύχος 1: 39-45

β) Σίμογλου Κ.Β. και Ε. Ροδιτάκης (2011) Ο Κευθόρρυγχος, ένας σοβαρός εχθρός της ελαιοκράμβης. Φυλλάδιο της  Περιφέρειας Ανατολικής Μακεδονίας & Θράκης

Για το ΔΣ του Μελισσοκομικού Συλλόγου Ν. Θεσσαλονίκης Η Πρόεδρος
Λαζαριδου Ελισσαβετ

Γκουσιάρης Αλέξανδρος,
Μαθηματικός – Μελισσοκόμος

Αποσπάσματα και σκέψεις από το ημερολόγιο ενός ταξιδιού:

09:30 (περίπου) Έξω από τον σιδηροδρομικό σταθμό του Μάντσεστερ, προσπαθούσα όσο πιο αθόρυβα και διακριτικά να βγάλω μια φωτογραφία, με την μέλισσα ενός κάδου σκουπιδιών και φόντο ένα άστεγο. Επίσης αθόρυβα και διακριτικά, ένας οδοκαθαριστής με κατακίτρινο μπουφάν και ολόλευκο χαμόγελο, με ρώτησε.

-Γεια. Τι κάνεις;
-Καλημέρα. Βγάζω φωτογραφία, την μέλισσα (… κουβέντα για τον άστεγο)
-Γιατί;
-Είμαι μελισσοκόμος (το απλανές του βλέμμα με ανάγκασε να συνεχίσω).Έχουμε τουλάχιστον δυο κοινά πράγματα εμείς οι δυο.  Φροντίζουμε μέλισσες και φοράμε κίτρινα μπουφάν. Μήπως είσαι και ΑΕΚ;
Χαμογέλασε, προφανώς μην κατανοώντας τι είναι το ΑΕΚ. Αγγίξαμε ελαφρά τις γροθιές μας, όπως κάνω με τον  Νικολάκη στο Λόφο. Φορούσα το κατακίτρινο χοντρό μπουφάν της Γροιλανδίας.
-Ωραία ιστορία ζήσαμε οι δυο μας του είπα φεύγοντας, ανταλάσσοντας λάικ με τον αντίχειρα σε όρθια θέση. Χαμογέλασα ακόμη μια φορά στη σκέψη: Να ήταν ΑΕΚ; …

… 10:17 Ξεκίνησε ακριβώς στην ώρα του, οπότε και εγώ κάπνισα το τελευταίο τσιγάρο πριν το ταξίδι, ακριβώς στην δικιά μου ώρα. Εκνευριστικό, να καπνίζω κοιτάζοντας το τεράστιο ρολόι στο βάθος του σταθμού, αλλά γεμάτος από νικοτίνη, κάθισα αναπαυτικά στη θέση, δίπλα στο παράθυρο, και μάλιστα κατά την φορά που ταξίδευε το τραίνο. Αγγλικό τραίνο. Βρισκόμουνα δηλαδή στην πηγή. Εδώ ανακαλύφθηκε το σύγχρονο τραίνο, μαζί φυσικά με την ατμομηχανή, προϊόντα της ύστερης βιομηχανικής επανάστασης. Τροχήλατα «αμαξίδια» μετακινούμενα σε ξύλινες ράγες υπήρχαν από την αρχαιότητα. Τα έσερναν βέβαια δούλοι ή ζώα, όπως στην Δίολκο του Ισθμού της Κορίνθου από τον 7^ο– 6^ο π.Χ. αιώνα, και μάλιστα, στην όχι αμελητέα  απόσταση των 6 χλμ, αλλά τραίνο με μέσο όρο ταχύτητας 30 χλμ την ώρα (περίπου όση και η ταχύτητα της μέλισσας), και βαγόνια 13 τόνων φορτίου εμφανίστηκαν το 1829 από τον άγγλο Stephenson (Στέφενσον), στην διαδρομή Μάντσεστερ-Λίβερπουλ, τελειοποιώντας τις εφευρέσεις των συμπατριωτών του, στις ΗΠΑ. Οι άγγλοι ήταν πρωτοπόροι στις σύγχρονες εφευρέσεις. Και το καζανάκι τουαλέτας δική τους εφεύρεση είναι, και μάλιστα σε ένα ταξίδι μου από το Λονδίνο στο λατρευτικό άντρο των Προτεσταντών (Εκκλησία της Αγγλίας) στο Canterbury (Καντέρμπερι), σταμάτησα ένα ολόκληρο τραίνο για να επισκεφτώ την τουαλέτα του σταθμού, επειδή δεν δούλευε το καζανάκι του τραίνου. Και σαν να μην έφτανε αυτό, έπρεπε να πληρώσω και 12,5 λίρες είσοδο για την επίσκεψή μου στον Καθεδρικό, 500 χρόνια μετά την θυροκόλληση των 95 θέσεων του Λούθηρου κατά της Ρωμαιοκαθολικής εκκλησίας και των συγχωροχαρτιών της. Αυτό όμως είναι μια άλλη ιστορία, και αφορά αμιγώς την θρησκευτική και πολιτική διάσταση της ζωής, και όχι τις μέλισσες. Κάπως έτσι κύλησε το ταξίδι, μέχρι το Λονδίνο. Με εικόνες και σκέψεις. Δεύτερο ταξίδι, από το Μάντσεστερ στο Λονδίνο, με τραίνο. Στο πρώτο ταξίδι αφέθηκα στη γενική αίσθηση του νέου αυτού τόπου. Σαν να έψαχνα καινούργιο μελισσοκομείο. Μια φορά νομάς, πάντα νομάς. Ήθελα να δω το τοπίο, τα αγγλικά λιβάδια, τα λουλούδια, τα χρώματα, τα χωράφια, τις καλλιέργειες, τα σπίτια, τα χωριά, τα κοπάδια, τους βοσκούς, την ανατολή, το ύψος των βουνών, το ντύσιμο και την προφορά των νότιων άγγλων, την ευταξία τους, τις τουαλέτες τους, το κολατσιό τους στο τραίνο, το οποίο δεν περιελάμβανε meatballs, και άλλα πολλά.

Οι τωρινοί μου στόχοι, ήταν μονάχα δύο, εκτός δουλειάς φυσικά. Να δω τουλάχιστον ένα αγγλικό μελισσοκομείο κατά την διάρκεια του ταξιδιού μου, και να καταλήξω στο Kew Gardens (βασιλικοί κήποι Kew) του Λονδίνου, για μια επίσκεψη στο THE HIVE (Η  ΚΥΨΕΛΗ), ένα έκθεμα του Wolfgang Buttress, εμπνευσμένο από τις μέλισσες.

Στον πρώτο στόχο απέτυχα οικτρά. Χιόνιζε, φύσαγε βοριάς, δεν είχα τυχαία τον εξοπλισμό ντυσίματος της Γροιλανδίας. Ούτε συζήτηση για εκτός πόλεως επισκέψεις. Οι τελευταίες μου ελπίδες εξανεμίστηκαν στις τελευταίες δύο ώρες του ταξιδιού ετούτου. Δεν είδα ούτε ένα μελισσοκομείο, παρά μόνο, δυο τρεις κυψέλες με τα χαρακτηριστικά κωνικά καπάκια, στις πίσω αυλές των κλασικών πανομοιότυπων αγγλικών σπιτιών. Μάταιος κόπος. Ίσως τα χειμαδιά τους να είναι κοντά στην θάλασσα και όχι στα ηπειρωτικά, σκέφτηκα κατ’ αντιστοιχία των δικών μου χειμαδιών στα παραθαλάσσια μέρη της δυτικής Ελλάδας. Σε όλα τα ημερήσια ταξίδια μου με τραίνο στην Ελλάδα, βλέπω μελισσοκομεία, κοντά ή μακριά από τις γραμμές του τραίνου. Δεν πειράζει, του χρόνου, που θα αρχίσω επισκέψεις στα  βόρεια της Μεγάλης Βρετανίας, θα οργανώσω μια επίσκεψη σε ένα σκωτσέζικο μελισσοκομείο, με τον σκωτσέζο μελισσοκόμο του φυσικά. Να πηγαίνουν άραγε με την παραδοσιακή φουστίτσα τους (κιλτ); ήταν η πρώτη σκέψη … λογοκριμένες οι επόμενες …

11:23 Λονδίνο …

… 12:47 Kew Gardens. Η πραγματοποίηση του δεύτερου στόχου, ισορρόπησε την ήττα του πρώτου. Πρώτη φορά στο Kew Gardens, που τόσα είχα ακούσει και διαβάσει. Φοβεροί κήποι, και μάλιστα για ιστορική μελέτη της αγγλικής  κηποτεχνίας και τοπιοτεχνίας από τον 17ο αιώνα έως σήμερα. Μεγάλο θέμα που περιλαμβάνει τμήμα της ιστορίας της αστικής τάξης, μέσα από τις αλλαγές του φεουδαρχικού συστήματος, της αποικιοκρατίας, της θρησκευτικής οπτικής στη σχέση ανθρώπου φύσης και πολλά άλλα που δεν είναι επί του παρόντος. Ήμουν πάντως, φορτισμένος ιστορικά, το ομολογώ. Φοβερός τόπος. Το θέαμα της τάξης που είχε η πρασινάδα εκπληκτική. Πολύ πράσινο όμως. Για την ακρίβεια: πιο πράσινο δεν γίνεται. Όπως αρμόζει στο αγγλικό περιβάλλον. Γρασίδι ή αλλιώς γκαζόν ή μάλλον, η τρέλλα του γκαζόν. Μια τρέλλα, με γαλλική προέλευση λέξης, αλλά αγγλοσαξωνικού πολιτισμού, που εξαπλώθηκε σε όλο τον κόσμο με μορφή μανίας, γύρω από την πράσινη αισθητική της. Γκαζόν-Χλόη: 1-0 σκέφτηκα με ποδοσφαιρικούς όρους. Και το ποδόσφαιρο αγγλική εφεύρεση είναι. Τεράστιο θέμα και αυτό. Αρχές Μάρτη βέβαια, τι περίμενα να δω στην Αγγλία; Ολάνθιστα φασκόμηλα, ξυνίδες, τριφύλλια και ρείκια; Καθώς όμως άρχισα να περιηγούμαι στους τεράστιους κήπους, τα λουλούδια, άλλοτε με μια φαινομενική αταξία και άλλοτε παρατεταγμένα με λατρευτική ακρίβεια, άρχισαν να πληθαίνουν. Οι προσπάθειες των κηπουρών άξια μνημόνευσης, φέρνοντας στο νου μου την καλή εξέλιξη που έχουν τα μελίσσια σε αστικές ή ημιαστικές περιοχές. Αν είχα ένα μικρό μελισσοκομείο εδώ κοντά θα είχα ανθοφορία όλο τον χρόνο, σκέφτηκα ευχάριστα. Αλλά όπως γίνεται συνήθως, μετά την γαλήνη έρχεται η καταιγίδα, και έτσι ήρθε στο νου μου η βαρρόα και η φετινή καταπολέμηση που έκανα, η ανάπτυξη των μελισσιών, τους πρώτους ορόφους που πρέπει να βάλω όταν γυρίσω, για να μην κάνω μελισσοκομία των δέντρων.

Είχα επηρεαστεί και από τα μπλόγκς και τα ιντερνέτ, όπου στις συζητήσεις κυριαρχούσε η σμηνουργία, και ο καλός καιρός του νότου μας…οπότε παρασύρθηκα και ήρθαν  στο νου μου κελιά, βασίλισσες, παραφυάδες … με αυτές τις σκέψεις καθώς προχωρούσα στον κεντρικό δρόμο των κήπων … το είδα … Είδα το σμήνος, το σμάρι, το πουλί, τον αφεσμό. Ναι, στο βάθος έβλεπα κάτι σαν αφεσμό. Ένα τεράστιο αφεσμό. Έβλεπα κάτι που ήξερα ότι δεν ήταν αφεσμός, αλλά που μου έδινε την αίσθηση ενός αφεσμού ή καλύτερα ενός σμήνους μελισσών που ετοιμαζόταν να φύγει από την γη για να βρει την τύχη του. Έβλεπα από μακριά το έργο του Wolfgang Buttress, THE HIVE. Σχεδόν συγκινητικό. Ειλικρινά. Ένιωσα δέος και συγκίνηση μαζί. Εκεί που έκλεινε η ψυχή σου από την τάξη της πρασινάδας, ξεπρόβαλε η οργανωμένη αταξία ενός σμήνους, η αίσθηση ενός σμήνους, στην κορυφή ενός μικρού λοφίσκου, με ορίζοντα, ένα ουρανό με γαλανά σπαράγματα, και ξεσπάσματα φωτός. Εκπληκτικό. Συγκλονιστικό. Ήταν καλύτερο από ότι περίμενα.

Μάστορας ο Βόλφγκανγκ, σκέφτηκα πλησιάζοντας.

Ανυπομονούσα να φτάσω, καθώς συνειδητοποίησα ότι τάχυνα το βήμα μου. Η αίσθηση του σμήνους άρχισε να χάνεται, και την θέση της έπαιρνε μια μεταλική ανθρώπινη κατασκευή, που όμως φάνταζε επιβλητική στο γύρω τοπίο. Το θολό περίγραμμα άρχισε να εμφανίζει τις λεπτομέρειες των ορίων του, φανερώνοντας τις απολήξεις των μεταλλικών στοιχείων του, σαν μυτερές ακίδες, δίνοντας ένα υπολανθάνον σήμα κινδύνου, την αίσθηση του φόβου, του πόνου, του τσιμπήματος, του κεντριού, και τελικά της μέλισσας. Στα τελευταία 30 μέτρα, ήταν φανερές πια και οι λεπτομέρειες της κατασκευής. Αλουμινένιες στρογγυλές και πεπλατυσμένες ράβδοι, διαφόρων μεγεθών, συνδεδεμένες μεταξύ τους με κάποιου είδους βίδες, σε εξαγωνικούς και όχι μόνο σχηματισμούς. Τα υλικά του πραγματικά ταίριαζαν, με τις πρωτοπωριακές και εντυπωσιακές θερμοκηπιακές κατασκευές του William Chamber, από μέταλο και γυαλί του 18ου αιώνα, που δέσποζαν σε σημεία του κήπου. Στην είσοδο του τελικού μονοπατιού υπήρχε πινακίδα που εξηγούσε το πως και το γιατί της κατασκευής. Λιτό και περιεκτικό κείμενο, περί της τεράστιας σημασίας της επικονίασης και των μελισσών, καθώς και της βασικής έμπνευσης του καλλιτέχνη, από τις εργασίες του καθηγητή Martin Benscik στο πανεπιστήμιο του Nottingham Trent, ο οποίος ενσωμάτωσε τεχνολογία παρακολούθησης των μελισσών, για να κατανοήσει και να βρει λύσεις στα προβλήματά τους. Το κείμενο κατέληγε, «Η έρευνα του Δρ. Martin Benscik, είναι ένα πρωτεύον παράδειγμα του πως στην Βρετανία, η επιστήμη και η δημιουργικότητα μπορούν να συνεργαστούν και να βοηθήσουν στην επίλυση των παγκόσμιων περιβαλλοντικών προκλήσεων». Πως να μην σκεφτώ την προβολή των βρετανών επιστημόνων στο διεθνές κοινό των επισκεπτών στο Kew Gardens, συγκρινοντάς την, με την εγχώρια αντιμετώπιση, στην χώρα μας; Η μέρα με την νύχτα, στο σχεδιασμό. Η μέρα με την νύχτα στην συνεργασία επιστήμης και τέχνης, και φυσικά η μέρα με την νύχτα στην προβολή αυτής της σύμπραξης.

Ένας μεταλλικός θόλος, που έμοιαζε με ανακόλουθο πλέγμα, σε δυο επίπεδα και διαχωριστικό πάτωμα ένα χοντρό γυαλί. Ισόγειο και πρώτος όροφος. Η  πρώτη είσοδος στο επίπεδο του εδάφους. Η βάση του οικοδομήματος, από μεταλλικές λεπτές κολώνες, σε δυο ακατάστατες σειρές, που έδιναν την αίσθηση του εύθραυστου. Όσο πλησίαζα, μια ευχάριστη μουσική εμφανίστηκε στα αυτιά μου. Όταν βρέθηκα μέσα, και κοίταξα προς τα πάνω, μπορούσα να δω θολά, το σκιερό αποτύπωμα  των παπουτσιών και την φιγούρα των επισκεπτών, του πάνω ορόφου, μέσα από το χοντρό γυαλί. Και ενώ θαύμαζα την σχέση του φωτός και της σκιάς, ήρθε ακόμη μια ηχητική έκπληξη. Πινακίδες με οδήγησαν να πάρω ένα ξυλάκι (περίπου σαν του παγωτού, πιο λεπτό) και να βάλω την μια άκρη του στο στόμα μου, και την άλλη σε μια τρύπα, κλείνοντας ταυτόχρονα τα αυτιά μου, με τα δυο μου χέρια. Μαγικό. Άκουγα μέλισσες, βουητά, «κράξιμο» βασιλισσών, και ξανά μέλισσες με το βουητό τους. Το ξανάκανα τέσσερις φορές, σπαταλώντας αντίστοιχα τέσσερα ξυλάκια, που φυσικά ήταν μιας χρήσης, μιας και η χρήση του στόματος δεν επέτρεπε την επαναχρησή τους από τον επόμενο επισκέπτη. Στο τέλος μόνο, σκέφτηκα ότι θα μπορούσα να κρατήσω και να χρησιμοποιήσω το ίδιο ξυλάκι, αλλά εκεί που έλεγα ωραία, ας πάω τώρα στον πάνω όροφο, ήθελα να το ξανακάνω άλλη μια φορά, να το ξανακούσω άλλη μια φορά. Ήταν εντυπωσιακό που άκουγα όχι από τα αυτιά μου, αλλά από το στόμα μου, με μέσο, ένα ξυλάκι παγωτού. Άκουγα από τα στερεά, όπως ακούνε οι μέλισσες. Magic.

Πολύ μάστορας ο Βόλφγκανγκ και οι συνεργάτες του, ξανασκέφτηκα.

Αφού περιηγήθηκα και χόρτασα το παιχνίδι αρκετά, κατευθύνθηκα προς την δεύτερη είσοδο στην κορυφή του μικρού λόφου, πηγαίνοντας περιμετρικά του οικοδομήματος. Στην ανηφορίτσα, καθώς κατευθυνόμουνα προς τον πάνω όροφο, φυσικά και μου ήρθαν στο νου,  οι όροφοι που πρέπει να βάλω στο Μεσολόγγι, αλλά ευτυχώς οι πινακίδες με ενημερωτικό υλικό για τις μέλισσες, τις αγριομέλισσες, τα φυτά του κήπου, την έρευνα των επιστημόνων για τη σωτηρία των μελισσών, με έβγαλαν από τις σκέψεις της δουλειάς, ξαναμπαίνοντας στο έκθεμα από την πάνω μεριά. Το γυάλινο πάτωμα, δεν με άφηνε να ανεμελιάσω με το βήμα μου, ούτε όμως και να νιώσω φόβο υπαρκτό. Μια ελαφριά ισορροπία ανάμεσα στο φόβο και στην σιγουριά, ανάμεσα στο γνωστό και στο άγνωστο, ανάμεσα στην τέχνη και στην πραγματικότητα, ανάμεσα στις μέλισσες και στους μελισσοκόμους. Τα γυμνά αλουμινένια ποικίλα σχήματα του θόλου, δίναν μια ταυτόχρονη αίσθηση ανοικτού και κλειστού, σαν να ήμουν μέσα και έξω ταυτόχρονα, σαν να ήμουν μέσα σε ένα σμάρι, σαν την κρεμασμένη αναπνοή του στο κλαδί ενός δέντρου, σαν μια εισπνοή φωτός και εκπνοή σκοταδιού, σαν μια ανάσα. Η μουσική με την αυξομειούμενη έντασή της, οι ήχοι από «κραξίματα» συζητήσεων παρθένων βασιλισσών, η συνοδεία ασύχαστων λαμπτήρων που αναβοσβήνανε, μου έδιναν την αίσθηση του χώρου και της κίνησης μαζί, του πετάγματος και της ακινησίας, της ημερήσιας επικοινωνίας και της φαινομενικής βραδινής σιωπής, της καθημερινότητας εντός και εκτός κυψέλης, της σταθερής ύπαρξης των μελισσών εκατομμύρια χρόνια τώρα, με τρόπο ταπεινό και επιβλητικό συνάμα.

Πάρα πολύ μάστορας ο Βόλφγκανγκ και οι συνεργάτες του, ξανασκέφτηκα.

Έμεινα πολύ ώρα εκεί μέσα. Έβγαλα φωτογραφίες, άκουσα και ξανάκουσα τη μουσική και τους ήχους των μελισσών. Φύγαν κάποιοι, ήρθαν άλλοι, και άλλοι … έμεινα μόνος. Κοίταξα ψηλά, στο άνοιγμα ΤΗΣ ΚΥΨΕΛΗΣ προς τον ουρανό. Σε ένα διακοπτόμενο γαλάζιο ουρανό, που το τυχαίο της ημέρας, έφερε από πάνω μου εκείνες τις απογευματινές στιγμές. Tea time, σκέφτηκα

Δεν περίμενα κάτι άλλο. Αυτό ήταν. Έβγαλα το σκουφί μου.

Πάρα πάρα πολύ μάστορας ο Βόλφγκανγκ, και οι συνεργάτες, που συνεργάστηκαν σε αυτή την εγκατάσταση τέχνης. Μπράβο και Εύγε και Συγχαρητήρια, που πήραν το ρίσκο της έκθεσής τους. Μιας έκθεσης που αφορά και τον ανθρώπινο πολιτισμό, και την πορεία του, στοχεύοντας στην ευαισθητοποίηση των επισκεπτών γύρω από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι μέλισσες, μέσα από την άλογη χρήση των φυσικών και τεχνητών πόρων, μέσα από την ασυνάρτητη εγωϊστική κυριαρχία του ανθρώπινου είδους μας. Νομίζω αυτό το έργο τέχνης, όχι τυχαία, πήρε τον τίτλο THE HIVE (Η ΚΥΨΕΛΗ), και όχι THE BEEHIVE (Η ΚΥΨΕΛΗ ΜΕΛΙΣΣΩΝ). Οι αγριομέλισσες δεν έχουν τον μελισσοκόμο τους, για να τις φροντίζει και να προσπαθεί να τις προστατέψει. Οι αγριομέλισσες είναι εντελώς αβοήθητες εκεί έξω, γι αυτό και χρειάζονται την ευαισθησία και την βοήθεια όλων μας. Οι μελισσοκόμοι, θα μπορούσαν γενναιόδωρα να ηγηθούν σε ένα δρόμο βοήθειας και επικοινωνίας, αναδεικνύοντας το πρόβλημα της ΕΠΙΚΟΝΙΑΣΗΣ, που είναι υπαρκτό, και που χρειάζεται επειγόντως λύσεις. Λύσεις που να σχεδιάζουν το μέλλον μακροπρόθεσμα, λύσεις που να μεταφέρουν την γνώση και την βεβαιότητα της επιστήμης στον ανθρώπινο πολιτισμό, λύσεις που να οραματίζονται ένα κοινό μέλλον, μέλισσας-ανθρώπου. Και προφανώς, σε αυτή την σχέση, καθοριστικό ρόλο διαδραματίζει ο τεχνίτης. Ο μελισσοκόμος. Ο μελισσοκόμος με συνείδηση της τέχνης του, χωρίς διαχωρισμούς και ιδιοτέλειες. Η προστασία της μέλισσας, είναι ο κοινός στόχος όλων των εμπλεκόμενων μαζί της. Πάνω σε αυτό πατάνε και οι άγγλοι μελισσοκόμοι και επιστήμονες, εργαζόμενοι οραματικά, χρησιμοποιώντας όλα τα σύγχρονα «εργαλεία». Επιστήμη, τέχνη, ενημέρωση.

17:48 Το τραίνο της επιστροφής από τον σταθμό Kew Gardens, ξεκίνησε με θόρυβο, χωρίζοντας τις σκέψεις μου στα δυο. Η συνδετήρια λέξη, αυτού του χωρισμού: ΤΕΧΝΗ, σκέφτηκα, ξεφυλλίζοντας ένα βιβλίο του έργου THE HIVE, που αγόρασα από το πωλητήριο των κήπων. Διεύρυνση γονοφωλιάς, όροφοι, σμηνουργία, καταπολέμηση, καταστολή … τι έπαθα πάλι, ξανακύλησα σ’ αυτά που έχω να κάνω; Ναι, ξανακύλησα. Η τέχνη μου είναι πανταχού παρούσα, οι μέλισσες  χρειάζονται την φροντίδα μου, και θα την έχουν απλόχερα, γιατί νιώθω δυνατότερος, μετά από αυτή την επίσκεψη. Νιώθω λιγότερο μόνος.

Η τέχνη, διαπερνά κάθετα όλα τα στρώματα της ταξικής κοινωνίας μας. Άλλοτε ευκολότερα, άλλοτε με αντιστάσεις. Πως να μην αντισταθώ στην άτεχνη ζωή. Πως να μην βάλω την τέχνη στην καθημερινότητα. Πως να μην κοινωνήσω την γενναιότητα των μελισσοκόμων και της τέχνης τους. Είμαστε μελισσοκόμοι, όπου και αν πατάμε. Είμαστε μελισσοκόμοι και μας χρειάζονται οι μέλισσες. Αυτό πρέπει να θυμόμαστε, αυτό πρέπει να μεταφέρουμε στους υπόλοιπους γύρω μας, με πάθος … για αρχή. Όλα τα άλλα θα έρθουν, σχεδόν αθόρυβα.

Καλές σοδειές να έχουμε.

Στοιχεία κατασκευής:

Το The Hive, έργο του καλλιτέχνη Wolfgang Buttress εμφανίστηκε για πρώτη φορά στο περίπτερο της Μ. Βρετανίας, στην διεθνή έκθεση του Μιλάνου, το 2015. Το 2016 ξανακατασκευάστηκε και εκτείθεται έκτοτε, στους κήπους Kew Gardens, του Λονδίνου. Για την εκπόνησή του συνεργάστηκαν:

• Μια ομάδα Design με έδρα το Μάντσεστερ (Manchester) (ενδιαφέρον, από εκεί ξεκίνησα το ταξίδι !)
• Μια τεχνολογική ομάδα με έδρα το Νότιγχαμ (Nottingham) (ενδιαφέρον, εκεί ζούσε ο Ρομπέν των δασών !)
• Μια μηχανολογική ομάδα με έδρα το Γιορκ (York) (ενδιαφέρον, εκεί βρίσκεται το εθνικό μουσείο σιδηροδρόμων της Μ. Βρετανίας !)

Η ΚΥΨΕΛΗ έχει 17 μέτρα ύψος, και για την κατασκευή της χρησιμοποιήθηκαν 169.300 κομμάτια. Δουλέψανε 25 άνθρωποι πλήρους ωραρίου για 9 μήνες.

Το λιβάδι 2,5 στρεμμάτων, γύρω από ΤΗΝ ΚΥΨΕΛΗ είναι σπαρμένο με 34 βρετανικά αγριολούλουδα, τριφύλλια, λεβάντες, και τριών ειδών γρασίδι. Ο στόχος ήταν να παραμένει ένα ανθισμένο λιβάδι από την άνοιξη, μέχρι το φθινόπωρο. Στην ευρύτερη περιοχή ΤΗΣ ΚΥΨΕΛΗΣ, βρίσκονται 27.000 ανθοφόρα φυτά (όχι διαφορετκά είδη). Σε ολόκληρο τον κήπο είναι πολλαπλάσια. Τα μελίσσια του κήπου έχουν σίγουρα, πλούσια και ποιοτική τροφή.

Η μουσική του έργου δημιουργήθηκε ως εξής:

Μια ομάδα μουσικών (τσέλο, φωνή, πιάνο, mellotron, string section) δημιουργήσαν μια μουσική βιβλιοθήκη αυτοσχεδιασμών, ακούγοντας παράλληλα ηχογραφημένα ντοκουμέντα ήχων από κυψέλες (του Dr. Benscik), καθώς και ζωντανούς ήχους μελισσών με τεχνολογία live Streaming, από τις κυψέλες των κήπων στο Kew Gardens. Οι ζωντανοί ήχοι των μελισσών από το εσωτερικό των κυψελών στους κήπους, ενεργοποιούν μια ακολουθία της προηχογραφημένης μουσικής βιβλιοθήκης, οπότε η μουσική που ακούγεται κατά την επίσκεψη, δεν είναι ποτέ ίδια. Magic.

Απορίες και διευκρινίσεις σχετικά με το άρθρο ή με όποιο άλλο θέμα θέλετε επικοινωνήστε με το περιοδικό Μελισσοκομική Επιθεώρηση πατώντας εδώ.

Για την κατάρτισή σας,
επιλέξτε πηγές πληροφόρησης με επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση

Αθήνα, 30 Μαρτίου 2020

ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ ΥπΑΑΤ

Το Υπουργείο Οικονομικών, κατόπιν συνεννοήσεως με τον Υπουργό Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων, Μάκη Βορίδη διέθεσε στο ΥπΑΑΤ ποσό  ύψους 150 εκατομμυρίων ευρώ για την παροχή άμεσων ενισχύσεων προς τους παραγωγούς του πρωτογενούς τομέα.

Το συγκεκριμένο ποσό συνιστά το πρώτο εργαλείο το οποίο θα αξιοποιηθεί στοχευμένα για την ενίσχυση των κλάδων που πλήττονται από τη νόσο του κορωνοϊού.

Επιπροσθέτως, στην κατεύθυνση ενίσχυσης του πρωτογενούς τομέα αναμένονται οι αποφάσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής επί των θεμάτων που ήγειρε ο κ. Βορίδης κατά τη διάρκεια του Συμβουλίου Υπουργών Γεωργίας της Ένωσης της 25ης Μαρτίου και αφορούν στην παροχή ευελιξίας για τη χρήση ποσών από το Πρόγραμμα Αγροτικής Ανάπτυξης (ΠΑΑ) και το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα Αλιείας και Θάλασσας (ΕΠΑΛΘ).

Διευκρινίζεται ότι το ποσό των 150 εκατομμυρίων ευρώ θα κατευθυνθεί στους πληττόμενους κλάδους, σύμφωνα με τις προϋποθέσεις που ορίζει ο προσωρινός κανονισμός  της ΕΕ και επομένως τα μέγιστα ποσά που μπορούν να διατεθούν για γεωργικές και κτηνοτροφικές εκμεταλλεύσεις ανέρχονται στο όριο των 100.000 ευρώ και για αλιευτικές στο όριο των 120.000 ευρώ.

Παράλληλα, σημειώνεται ότι η ενίσχυση των εκμεταλλεύσεων θα πρέπει να συνδέεται με επιπτώσεις που υφίστανται λόγω των διαταραχών στην αγορά, οι οποίες προέρχονται από τα μέτρα αποτροπής εξάπλωσης της πανδημίας του κορωνοϊού (COVID19).

Με τη δέσμευση αυτού του σημαντικού ποσού η Κυβέρνηση και προσωπικά ο Πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης αποδεικνύουν εμπράκτως τη σημασία που δίνουν στη στήριξη του πρωτογενούς τομέα.