Όπως δημοσιεύθηκε στο τεύχος Σεπτεμβρίου Οκτωβρίου 2007 σελ 282
Ν. Παππάς
Aντί να τοποθετούμε τις γνωστές κάψουλες στις τρύπες των πλαισίων ώστε να μην σκίζονται από το σύρμα όταν ενσυρματώνουμε τα πλαίσια μπορούμε να χρησιμοποιούμε ένα συρραπτικό. Όπως φαίνεται στις φωτογραφίες οι μεταλλικοί συνδετήρες τοποθετούνται στη μεριά που θα περάσει το σύρμα έτσι εμποδίζει την εισχώρηση του μέσα στο ξύλο. Αναμφίβολα οι κάψουλες είναι εμφανισιακά καλύτερες τοποθετούνται όμως μερικές φορές δύσκολα ενώ τα συνδετηράκια τοποθετούνται πολύ εύκολα και κάνουν άριστα τη δουλειά τους.
Η Νοσεμίαση είναι ενδημική ασθένεια, δηλαδή εμφανίζεται συχνά ή με κάποια μεγάλη διάρκεια στο σύνολο των μελισσιών της χώρας μας.
Για τον περιορισμό της ενδημικής αυτής κατάστασης χρειάζεται, πέραν από τα βασικά μέτρα υγιεινής των μελισσιών και τους ορθούς μελισσοκομικούς χειρισμούς, προληπτική αντιμετώπιση κάθε τέλος Φθινοπώρου αρχές Άνοιξης απ’ όλους τους μελισσοκόμους για συνεχείς χρονιές. Τα διαθέσιμα μέσα σήμερα είναι κυρίως η θυμόλη το Νozevit, το Protofil, το Nosestat,, το Vita feed Gold το ApiHerb , το Hive-Alive και η ρεσβερατρόλη και άλλα (πίνακας 1).
Όλες οι διαθέσιμες ουσίες του πίνακα 1, είναι φιλικές, απαιτούν όμως άδεια από τον ΕΟΦ για να κυκλοφορήσουν ως μελισσοφάρμακα. Τα περισσότερα ξεπερνούν το «σκόπελο» γιατί διατίθενται από τις εταιρείες ως σκευάσματα που βοηθούν την ανάπτυξη ή το ένστικτο καθαρισμού των μελισσών.
Η αποτελεσματικότητα σκευασμάτων περιορισμού της Νοζεμίασης συμπεριλαμβανομένων των Φουμιντίλ, της Θυμόλης και του Νοζεβιτ κυμαίνονται μεταξύ 30-80%. Δεν υπάρχει κανένα σκεύασμα με το οποίο είναι δυνατό να επιτευχθεί 100% αντιμετώπιση της Νοζεμίασης. Το υπόλοιπο 20-70% των επιζώντων αρρώστων μελισσών κατά τη διάρκεια του χειμώνα θα αφήσουν περιττώματα στις κηρήθρες με μεγάλο αριθμό σπορίων. Όταν το μελίσσι ετοιμάζεται να υποδεχτεί το νέο γόνο την επόμενη Άνοιξη, η πρώτη εργασία που θα κάνει είναι να προσπαθήσει να καθαρίσει τις κηρήθρες από τα περιττώματα και αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την επιμόλυνση των μελισσών και σε μερικές περιπτώσεις έξαρση της ασθένειας την Άνοιξη. Γι’ αυτό θα πρέπει κάθε τέλος Φθινοπώρου να επεμβαίνουμε με ένα από τα σκευάσματα που διαθέτουμε για να περιοριστεί το μολυσματικό φορτίο. Απαιτείται επέμβαση επίσης ενωρίς την Άνοιξη για να προλάβει την έξαρση της αρρώστιας.
Σημειώστε ότι μια προσβεβλημένη μέλισσα από Νοσεμίαση του τύπου N.ceranae έχει πάνω από 150 εκατ. σπόρια και ότι κάθε 100 σπόρια μολύνουν μια μέλισσα. Άρα μια και μόνο μέλισσα μπορεί από μόνη της να μεταφέρει την αρρώστια σε 1,5 εκατομμύριο άλλες μέλισσες!! Γι’ αυτό και χρειάζεται κάθε τέλος Φθινοπώρου και αρχές Άνοιξης προληπτική αντιμετώπιση σ’ όλα τα μελίσσια απ’ όλους τους μελισσοκόμους
Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στην αποφυγή σύνθλιψης μελισσών κατά τους χειρισμούς όπως το κλείσιμο των καπακιών, η μετακίνηση πλαισίων, η τοποθέτηση ζαχαροζύμαρου κ.ά. Οι μέλισσες για να απαλλάξουν την κυψέλης τους από τις «πατημένες» μέλισσες απομυζούν από τα κουφάρια των νεκρών μελισσών όλα τα σπόρια με αποτέλεσμα την ταχύτατη διασπορά της αρρώστιας.
Οι προσβλημένες μέλισσες από Νοσεμίαση είναι κυριολεκτικά βόμβες διασποράς των σπορίων που εκρήγνυνται όταν με κάποιο τρόπο ο μελισσοκόμος άθελά του τις συνθλίψει
Πίνακας 1. Σκευάσματα και ουσίες που μπορούν να χρησιμοποιηθούν για τον περιορισμό της Νοσεμίασης
Vita Feed Gold
Φυτικό εκχύλισμα τεύτλων, περιέχει σαλικυλικό νάτριο, κ.ά
10 g/100 ml σιρόπι. Δίνονται 10 ml σιρόπι/για κάθε πλαίσιο που καλύπτεται από πληθυσμό τη1, 3, 5, 7 και 9 ημέρα.
Protofil
Φυτικό εκχύλισμα από θυμάρι (Ρουμανίας) 20 ml/ L σιρόπι. Δίνονται 250 ml σιροπιού/μελίσσι δύο φορές σε διάστημα μιας εβδομάδας
Nosestat
Δύο φιαλίδια α) ιωδιούχο κάλιο, β) ιώδιο και μυρμηκικό οξύ (Βουλγαρίας). Τα δύο φιαλίδια αναμιγνύονται και 5 ml από το μίγμα μεταφέρεται σε ένα λίτρο σιροπιού. Σε κάθε μελίσσι δίνονται 500-800 ml σιροπιού σε 3 συνεχείς ημέρες
Api Herb
Εκχύλισμα βοτάνων (Ιταλία). To κάθε φακελάκι το οποίο περιέχει 40 g Api Herb, διαλύεται σε 500 ml σιρόπι (1:1) και σε κάθε μελίσσι γίνεται ενστάλαξη 50 ml.
Nosevit + (plus)
Εκχύλισμα φλοιών βελανιδιάς με βιταμίνες, αιθέρια έλαια και κιτρικό οξύ (Κροατία) Σιρόπι (2:1): 1 ml Nozevit /200 ml (δηλαδή 5ml/L syrup) ψεκασμός ή ενστάλαξη ή τάισμα . Ζαχαροζύμαρο: 1 ml Nozevit /500 γραμμάρια ζαχαροζύμαρου
HiveAlive
Περιέχει θυμόλη, εκχύλισμα φυκών και λεμονόχορτου. 2,5 ml Hive Alive /L σιρόπι (1:1). Σε κάθε μελίσσι δίνονται 4 λίτρα ή 5ml Hive Alive/Kg ζαχαροζύμαρο. Σε κάθε μελίσσι δίνονται 6 Kg
«Υποβολή αιτήσεων στα πλαίσια υλοποίησης του προγράμματος για τη βελτίωση των συνθηκών παραγωγής και εμπορίας των προϊόντων της μελισσοκομίας για το έτος 2019»
Οι ενδιαφερόμενοι μελισσοκόμοι για να ενταχθούν στο πρόγραμμα, πρέπει να υποβάλλουν αίτηση έως 21-1-2019 (ημέρα Δευτέρα) στο Κέντρο Μελισσοκομίας της περιοχής τους.
Α. Δράση 3.1 – Εξοπλισμός για τη διευκόλυνση των μετακινήσεων 1. Ενισχύεται η δαπάνη για την προμήθεια καινούργιων κυψελών, από την 1-8-2018 έως 20-5-2019. Το ποσοστό αντικατάστασης ανέρχεται μέχρι και 10% επί του καταγεγραμμένουαριθμού κυψελών διαχείμασης, που έχει δηλώσει ο μελισσοκόμος, ή επί του αριθμού των μελισσοσμηνών του μελισσοκομικού βιβλιαρίου, εφόσον αυτό έχει θεωρηθεί το διάστημα μεταξύ 1ης Σεπτεμβρίου και 31ης Δεκεμβρίου 2018. Οι κυψέλες αντικατάστασης, των οποίων επιχορηγείται η αγορά, θα πρέπει να αναγράφουν σε εμφανές σημείο με αναπόσπαστο ή/και ανεξίτηλο τρόπο “Καν. 1308/2013 – 2019″.
2. Οι δικαιούχοι μελισσοκόμοι της δράσης θα πρέπει να είναι φυσικά ή νομικά πρόσωπα, τα οποία πληρούν σωρευτικά τις κάτωθι προϋποθέσεις:
α) είναι κάτοχοι μελισσοκομικής εκμετάλλευσης, τουλάχιστον 20 μελισσιών
β) είναι κάτοχοι μελισσοκομικού βιβλιαρίου σε ισχύ (θεωρημένου) και
γ) έχουν υποβάλει αίτηση – δήλωση για την καταγραφή των έτοιμων για διαχείμαση κυψελών ή έχουν προβεί στην θεώρηση του μελισσοκομικού τους βιβλιαρίου, κατά το διάστημα μεταξύ 1ης Σεπτεμβρίου και 31ης Δεκεμβρίου του τρέχοντος μελισσοκομικού έτους.
3. Ενισχύεται η προμήθεια καινούριας πλήρης κυψέλης η οποία αποτελείται σωρευτικά από:
α) εμβρυοθάλαμο τύπου standard (10 ή 8 πλαισίων), από ξύλο ή κόντρα πλακέ, με σταθερή ή κινητή βάση
β) καπάκι τύπου standard ή Αυστραλίας,
γ) τα αντίστοιχα πλαίσια,
δ) συνδετήρες για το καπάκι και
ε) συνδετήρες για την κινητή βάση (εφόσον η κυψέλη διαθέτει κινητή βάση).
4. Δεν αποτελεί επιλέξιμη δαπάνη:
α) η δαπάνη για την προμήθεια μεμονωμένων εξαρτημάτων κυψελών, παρά μόνο για τις πλήρεις κυψέλες,
β) η δαπάνη για αγορά κυψελών για τις οποίες δεν έχουν εκδοθεί ορθά τα αντίστοιχα παραστατικά.
γ) ο ΦΠΑ
Δικαιολογητικά συμμετοχής
Οι αιτήσεις συνοδεύονται από τα κάτωθι δικαιολογητικά:
α) Ευκρινές φωτοαντίγραφο μελισσοκομικού βιβλιαρίου, το οποίο πρέπει να είναι σε ισχύ (θεωρημένο) κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.
β) Φωτοαντίγραφο της αίτησης – δήλωσης κυψελών διαχείμασης ή μελισσοκομικού βιβλιαρίου εφόσον αυτό έχει θεωρηθεί μεταξύ 1ης Σεπτεμβρίου και 31ης Δεκεμβρίου 2018.
γ) Φωτοαντίγραφο της πρώτης σελίδας βιβλιαρίου τραπέζης, από την οποία προκύπτουν η επωνυμία της τράπεζας, ο αριθμός τραπεζικού λογαριασμού (IBAN), καθώς και ότι ο αιτών είναι δικαιούχος του παραπάνω τραπεζικού λογαριασμού.
δ) Υπεύθυνη δήλωση του ν.1599/86, στην οποία δηλώνονται τα εξής:
αα) ότι τα αναφερόμενα στην αίτηση – δήλωση στοιχεία είναι αληθή,
ββ) ότι δεν έχει υποβληθεί αίτηση για ένταξη σε αντίστοιχη δράση σε άλλο Εθνικό ή ενωσιακό πρόγραμμα ενίσχυσης,
γγ) ότι θα διατηρήσουν τις κυψέλες αντικατάστασης, για χρονικό διάστημα τουλάχιστον πέντε (5) ετών από την ημερομηνία αγοράς τους και θα τις επιδεικνύουν στις Εθνικές και ενωσιακές ελεγκτικές αρχές, όποτε αυτό ζητηθεί.
Β. Δράση 3.2 – Οικονομική στήριξη της νομαδικής μελισσοκομίας 1. Ενισχύεται μέρος της δαπάνης για τη μετακίνηση των μελισσιών των «νομάδων και επαγγελματιών μελισσοκόμων», για την εκμετάλλευση συγκεκριμένης ανθοφορίας ή μελιτοέκκρισης, από το συνήθη μόνιμο τόπο – «έδρα» της μελισσοκομικής εκμετάλλευσης σε άλλον ή αντίστροφα, καθώς και πιθανές ενδιάμεσες μετακινήσεις, κατά το χρονικό διάστημα από την ημερομηνία υποβολής της αίτησης συμμετοχής στη δράση έως 1-7-2019 (ημέρα Δευτέρα). Τα παραγωγικά μελίσσια που μετακινούνται, όλα μαζί ή τμηματικά, αποτελούν ποσοστό τουλάχιστον 40% επί του αριθμού των καταγεγραμμένων κυψελών διαχείμασης, που διαθέτει ο μελισσοκόμος κατά την τρέχουσα ετήσια προγραμματική περίοδο.
Η μετακίνηση γίνεται με τη χρήση:
α) ιδιόκτητων μελισσοκομικών ή αγροτομελισσοκομικών αυτοκινήτων (ΦΙΧ), ή
β) φορτηγών αυτοκινήτων δημοσίας χρήσης (ΦΔΧ), ή/και
γ) οχηματαγωγών πλοίων
υπό την προϋπόθεση ότι τα μελισσοσμήνη αυτά μετακινούνται σε απόσταση:
α)(20) χιλιομέτρων για την περίπτωση της νησιωτικής Ελλάδας, εκτός των νησιών της Κρήτης και της Εύβοιας,
β) τουλάχιστον πενήντα (50) χιλιομέτρων για την περίπτωση της ηπειρωτικής Ελλάδας και των νησιών της Κρήτης και της Εύβοιας.
2. Οι δικαιούχοι μελισσοκόμοι της δράσης θα πρέπει να πληρούν τα εξής βασικά κριτήρια:
α) Να έχουν υποβάλει αίτηση – δήλωση για την καταγραφή των έτοιμων για διαχείμαση κυψελών ή έχουν προβεί στη θεώρηση του μελισσοκομικού τους βιβλιαρίου κατά το διάστημα μεταξύ 1ης Σεπτεμβρίου και 31ης Δεκεμβρίου του τρέχοντος μελισσοκομικού έτους.
β) Να είναι κάτοχοι μελισσοκομικής εκμετάλλευσης, με τουλάχιστον 110 δηλωμένες κυψέλες διαχείμασης.
γ) Η ελάχιστη ακαθάριστη αξία της συνολικής οικογενειακής γεωργικής παραγωγής τους να είναι 5.000 €, με εξαίρεση τους μελισσοκόμους, οι οποίοι υπέβαλλαν Ενιαία Αίτηση Ενίσχυσης (Δήλωση ΟΣΔΕ) και/ή εντάχθηκαν στο καθεστώς των νέων αγροτών για πρώτη φορά εντός των δύο προηγούμενων ημερολογιακών ετών από την καταληκτική ημερομηνία υποβολής της αίτησης συμμετοχής στη δράση.
δ) Να έχουν βεβαίωση εγγραφής στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΕΕ) ως επαγγελματίες αγρότες. Στην κατηγορία των επαγγελματιών μελισσοκόμων εντάσσονται και οι συνταξιούχοι του ΟΓΑ.
ε) Να διαθέτουν μελισσοκομικό βιβλιάριο σε ισχύ (θεωρημένο) κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.
Δικαιολογητικά συμμετοχής
Οι αιτήσεις συνοδεύονται από τα κάτωθι δικαιολογητικά:
α) Ευκρινές φωτοαντίγραφο μελισσοκομικού βιβλιαρίου, το οποίο πρέπει να είναι σε ισχύ (θεωρημένο) κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης.
β) Φωτοαντίγραφο της αίτησης – δήλωσης κυψελών διαχείμασης ή μελισσοκομικού βιβλιαρίου εφόσον αυτό έχει θεωρηθεί μεταξύ 1ης Σεπτεμβρίου και 31ης Δεκεμβρίου 2018.
γ) Φωτοαντίγραφο της πιο πρόσφατης κατά την υποβολή της αίτησης, πράξης διοικητικού προσδιορισμού φόρου (εκκαθαριστικό σημείωμα). Το εν λόγω δικαιολογητικό δύναται να κατατεθεί συμπληρωματικά μετά την υποβολή της δήλωσης φορολογίας εισοδήματος που υποβάλλεται εντός του μελισσοκομικού έτους και μέχρι την 1η Ιουλίου 2019 (ημέρα Δευτέρα).
δ) Φωτοαντίγραφο της πρώτης σελίδας βιβλιαρίου τραπέζης, από την οποία προκύπτουν η επωνυμία της τράπεζας, ο αριθμός τραπεζικού λογαριασμού (IBAN), καθώς και ότι ο αιτών είναι δικαιούχος του παραπάνω τραπεζικού λογαριασμού.
ε) Βεβαίωση εγγραφής στο Μητρώο Αγροτών και Αγροτικών Εκμεταλλεύσεων (ΜΑΑΕ), ως επαγγελματίας αγρότης. Το εν λόγω δικαιολογητικό δύναται να κατατεθεί συμπληρωματικά μέχρι την Δευτέρα 1η Ιουλίου 2019. Από τα στοιχεία πρέπει να προκύπτει ότι ο ενδιαφερόμενος είναι επαγγελματίας αγρότης κατά το χρονικό διάστημα υλοποίησης της δράσης.
στ) Φωτοαντίγραφο της άδειας κυκλοφορίας του ΦΙΧ, εφόσον αυτό χρησιμοποιηθεί για την μεταφορά των μετακινούμενων κυψελών.
ζ) Φωτοαντίγραφο της πρώτης σελίδας του βιβλιαρίου ΟΓΑ, από όπου προκύπτουν τα στοιχεία του δικαιούχου, καθώς και της σελίδας θεώρησης, από όπου προκύπτει ότι το βιβλιάριο αυτό είναι σε ισχύ κατά την ημερομηνία υποβολής της αίτησης (αφορά τους συνταξιούχους του ΟΓΑ).
η) Υπεύθυνη δήλωση του ν.1599/86, στην οποία δηλώνονται τα εξής:
αα) ότι τα αναφερόμενα στην αίτηση – δήλωση στοιχεία, όσο και τα αντίστοιχα στα φορολογικά έντυπα είναι αληθή,
ββ) ότι δεν έχει υποβληθεί αίτηση για ένταξη σε αντίστοιχη δράση σε άλλο Εθνικό ή Κοινοτικό πρόγραμμα ενίσχυσης.
Η Αίτηση – Δήλωση, η οποία είναι κοινή και για τις δύο δράσεις, υποβάλλεται:
– Αυτοπροσώπως από τον ίδιο τον ενδιαφερόμενο
– Δια αντιπροσώπου
– Με συστημένη ταχυδρομική επιστολή
Πατήστε παρακάτω για να κατεβάσετε τα υποδείγματα δηλώσεων από το Κ. Μελισσοκομίας Κεντρικής Μακεδονίας
Όπως Δημοσιεύθηκε στο τεύχος Νοεμβρίου Δεκεμβρίου 2017 Μελισσοκομική Επιθεώρηση
Το οξαλικό οξύ είναι γνωστό εδώ και πολλά χρόνια για τη χρήση του εναντίον της βαρρόα. Περιοριστικός παράγοντας για τη αποτελεσματικότητά του είναι η παρουσία γόνου γι’ αυτό και προτείνεται να γίνεται εφαρμογή μέσα στο χειμώνα σε ξεγονεμένα μελίσσια κυρίως με τη μέθοδο της ενστάλαξης. Σε αυτήν την περίπτωση είναι δραστικό τις πρώτες 5-7 μέρες και η αποτελεσματικότητα μπορεί να φτάσει σε πολύ υψηλές τιμές (>90%).
Την άποψη αυτή ήρθε να επαναπροσδιορίσει το 2015 μία εργασία από Αργεντινούς ερευνητές οι οποίοι εφάρμοσαν το οξαλικό οξύ διαλυμένο σε γλυκερίνη (10 γραμμάρια οξαλικό σε 20ml γλυκερίνης) και εμποτισμένο σε λωρίδες χαρτονιού. Σύμφωνα με την εργασία αυτή, η δράση του οξαλικού διαρκεί έως και 42 ημέρες με υψηλή αποτελεσματικότητα (93% κατά μέσο όρο) ακόμα και παρουσία γόνου, ανεξαρτήτου θερμοκρασιών (εύρος δοκιμών -2°Cέως 42°C) όλες τις εποχές του έτους.
Σε αυτό το πλαίσιο πραγματοποιήθηκαν δοκιμές στο Εργαστήριο Μελισσοκομίας του Α.Π.Θ. προκειμένου να δοκιμαστεί η συνταγή αυτή και να μετρηθεί η αποτελεσματικότητα της μεθόδου στα ελληνικά δεδομένα. Οι πειραματισμοί διενεργήθηκαν σε δέκα μελίσσια τους μήνες Απρίλιο – Ιούνιο 2017 με εύρος ακραίων θερμοκρασιών για το διάστημα αυτό από 15,3°C έως 33,4°C. Στην όλη προσπάθεια εντοπίστηκαν δύο σημαντικές δυσκολίες. Η πρώτη ήταν η σχεδόν αδύνατη διάλυση τόσο μεγάλης ποσότητας οξαλικού στη γλυκερίνη και η δεύτερη πως τα εμποτισμένα χαρτόνια μετά από μία εβδομάδα, είχαν απομακρυνθεί στο σύνολό τους από τις μέλισσες (εικόνα 1α, 1β) με αποτέλεσμα να μην εμφανίζεται σημαντική αποτελεσματικότητα του σκευάσματος.
Η διάλυση του οξαλικού οξέος, αποτελεί το πιο δύσκολο σημείο αλλά και το πιο κρίσιμο για την επιτυχία της μεθόδου. Γι΄αυτό θα πρέπει να δοθεί ιδιαίτερη προσοχή, τόσο στις αναλογίες όσο και στο χρόνο που θα απαιτηθεί για να γίνει σωστά το παρασκεύασμα. Η συνταγή λοιπόν παρασκευής είναι 100ml νερό + 130ml γλυκερίνης + 120 γραμμάρια οξαλικό οξύ. Αρχικά αναμιγνύεται το νερό με τη γλυκερίνη και στη συνέχεια προστίθεται το οξαλικό. Επειδή η πλήρης διάλυση είναι και ο κρισιμότερος παράγοντας, θα πρέπει το διάλυμα να τοποθετείται σε διαφανή δοχείο (π.χ. γυάλινο μπουκάλι) ώστε να είναι εύκολο να ελεγχθεί αν έχει μείνει ίζημα. Στη συνέχεια το σκεύος τοποθετείται σε μπεν μαρί και ακολουθείται θέρμανση (≈70°C) για 45’ με τακτική ανάδευση ώσπου να μην παραμείνει καθόλου αδιάλυτο οξαλικό οξύ και το τελικό διάλυμα να είναι πλήρως διαυγές (εικόνα 2δ).
Στο διάλυμα αυτό, εμβαπτίζονται σπογγοπετσέτες (Wettex) διαστάσεων 45 cm x 3 cm x 1,5 mm (εικόνα 3). Η εμβάπτιση γίνεται άμεσα καθώς σε θερμοκρασία δωματίου το διάλυμα έχει την τάση να κρυσταλλώνει πολύ γρήγορα. Όσο διάλυμα περισσεύει, μπορεί να φυλαχθεί σε κλειστό δοχείο το οποίο σε μισή με μία ώρα θα είναι πλήρως κρυσταλλωμένο (εικόνα 4).
Εικόνα 3α : Μικρής κλίμακας εμβάπτιση του διαλύματος οξαλικού οξέος με γλυκερίνη
Εικόνα 3β : Μεγάλης κλίμακας εμβάπτιση του διαλύματος οξαλικού οξέος με γλυκερίνη
Οι ποσότητες που περιγράφηκαν (100 ml νερό + 130 ml γλυκερίνη + 120 γραμμάρια οξαλικό οξύ) δημιουργούν διάλυμα βάρους 360±10 γραμμαρίων και όγκου 300±10ml. Με δεδομένο ότι οι ταινίες όπως περιγράφηκαν απορροφούν κατά μέσο όρο 27,5 γραμμάρια διαλύματος η καθεμία, το διάλυμα αυτό αρκεί για εμποτισμό 13 ταινιών.
Για την εφαρμογή, απαιτούνται 4 λωρίδες ανά δεκάρι μελίσσι οι οποίες τοποθετούνται στις κηρήθρες 2,4,6 και 8 (εικόνα 5).
Εικόνα 6 : Αφαίρεση μίας κηρήθρας για την ευκολότερη τοποθέτηση των λωρίδων
Επειδή οι σπογγοπετσέτες είναι μαλακές, η τοποθέτηση ανάμεσα από τα πλαίσια είναι δύσκολη γι’ αυτό προτείνεται η απομάκρυνση αρχικά μίας κηρήθρας ώστε να δημιουργείται χώρος και να είναι ευκολότερη η τοποθέτηση (εικόνα 6).
Για την μέτρηση της αποτελεσματικότητας πραγματοποιήθηκαν καθημερινές μετρήσεις των ακάρεων που έπεφταν στον πυθμένα, σε συρτάρι παρατήρησης. Η αποτελεσματικότητα του σκευάσματος 20 ημέρες μετά την επέμβαση, βρέθηκε ιδιαίτερα υψηλή (97,1%) όπως φαίνεται στον Πίνακα 1. Ακόμα και η διορθωμένη αποτελεσματικότητα (formula Abbott) που λαμβάνει υπόψη και την πτώση βαρρόα που συμβαίνει ούτως ή άλλως στα μελίσσια (όπως υπολογίζεται από την πτώση που παρουσιάζει η ομάδα του μάρτυρα) δίνει ιδιαίτερα υψηλή τιμή που ανέρχεται στο 95,5% (εικόνα 7).
Εικόνα 7: Υψηλή αποτελεσματικότητα που φαίνεται από την άμεση πτώση της βαρρόα ιδιαίτερα σε μελίσσια με μεγάλη προσβολή
Η τοξικότητα στις μέλισσες δεν ξεπέρασε τις 35 νεκρές ημερησίως με τις υψηλότερες τιμές να εντοπίζονται τις πρώτες 2-3 μέρες από την εφαρμογή. Η ανάπτυξη των μελισσιών δεν επηρεάστηκε αρνητικά και 3 μήνες από την εφαρμογή βρίσκονταν στην ίδια πορεία με τα μελίσσια μάρτυρας που δεν έγινε εφαρμογή του οξαλικού οξέος.
Το διάλυμα που φυλάσσεται σε κλειστό δοχείο και κρυσταλλώνει πλήρως όπως αναφέρθηκε, φάνηκε ότι μπορεί να διατηρήσει την δραστική του ικανότητα ακόμα και μετά από τουλάχιστον 3 μήνες. Η επαναρευστοποίησή του με θέρμανση (≈70°C) για τον εμποτισμό λωρίδων αυτή τη φορά, απαιτεί λιγότερη ώρα, περίπου 25’.
Στην ίδια λογική χρησιμοποιήθηκαν λωρίδες με εμποτισμένο διάλυμα που είχαν παραμείνει σε μελίσσια για 20 μέρες, οι οποίες αφαιρέθηκαν μετά τη χρήση τους και τοποθετήθηκαν σε άλλα μελίσσια προκειμένου να διαπιστωθεί η δυνατότητα να παραμένουν δραστικές οι ίδιες λωρίδες. Το διάστημα για τον έλεγχο μετά την εφαρμογή των ταινιών δεύτερη φορά, ορίστηκε στους 2 μήνες. Όπως φαίνεται στον πίνακα 2, η δράση τέτοιων ταινιών μπορεί να υφίσταται όχι όμως πάντα και στον ίδιο καλό βαθμό. Ιδιαίτερα στις περιπτώσεις εκείνες που οι σπογγοπετσέτες είναι ιδιαίτερα στεγνές μετά την παρέλευση συγκεκριμένου διαστήματος, δεν αναμένεται σημαντική αποτελεσματικότητα.
Σε πολλές περιπτώσεις, οι σπογγοπετσέτες δεν μπορούσαν να επαναχρησιμοποιηθούν καθώς μετά την παρέλευση του μήνα είχαν εν μέρει αποσυντεθεί πιθανόν λόγω και της δράσης του οξέος. Επίσης παρατηρήθηκε σε αρκετές περιπτώσεις οι μέλισσες να απομακρύνουν μέρος της λωρίδας (εικόνα 8) ενώ σε πολλές περιπτώσεις είχαν τοποθετήσει σημαντική ποσότητα πρόπολης σε αυτές. Σε όλες τις περιπτώσεις οι μέλισσες είχαν απομακρύνει σημαντικό μέρος κεριού στα σημεία της κηρήθρας που ερχόταν σε επαφή με τις λωρίδες (εικόνα 10) συμπεριφορά που είναι γνωστή από την τοποθέτηση οποιωνδήποτε ταινιών με ακαρεοκτόνο δράση.
Εικ. 8, Κατάσταση της λωρίδας μετά την παρέλευση ενός μηνός στο μελίσσιΕικόνα 10 : Παραμόρφωση κηρηθρών στα σημεία επαφής της κηρήθρας, αναμενόμενη συμπεριφορά των μελισσών
Μετά τις δοκιμές αυτές, δείγματα ταινιών στάλθηκαν σε επαγγελματίες μελισσοκόμους ώστε να τις τοποθετήσουν στα μελίσσια τους και να παρατηρήσουν την αποτελεσματικότητα σε διαφορετικές περιοχές και συνθήκες. Ο αριθμός των μελισσιών που εφαρμόστηκαν ήταν μεγαλύτερος από 600 και οι επεμβάσεις πραγματοποιήθηκαν από τον Ιούνιο έως και τον Οκτώβριο του 2017. Οι περιοχές δοκιμών περιελάμβαναν τον Νομό Αττικής, τον Νομό Θεσσαλονίκης αλλά και τα νησιά της Θάσου και της Λευκάδας. Η εφαρμογή από τους συνεργαζόμενους μελισσοκόμους προκάλεσε ιδιαίτερα θετικά σχόλια καθώς παρατηρήθηκε μεγάλη αποτελεσματικότητα του σκευάσματος από τις πρώτες κιόλας μέρες εφαρμογής και ιδιαίτερα σε ένα διάστημα που η χρήση οποιουδήποτε σκευάσματος με μεγάλη δράση εναντίον της βαρρόα είναι απαγορευτική ενόψει των τρύγων μελιού.
Επιπλέον το διάστημα Ιουνίου – Σεπτεμβρίου χρησιμοποιήθηκαν εμποτισμένες σπογγοπετσέτες σε κυψελίδια σύζευξης 2 κηρηθρών καθ΄όλη τη διάρκεια παραγωγής βασιλισσών προκειμένου να μελετηθεί η επίδραση στα στάδια εξέλιξης αυτών. Ο αριθμός των κυψελιδίων που εφαρμόστηκε ήταν κατά προσέγγιση 250 και για διευκόλυνση των χειρισμών, επιλέχθηκε η τοποθέτηση των λωρίδων επάνω στις κηρήθρες (εικόνα 11).
Εικόνα 11: Εφαρμογή των εμποτισμένων λωρίδων σε κυψελίδια σύζευξης. Η εφαρμογή στην περίπτωση αυτή, για τη διευκόλυνση των χειρισμών, έγινε επάνω στις κηρήθρες.
Στις δοκιμές αυτές δεν μετρήθηκε η αποτελεσματικότητα αλλά παρατηρήθηκε η επίδραση στη διαδικασία της βασιλοτροφίας. Η χρήση των ταινιών στα κυψελίδια σύζευξης δεν έδειξε να προκαλεί καμία αρνητική επίδραση στην εκκόλαψη βασιλισσών, ούτε στη διαδικασία των πτήσεων σύζευξης αλλά ούτε και στην ωοτοκία των νέων βασιλισσών. Η τοποθέτηση των λωρίδων επάνω στα πλαίσια διευκολύνει σημαντικά τη διαδικασία, φάνηκε να έχει καλή αποτελεσματικότητα, η επιλογή όμως αυτής της μεθόδου χρήζει περαιτέρω διερεύνησης.
Όσον αφορά τα υπολείμματα, το οξαλικό οξύ ως υδατοδιαλυτό δε συσσωρεύεται στο κερί. Βρίσκεται σε φυσικές συγκεντρώσεις στα μέλια από 8 έως περίπου 300 mg/kg. Τα ανεπίσημα όρια που έχουν τεθεί για το οξαλικό είναι μέχρι 900 mg/Kg πέρα από τα οποία ανιχνεύεται οργανοληπτικά. Με μια ή με επαναλαμβανόμενες επεμβάσεις οξαλικού σύμφωνα με τη διεθνή βιβλιογραφία, αυξάνει η συγκέντρωση στο μέλι περίπου 200-500 mg. Με την εφαρμογή με λωρίδες όπως περιγράφηκε, δε γνωρίζουμε τις συγκεντρώσεις του οξαλικού οξέος στο μέλι και τα υπόλοιπα προϊόντα της μέλισσας. Σύμφωνα με τη μελέτη όμως των αργεντινών η αρχική φυσική συγκέντρωση του οξαλικού οξέος κυμάνθηκε πολύ χαμηλά από 2,5 έως 33,8 mg/kg στο μέλι ενώ μετά την επέμβαση δεν παρατηρήθηκε καμία αύξηση τόσο στο μέλι όσο στο κερί και τις μέλισσες. Έτσι συμπεραίνεται ότι η χρήση του είναι αρκετά ασφαλή και πιθανόν να μπορεί να εφαρμοστεί ακόμα και 10 ημέρες πριν από τον τρύγο.
Συμπερασματικά μπορούμε να πούμε πως η χρήση του οξαλικού οξέος σε γλυκερίνη μπορεί να επιφέρει ιδιαίτερα σημαντική αποτελεσματικότητα καταπολέμησης του ακάρεος βαρρόα (>95%) εφόσον όμως δοθεί ιδιαίτερη προσοχή στον τρόπο παρασκευής του διαλύματος. Κρίσιμο σημείο φαίνεται να είναι η πλήρης διάλυση του οξαλικού οξέος με τη χρήση θέρμανσης για διάστημα συνήθως μεγαλύτερο της μισής ώρας ή τόσο ώστε να προκύψει πλήρως διαυγές διάλυμα. Το διάλυμα σε λιγότερο από 24 ώρες κρυσταλλώνει αλλά διατηρεί την αποτελεσματικότητά του για τουλάχιστον 3 μήνες. Η εφαρμογή των ταινιών σε κυψελίδια σύζευξης δεν επιφέρει κάποια αρνητική επίδραση σε οποιοδήποτε στάδιο εξέλιξης της βασίλισσας είτε πρόκειται για γόνο, είτε για ακμαίο έντομο.
Με αυτά τα δεδομένα φαίνεται πως προστίθεται ένα σημαντικό όπλο στα χέρια του μελισσοκόμου εναντίον της βαρρόα με όλα εκείνα τα χαρακτηριστικά που θα επιθυμούσαμε: Βιολογικό, με ιδιαίτερα υψηλή αποτελεσματικότητα, δυνατότητα εφαρμογής το καλοκαίρι ακόμα και σε υψηλές θερμοκρασίες χωρίς απώλειες μελισσών, εφαρμογή ανεξαρτήτως της παρουσίας ή όχι του γόνου.
Ο καιρός μένει να δείξει εάν είναι πράγματι έτσι, αν δηλαδή επαληθεύεται αυτή η αποτελεσματικότητα αλλά κυρίως αν διατηρείται σε βάθος των χρόνων και φυσικά να παρατηρηθούν μακροπρόθεσμες επιδράσεις στην ανάπτυξη των μελισσιών.
Απορίες και διευκρινίσεις σχετικά με το άρθρο ή με όποιο άλλο θέμα θέλετε πατήστεεδώ.
Για την κατάρτισή σας, επιλέξτε πηγές πληροφόρησης με επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση.
Νίκος Παππάς Βιολόγος
Μελισσοκομική Επιθεώρηση
Όπως δημοσιεύθηκε στο τεύχος 259 Μάιος – Ιούνιος 2018 σελ 163-167
Η παρούσα εργασία παρουσιάστηκε στο 2ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επαγγελματικής Μελισσοκομίας στα Ιωάννινα και περιλαμβάνεται και στα πρακτικά του συνεδρίου
Πολλά λέγονται και γράφονται σχετικά με τη χρήση των αιθέριων ελαίων στη μελισσοκομία, κάτι που είναι εύλογο διότι οι μελισσοκόμοι επιθυμούν να χρησιμοποιούν αποτελεσματικά φάρμακα κατά της βαρρόα και των άλλων ασθενειών των μελισσών, παράλληλα δε να μην ρυπαίνουν το μέλι και τα άλλα προϊόντα του μελισσιού. Μερικοί μελισσοκόμοι αναφέρουν ότι τα χρησιμοποιούν με επιτυχία κατά κάποιων ασθενειών, άλλοι αμφισβητούν το γεγονός.
Οι ερευνητές σε παγκόσμιο επίπεδο έχουν ασχοληθεί με το θέμα και έχουν δημοσιεύσει τα αποτελέσματα των ερευνών τους ήδη από το 1990 και νωρίτερα. Έγιναν έρευνες στο εργαστήριο αλλά και στο ύπαιθρο και ενώ καθώς φαίνεται αρκετά αιθέρια έλαια είναι άκρως αποτελεσματικά κατά της βαρρόα στην πράξη δεν συμβαίνει το ίδιο, καθώς τα ίδια τα αιθέρια έλαια θανατώνουν και τις μέλισσες ή, λόγω της πτητικότητάς τους, δεν είναι εύκολη η διάχυσή τους στο μελίσσι και η επαφή τους με την βαρρόα.
Θα παρουσιάσουμε τα μέχρι τώρα πειράματα που έχουν γίνει στην Ελλάδα και στο εξωτερικό σχετικά με τη χρήση των αιθέριων ελαίων κατά της βαρρόα και θα γίνει σύντομη αναφορά στη χρήση τους στη γεωργία γενικότερα.
Τι είναι τα αιθέρια έλαια;
Αιθέρια έλαια ή πτητικά έλαια, είναι αρωματικές ουσίες, οι οποίες εντοπίζονται σε διάφορα μέρη των φυτών όπως στα άνθη, στα φύλλα, στα κλαδιά, στις ρίζες ή στον φλοιό. Εμφανίζονται σαν μικρές σταγόνες κατά κύριο λόγο σε ειδικά κύτταρα, κανάλια ελαίων ή κανάλια ρετίνης ή σε τριχοειδείς αδένες που λειτουργούν ως φυσικοί αποθηκευτικοί χώροι.
Τα αιθέρια έλαια απομονώνονται από το φυτικό υλικό με απόσταξη με ατμούς η οποία πραγματοποιείται με τρεις διαφορετικούς τρόπους:
Το φυτικό υλικό βράζεται με νερό, ο παραγόμενος ατμός μαζί με τον παρασυρόμενο ατμό ελαίου συμπυκνώνεται και το αιθέριο έλαιο διαχωρίζεται από το νερό.
Το μίγμα (φυτό και νερό) θερμαίνεται χωρίς να βράσει σε περιπτώσεις που το έλαιο διασπάται σε θερμοκρασία βρασμού. Από το μίγμα διαπερνάει ατμός παραγόμενος από άλλη πηγή και συμπαρασύρει τα έλαια τα οποία διαχωρίζονται όπως και στη προηγούμενη περίπτωση και
Το φρέσκο φυτικό υλικό τεμαχίζεται και αποστάζεται μόνο με ατμό. Δηλαδή από το υλικό περνάει ο ατμός και συμπαρασύρει το αιθέριο έλαιο.
Η μέθοδος της απόσταξης δεν μπορεί να εφαρμοστεί στις περιπτώσεις όταν το φυτικό έλαιο περιέχει ουσίες υδατοδιαλυόμενες, όπως εστέρες ή ουσίες που αποσυντίθενται σε υψηλές θερμοκρασίες ή οξειδώνονται. Στις περιπτώσεις αυτές εφαρμόζονται άλλοι μέθοδοι, όπως έκθλιψη ή εκχύλιση με οργανικούς διαλύτες.
Από χημικής πλευράς, τα αιθέρια έλαια είναι πτητικά μείγματα από αλκοόλες, εστέρες, κετόνες τερπένια, φαινόλες και άλλες αρωματικές ενώσεις. Τα αιθέρια έλαια χρησιμοποιούνται από τα φυτά για λόγους άμυνας κατά βακτηρίων, μυκήτων αλλά και αρθρόποδων (εντόμων, ακάρεων) από την άλλη όμως πλευρά είναι οι ουσίες οι οποίες θα ελκύσουν τα διάφορα έντομα, κυρίως μέλισσες για την επιτυχή επικονίασή τους.
Τα αιθέρια έλαια χρησιμοποιούνται στην αρωματοποιία, την κοσμετολογία και την βιομηχανία τροφίμων (ως καρυκεύματα). Μόνο μικρός αριθμός αιθέριων ελαίων ή καθαρές ενώσεις που απομονώθηκαν από αυτά χρησιμοποιούνται στην φαρμακευτική ως φάρμακα. Τα περισσότερα έλαια χρησιμοποιούνται στην φαρμακοβιομηχανία για να προσδώσουν στα φάρμακα ευχάριστη γεύση ή οσμή.
Η χρήση των αιθέριων ελαίων στη γεωργία
Πολλές επιστημονικές εργασίες διεξήχθηκαν, ιδιαίτερα, μετά το 2000 σε παγκόσμιο επίπεδο, γιατί υπήρξε ένα ενδιαφέρον για την χρήση των αιθέριων ελαίων στην γεωργία.
Έτσι δοκιμάστηκαν αιθέρια έλαια κατά:
φυτοπαθογόνων βακτηρίων και βρέθηκε μια σειρά από αυτά που δρουν με επιτυχία σε παθήσεις διάφορων φυτών.
κατά μυκήτων που προσβάλλουν τα φυτά αλλά και τους ανθρώπους.
Κατά εντόμων και ακάρεων. Αυτό έχει ενδιαφέρον για τη μελισσοκομία γιατί μπορεί να καταπολεμά τη βαρρόα και τραχειακή ακαρίαση, πιθανόν να έχει και επίπτωση στον κηρόσκωρο καθότι βρέθηκαν μερικά αιθέρια έλαια ή κλάσματα αυτών αποτελεσματικά κατά των λεπιδοπτέρων.
Κατά των σαλιγκαριών
Κατά νηματωδών και
κατά ζιζανίων δηλ. τα αιθέρια έλαια έχουν και μια φυτοτοξική δράση. Μάλιστα για το σκοπό αυτό έχει επιτραπεί στην Ευρώπη (Γερμανία) το πελαργονικό οξύ (Pelargonsauere) μια συνιστώσα ουσία αιθέριου ελαίου, να χρησιμοποιηθεί κατά ζιζανίων. Το ίδιο συμβαίνει και στην Αμερική, όπου τουλάχιστον τρία σκευάσματα κατά ζιζανίων έχουν ως βάση αιθέρια έλαια.
Τα αιθέρια έλαια στη μελισσοκομία
Δοκιμάστηκαν πάνω από 150 αιθέρια έλαια κατά της βαρρόα. Δοκιμάστηκαν διάφοροι τρόποι χρήσης των, όπως η διάλυσή τους σε ακετόνη και ψέκασμα των μολυσμένων μελισσών, διοχέτευση των ατμών των αιθέριων ελαίων ή η ενστάλαξή τους πάνω στις μέλισσες. Ως καλύτερη μέθοδος αποδείχθηκε η παθητική εξάτμιση, η οποία και εφαρμόστηκε στα περεταίρω πειράματα.
Οι δοκιμές, έγιναν πρώτα στο εργαστήριο από τον Hoppe το 1990, ο οποίος τοποθέτησε μέλισσες σε ειδικά κλουβάκια οι οποίες έφεραν επάνω τους βαρρόα. Διοχέτευσε στη συνέχεια ατμούς από διάφορα αιθέρια έλαια (παθητική εξάτμιση) και κατέγραψε την θανατηφόρο δράση τους στις βαρρόα αλλά και στις μέλισσες. Από τα 55 αιθέρια έλαια που εξέτασε τα 25 ήταν αποτελεσματικές όσον αφορά στη θανάτωση των βαρρόα σε ποσοστό πάνω από το 95% σε διάστημα τριών ημερών. Παράλληλα διαπιστώθηκε ότι μόνο 9 από τα 25 αιθέρια έλαια θανάτωσαν κάτω του 10% των μελισσών. Το ποσοστό αυτό (10%) κρίνεται, από εμάς, υπερβολικά υψηλό αν σκεφθεί κανείς ότι από ένα μελίσσι δυναμικότητας 10 πλαισίων, δηλ 17.500- 20.000 μελισσών, θα πεθάνουν λόγω της επέμβασης 1.750 με 2.000 μέλισσες. Σημειώνουμε ότι αποδεκτό όριο είναι ο αριθμός αυτός να είναι κάτω των 150 μελισσών.
Στον πίνακα 1 παρουσιάζονται τα αποτελέσματα των ερευνών του Hoppe. Φαίνεται καθαρά ότι ενώ η αποτελεσματικότητα για πολλά αιθέρια έλαια είναι άριστη και ότι ο ανασταλτικός παράγοντας είναι ότι θανατώνονται και πάρα πολλές μέλισσες μέχρι και 100% π.χ. στο σκόρδο και το κρεμμύδι, 92 και 95% στο θυμαρέλαιο και βερμούτ αντίστοιχα, ή 87% από το αιθέριο έλαιο της ρίγανης. Κατά την άποψή μας το ανεκτό ποσοστό θανάτωσης μελισσών δεν πρέπει να υπερβαίνει το 0,8% με 1% των μελισσών.
Η θανάτωση των μελισσών έχει άμεση σχέση με την δόση, η οποία εξαρτάται από την εξάτμισή του κάτι που δεν είναι εύκολο να ελεγχθεί όταν αυτό συμβαίνει στο μελίσσι. Έχει βρεθεί για παράδειγμα ότι το γαρυφαλέλαιο σε χαμηλή δοσολογία είναι αποτελεσματικό κατά της βαρρόα χωρίς να προκαλεί υψηλό αριθμό θανάτων στις μέλισσες. Όμως αν ανέβει η πυκνότητά του τότε ανέρχεται σημαντικά και ο αριθμός των θανάτων των μελισσών. Συνεπώς το έλαιο του γαρυφάλλου δεν είναι το καταλληλότερο κατά της βαρρόα.
Πίνακας 1: Αιθέρια έλαια που δοκιμάστηκαν κατά της βαρρόα. Θάνατοι που προκάλεσαν στις βαρρόα αλλά και στις μέλισσες μετά από τρεις μέρες (από Hoppe 1990).
Αιθέριο έλαιο
από
Θανάτωση
(Μετά από 72 ώρες)
Ακάρεα
Μέλισσες
Μουστάρδα
100%
δεν μετρήθηκε
Γλυκάνισος
100%
5%
Άνηθος
95%
32%
Μάραθο
100%
2%
Γεράνι
95%
2%
Γαρύφαλλο
100%
2%
Δυόσμος
100%
15%
Ιαπων. Μέντα
100%
25%
Σκόρδο
100%
100%
Κολίανδρος
100%
40%
Κύμινο
100%
17%
Λεβάντα
100%
2%
Μαντζουράνα
100%
15%
Μαργαρίτα
100%
17%
Μελισσόχορτο
100%
8%
Πορτοκαλιά (άνθη)
100%
18%
Ρίγανη
100%
87%
Μέντα
100%
48%
Δενδρολίβανο
100%
3%
Αγριολεβάντα
95%
δεν μετρήθηκε
Θυμάρι
100%
92%
Βερμούτ
100%
95%
Πυραλίς
100%
7%
Κανέλα
100%
7%
Κρεμμύδι
100%
100%
Άλλο ένα πρόβλημα στη χρήση των αιθέριων ελαίων είναι ότι σε πολλά από αυτά δρουν μόνο κάποιες από τις πολλές ουσίες από τις οποίες αποτελούνται. Π.χ. η θυμόλη από το θυμαρέλαιο. Για να είναι αποτελεσματικό πρέπει και η ποσότητα της θυμόλης στο συγκεκριμένο έλαιο να είναι σταθερή και σε κάποιο ποσοστό. Όμως έχει βρεθεί ότι η περιεκτικότητά της κυμαίνεται από 5 έως 40%. Από τα παραπάνω συμπεραίνεται ότι είναι προτιμότερο να εργάζεται κανείς με μεμονωμένα δραστικά συστατικά όπως π.χ. η θυμόλη. Το ίδιο συμβαίνει και με την μενθόλη, ένα συστατικό (30-40%) του αιθέριου ελαίου της μέντας, το οποίο ήδη από την δεκαετία του ΄80 χρησιμοποιείται στην Αμερική κατά της τραχειακής ακαρίασης.
Και στην Ελλάδα (Σκουλά M., Σελλιανάκης B., Δασκαλάκης Γ., Μιχαλάκης Σ.) (2002), όπως και αλλού, διαπιστώθηκε ότι ενώ στο εργαστήριο η θανάτωση των βαρρόα επιτυγχάνεται σε αξιόλογα επίπεδα δεν συμβαίνει το ίδιο όταν η εφαρμογή γίνεται στο ύπαιθρο στις κυψέλες με κανονικά μελίσσια. Έτσι βρέθηκε ότι:
Πίνακας 2
Οι ερευνητές συμπεραίνουν ότι ο γόνος που υπήρχε στα μελίσσια έπαιξε αρνητικό ρόλο καθώς και η κακή διάχυση των ατμών του αιθέριου ελαίου στο μελίσσι. Συμφωνούμε με το δεύτερο όχι όμως με το πρώτο διότι στο συγκεκριμένο πείραμα τα σκευάσματα που χρησιμοποιήθηκαν παρέμειναν 30 ημέρες στο μελίσσι, συνεπώς όλες οι βαρρόα που ήταν στο γόνο μεταφέρθηκαν πάνω σε μέλισσες και λογικά ήταν σε θέση να έρθουν σε επαφή με το φάρμακο και να θανατωθούν. Φαίνεται λοιπόν ότι τα αιθέρια έλαια δεν έφτασαν μέχρι εκεί. Αυτό είναι και το πραγματικό πρόβλημα χρήσης των αιθέριων ελαίων.
Οι Ν. Μπακανδρίτσος Γ. Παπαδούλης και Π. Λώλος (1999) χρησιμοποίησαν τις φυσικές ουσίες Θυμόλη, Μενθόλη, Ευκαλυπτέλαιο και Citronela σε διάφορες αναλογίες και κατέληξαν ότι η αναλογία: θυμόλη 15 γραμ., μενθόλη 1 γραμ., ευκαλεπέλαιο 3 ml και Citronela 1 ml είχε την καλύτερη αποτελεσματικότητα με 76,4%.
Περεταίρω αύξηση των ουσιών αυτών οδήγησε σε υψηλές απώλειες μελισσών και δεν συνιστάται.
Οι Ν. Μπακανδρίτσος, Ι. Παπαναστασίου και Γ. Παπαδόπουλος (2002), δοκιμάζουν την θυμόλη σε μελίσσια δυναμικότητας 10 πλαισίων. Παρακάτω οι τρόποι επέμβασης και η αντίστοιχη αποτελεσματικότητα:
Θυμόλη (15 γρ.) κρυσταλλική με αποτελεσματικότητα 91,55
Θυμόλη (15 γρ.) σε GEL το οποίο παρασκεύασαν οι ίδιοι και 0,3 ml γαρυφαλέλαιο με αποτελεσματικότητα 89,4%
Θυμόλη (15 γρ.) σε 2 γραμ βαζελίνη με αποτελεσματικότητα 85,5%.
Οι ερευνητές αναφέρουν ότι σε χαμηλές θερμοκρασίες τα ίδια σκευάσματα δεν έδωσαν καλά αποτελέσματα, χωρίς ωστόσο να προσδιορίζουν επακριβώς το εύρος των θερμοκρασιών στο οποίο εργάστηκαν.
Οι προσπάθειες που έγιναν με αιθέρια έλαια παρουσιάζουν δύο προβλήματα:
Ότι τα αιθέρια έλαια δεν έχουν την ίδια πάντα χημική σύσταση και ως εκ τούτου σταθερή αποτελεσματικότητα π.χ. η θυμόλη στο θυμαρέλαιο κυμαίνεται μεταξύ 5 και 40%.
Η διάχυση των ατμών του αιθέριου ελαίου μέσα στην κυψέλη δεν είναι πάντα επιτυχής.
Για τους λόγους αυτούς οι εταιρείες στράφηκαν προς μεμονωμένες δραστικές ουσίες. Τελικά στην Ευρώπη η μόνη δραστική ουσία που χρησιμοποιείται είναι η θυμόλη.
ApiLifeVar
-Ήδη από το 1992 κυκλοφορεί στην αγορά το παρασκεύασμα ApiLeifVar από την ιταλική εταιρεία Chemicals LAIF, με δραστικές ουσίες: θυμόλη 74,08 % μενθόλη 3,7%, καμφορά 3,7% και ευκαλυπτέλαιο 16% εμποτισμένα σε μια πλάκα από βερμικουλίτη. Είναι κατάλληλο για καλοκαιρινή χρήση. Με παθητική εξάτμιση των ουσιών στην κυψέλη έρχονται σε επαφή με τις μέλισσες και τις βαρρόα και επιφέρουν τον θάνατό τους. Η θερμοκρασία απαιτείται να είναι τουλάχιστον 18ο C, και να μην υπερβαίνει τους 27-30ο C, διότι προκαλούνται αυξημένοι θάνατοι μελισσών.
OLYMPUS DIGITAL CAMERA
ApiGuard
–Apiguard είναι ένα άλλο σκεύασμα με βάση την θυμόλη από την εταιρεία Vita Europe Ltd.
Σε μικρά πλαστικά κυπελάκια τα οποία είναι γεμάτα με ένα Gel το οποίο περιέχει θυμόλη. Εξάτμιση της θυμόλης ρυθμίζεται με το Gel. Όσο οι θερμοκρασίες ανεβαίνουν τόσο πιο γρήγορη γίνεται και εξάτμιση της θυμόλης όμως παράλληλα η συγκράτησή της από το Gel γίνεται περισσότερο αποτελεσματική κι έτσι ελέγχεται η ροή της στον αέρα. Κατώτατη θερμοκρασία 15ο C και όχι πάνω από 27-30ο C.
Διάρκεια επέμβασης 4-6 εβδομάδες.
–Thymovar είναι το τρίτο παρασκεύασμα με δραστική ουσία τη θυμόλη. Περιέχει 15 γραμμάρια θυμόλη εμποτισμένο σε υλικό από κυτταρίνη.
Θερμοκρασία περιβάλλοντος 15ο C η κατώτερη και 27-30 η ανώτερη.
Thymovar
Thymovar
–Exomitepro είναι ένα παρασκεύασμα από την Αγγλία. Δραστική ουσία θυμόλη αναμειγμένη σε σκόνη και σε περιεκτικότητα 6%. Ένα φακελάκι 20 γραμμαρίων αρκεί για ένα μελίσσι 10 πλαισίων. Σύμφωνα με την ανακοίνωση (Γκόρας κ.ά 2015) η αποτελεσματικότητα ήταν σε πείραμα που έγινε στο Εργαστήριο Μελισσοκομίας του Α.Π.Θ. ήταν 64,5%.
-Οι ίδιοι ερευνητές δοκίμασαν και την θυμόλη διαλυμένη σε οινόπνευμα: 15 γραμ θυμόλης διαλύονται σε 15 ml οινοπνεύματος. 3,5 ml του διαλύματος τοποθετείται σε Wettex διαστάσεων 10X5 εκατοστών. Για κάθε εφαρμογή απαιτούνται δύο τέτοια σφουγγαράκια (συνολικά 7 ml). Εφαρμογή μία φορά την εβδομάδα για 3 με 4 φορές. Η αποτελεσματικότητα ήταν 43,9 %.
Παρατηρούμε ότι η αποτελεσματικότητα της θυμόλης με αυτά τα ιδιοσκευάσματα δεν είναι πολύ υψηλή. Το γεγονός επισημαίνεται από τους ερευνητές οι οποίοι στην εισαγωγή τους λένε ότι οι μελισσοκόμοι πρέπει να έχουν υπόψη τους ότι
η αποτελεσματικότητα της θυμόλης είναι γύρω στο 50% και
η θυμόλη πρέπει να εφαρμόζεται όταν οι θερμοκρασία περιβάλλοντος είναι μεταξύ 15 – 25ο C. Δηλαδή πρέπει να βλέπουμε με επιφύλαξη όταν αναφέρεται εφαρμογή σκευασμάτων θυμόλης στους 27 και 30ο C.
-Η θυμόλη χρησιμοποιήθηκε, μαζί με άχνη ζάχαρη σε ποσοστό 5%, (Μιχαλακοπούλου κ.ά. 2014) κατά της βαρρόα με αποτελεσματικότητα 22% με όρια 11-47%. Ο λόγος ανάμειξης γίνεται μόνο ώστε να θανατώνονται οι -βαρρόα που η άχνη αποκολλά από τις μέλισσες.
– Μια ιδιοσκευή είναι και το Thymolrahmen (=πλαίσιο θυμόλης) που επικράτησε στη Γερμανία. Πρόκειται για ένα κανονικό πλαίσιο κηρήθρας το οποίο στο επάνω τέταρτο φέρει μια θήκη στην οποία τοποθετείται ποσότητα κρυσταλλικής θυμόλης.
Από το 1984 ήδη πολλές είναι οι δοκιμές που έγιναν με κρυσταλλική θυμόλη με διάφορους τρόπους και στο εξωτερικό με αποτελεσματικότητα από 66%, σε μία περίπτωση, μέχρι 97,8%.
Υπολείμματα αιθέριων ελαίων στο μέλι
Τα περισσότερα αιθέρια έλαια θεωρούνται ακίνδυνα για την υγεία των καταναλωτών. Η αρμόδια ευρωπαϊκή υπηρεσία ΕΜΕΑ (European Agency for Medical Products) δεν έχει ορίσει ανώτατα όρια. Όμως μπορούν τα αιθέρια έλαια ή μεμονωμένα συστατικά αυτών να αλλοιώσουν τη γεύση του μελιού. Ενώ τα περισσότερα συστατικά είναι πολύ πτητικά και φεύγουν στην ατμόσφαιρα πολύ γρήγορα εκτός από την θυμόλη. Η θυμόλη μάλιστα βρίσκεται και σε μερικά μέλια όπως θυμαριού σε υψηλά ποσοστά. Μόνο στην Ελβετία έχουν καθοριστεί ανώτατα όρια περιεκτικότητας θυμόλης στο μέλι στα 800 ppb, λίγο πάνω από την περιεκτικότητα των 700 ppb που διαπιστώθηκαν σε μέλια φλαμουριάς.
Σημειώνεται ότι η επιτρεπόμενη περιεκτικότητα θυμόλης ως πρόσθετο στα τρόφιμα ανέρχεται στα 50.000 ppb.
Σε ένα τέστ που έγινε βρέθηκε ότι γευσιογνώστες αντιλήφθηκαν την γεύση της θυμόλης στα 1300 ppb ενώ απλοί καταναλωτές το αντιλήφθηκαν στα 1500 ppb.
Συνεπώς δεν πρέπει να παραμένουν σκευάσματα θυμόλης που τυχών χρησιμοποιηθούν εναντίον της βαρρόα κατά την συλλογή νέκταρος ή μελιτωμάτων από τις μέλισσες.
Υπολείμματα θυμόλης στο κερί
Διαπιστώθηκε από αναλύσεις κεριού που έγιναν στην Ελβετία περιεκτικότητα θυμόλης στο κερί μέχρι 600 ppb. Η θυμόλη όμως εξατμίζεται και φεύγει από το μελίσσι λόγω των θερμοκρασιών που επικρατούν στην κυψέλη. Έχει αποδειχθεί από συνεχείς μετρήσεις ότι και κατόπιν πολυετούς χρήσης θυμόλης δεν παρατηρείται υπερσυσσώρευση της ουσίας στο κερί.
Επίλογος
Τα αιθέρια έλαια αποδεικνύονται αποτελεσματικά κατά της βαρρόα, όμως παράλληλα θανατώνουν και τις μέλισσες.
Επειδή η αποτελεσματικότητα εξαρτάται από κάποιες συγκεκριμένες ουσίες που περιέχονται σ΄ αυτά και η ποσοτική τους παρουσία δεν είναι σταθερή καθιστά και τα αιθέρια έλαια αναξιόπιστα. Το γεγονός αυτό υποχρεώνει τους ερευνητές να εργάζονται με μεμονωμένες ουσίες όπως π.χ. θυμόλη και μενθόλη.
Αν κανείς επιθυμεί την χρήση αιθέριων ελαίων θα πρέπει να διενεργούνται πριν από κάθε εφαρμογή ποσοτικές και ποιοτικές αναλύσεις και πειράματα ως προς την αποτελεσματικότητα της κάθε παρτίδας.
Δυσκολία διαπιστώθηκε επίσης ως προς την διάχυση των αιθέριων ελαίων στο μελίσσι ώστε να έρχονται σε επαφή με τις μέλισσες και της βαρρόα. Εκεί πρέπει να γίνει έρευνα ως προς την τεχνική π.χ. αν είναι δυνατό μέσω του ομιχλοποιητή να λυθεί το πρόβλημα αυτό ή με κάποιον άλλο τρόπο.
Τα αιθέρια έλαια είναι δυνατό να χρησιμοποιηθούν κατά του κηρόσκωρου στην αποθήκη, καθώς δεν υφίσταται ο κίνδυνος θανάτωσης των μελισσών και παράλληλα βρέθηκαν αποτελεσματικά κατά των λεπιδοπτέρων.
Βιβλιογραφία
*GunnarSamuelson 1996, Φαρμακευτικά προϊόντα φυσικής προέλευσης. Πανεπιστημιακές Eκδόσεις Κρήτης ImdorfA. Blumer–MeyereP. Schweitzerisches Zentrum fuer Bieneforschung Gisbert Zimmermann (2012), Wirkung und Anwendungsmoegligkeiten Aetherischer Oele im Pflanzenschutz: Eine Uebersicht. Journal fuer Kulturpflanzen. 64 (1) 1-19. Μπακανδρίτσος Ν, ΠαπαδούληςΓ, Λώλος Π. (1999). Αντιμετώπιση της βαρρόα με φυσικές ουσίες. Πρακτικά 4ο Πανελλήνιο Μελισσοκομικό Συνέδριο (225-235). Σκουλά Μ. Σελλαινάκης Β, Δακαλάκης Γ, Μιχελάκης Σ. (2002) Αντιμετώπιση της βαρροϊκής ακαρίασης των μελισσών με αιθέρια έλαια και αρωματικά φυτά της ελληνικής χλωρίδας. Πρακτικά 1ο Επιστημονικό Συνέδριο Μελισσοκομίας –Σηροτροφίας, Αθήνα, (439-449). Μιχαλοπούλου Θ. κ.ά (2014), Αντιμετώπιση της βαρροϊκής ακαρίασης με φυσικά μέσα και γενόσιμα φάρμακα. Πρακτικά 4ο Πανελλήνιο Επιστημονικό Μελισσοκομικό Συνέδριο Μελισσοκομίας, (44-57). Γκόρας Γ, κ.ά. (2015), Νεότερα στοιχεία για την αντιμετώπιση της βαρρόα και των ιώσεων των μελισσών. Πρακτικά 1ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επαγγελματικής Μελισσοκομίας, (67-77).
Απορίες και διευκρινίσεις σχετικά με το άρθρο ή με όποιο άλλο θέμα θέλετε πατήστεεδώ.
Για την κατάρτισή σας,
επιλέξτε πηγές πληροφόρησης με επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση.
Πριν μερικά χρόνια ήταν συνηθισμένο ένα αστείο, ανάμεσα σε, όλων των τάξεων, τους ανθρώπους. Λέγανε λοιπόν ότι εάν φωνάξεις στον δρόμο : «…Πρόεδρε…» από τους 10 ανθρώπους, θα γυρίσουν το κεφάλι τους τουλάχιστον οι 7!!! Οι περισσότεροι λοιπόν άνθρωποι ήταν ΠΡΟΕΔΡΟΙ, σε κάποια κοινωνική ομάδα, σύλλογο, εταιρεία, επιτροπή.
Εάν μεταφέραμε το ίδιο «αστείο», ανέκδοτο (!) στις μέρες μας και στον κλάδο μας, στην Ελληνική Μελισσοκομία, θα ταίριαζε απόλυτα, εάν αντικαθιστούσαμε την λέξη «πρόεδρε» με την λέξη «ειδικέ» !!!
Και είναι αλήθεια ότι ειδικά τα τελευταία 10 χρόνια η Ελληνική Μελισσοκομία έχει αποκτήσει πολλούς ειδικούς!!
«Ειδικούς» που με μεγαλοθυμία μοιράζονται τις αποκαλύψεις τους με τους άλλους, άλλης κατηγορίας μελισσοκόμους, μέσα από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης (αιχμαλωσίας!), μέσα από εκπομπές τηλεοπτικές ή ραδιοφωνικές, αχαρακτήριστες έως επικίνδυνες, από όπου οι «γνώσεις» τους φτάνουν όχι μόνο στους «διψασμένους» μελισσοκόμους, αλλά και στον υπόλοιπο κόσμο, τους εν δυνάμει καταναλωτές και πελάτες….
Έχουμε λοιπόν «Ειδικούς» στην ανάπτυξη των μελισσιών, ειδικούς στην Βαρρόα, ειδικούς στην βασιλοτροφία, ειδικούς στις μελιτοεκκρίσεις του πεύκου, ελάτου, βελανιδιάς, ειδικούς στην τροφοδότηση των μελισσιών….
Φυσικά, όπως και κάθε «Ειδικός» που σέβεται τον εαυτό του και το «θεσμό του ειδικού», η μετάδοση των αποκαλύψεων – γνώσεων από τον «Ειδικό», είναι απόλυτη. Ελάχιστες φορές θα συναντήσεις προβληματισμό, σκέψη για τις διαφορετικές συνθήκες ή για τις πολλές πιθανές αιτίες ή ερωτηματικό λόγο, «έκανα αυτό και αυτό είναι το σωστό…», «αυτό συμβαίνει γιατί φταίει αυτό», «ο τέλειος τρόπος να ….», «…βόμβα….» και άλλα ωραία !! από τους «ειδικούς» της φύσης και των έμβιων όντων του πλανήτη…
Άλλωστε μόνο εάν ο λόγος είναι απόλυτος, κατηγορηματικός, το «υποκείμενο», αυτός που τον ακούει ή τον διαβάζει, καθηλώνεται και η δόξα του «ειδικού» μεγεθύνεται, «…εάν δεν υπήρχε αυτός θα ήμασταν ακόμη στα σπήλαια…», «….μπράβο, μας σώζεις…», κ.α. !!
Δεν είναι περίεργα όλα αυτά και φυσικά δεν είναι χαρακτηριστικά μόνο του μελισσοκομικού κλάδου. Κάποιοι ξοδέψαμε παραπάνω από την μισή μας ζωή πιστεύοντας με πάθος, μέσα από τον ιδιότυπο ελιτισμό των γενεών της μεταπολίτευσης, στην ιδιαιτερότητα, στην αυτοβουλία, στην κριτική σκέψη του ανθρώπου. Και τα έχει αυτά, έχει όμως και άλλα. Ατολμία, φυγοπονία, μειωμένη έως ανύπαρκτη ικανότητα αντίληψης στο διαφορετικό. Ο άνθρωπος χρειάζεται αρχηγό, ως αγελαίο ζώο και αρχηγός δεν γίνεται κάποιος δίνοντας εναλλακτικές ή εκπαιδεύοντας τους άλλους στο «σκέφτεσαι»…. Για να είσαι αρχηγός θα πρέπει να είσαι απόλυτος, να μην λες ποτέ «..ισχύει αυτό αλλά και το άλλο..» και φυσικά δεν εκπαιδεύεις τον άλλο «να ψαρεύει», αλλά του δίνεις κάθε φορά και «ένα μικρό ψαράκι» από την τεράστια δεξαμενή των γνώσεών σου, για να ξεγελάσει την πείνα του και να μένει εξαρτημένος!! Και έτσι μόνο για τους «ειδικούς» μπορεί κάποιος γεμάτος ευγνωμοσύνη να γράψει : «…εάν δεν ήταν αυτός, θα ήμασταν ακόμη στα σπήλαια…!!!» και ποτέ για τους ανθρώπους που με υπομονή και επιμονή, αλλά και διακριτικότητα και σοβαρότητα, χρόνια και χρόνια προχωράνε μπροστά την ελληνική Μελισσοκομία
Τι μ’ έπιασε τώρα και τα γράφω αυτά; Ε! ξέρετε ότι πρώτα «βγαίνει» η ψυχή του ανθρώπου και ύστερα το χούι του!! Και επειδή αυτή η στήλη δεν τα πάει καλά με τους «αρχηγούς», πόσο μάλλον με τους «ειδικούς», για Άλλη μια φορά, τώρα που ολοκληρώνεται Άλλη μία χρονιά εκμετάλλευσης των μελιτοεκκρίσεων με πολλά ερωτηματικά, θα γράψουμε για κάποια δεδομένα, που σχετίζονται με την εκμετάλλευση της μελιτοέκκρισης του πεύκου και πιστοποίησε η παρακολούθηση του πεύκου στην Ρόδο και ανακοινώθηκαν στο 2ο Επαγγελματικό Συνέδριο Μελισσοκομίας, στα Ιωάννινα, τον Φεβρουάριο. Η ανάγκη αυτή προκύπτει κάθε φορά που τυχαία διαβάζω ή ακούω ανθρώπους να περιγράφουν και να αναλύουν το πώς δουλεύει ή δεν δουλεύει το πεύκο. Και δεν υπάρχει η «δικαιολογία» ότι «δεν υπάρχει ενημέρωση…», γιατί αυτά τα πράγματα έχουν ειπωθεί και ξαναειπωθεί, έχουν γραφτεί και ξαναγραφτεί…
Να πούμε λοιπόν ότι αποδείχθηκε για άλλη μια φορά ότι το μέλι μελιτώματος, πεύκου ή ελάτου στο δοχείο είναι το αποτέλεσμα ενός συστήματος, μέρη του οποίου είναι το δέντρο, το μελιτογόνο έντομο, η μέλισσα και ο μελισσοκόμος. Όλα τα μέρη δε, αυτού του συστήματος, που θα το ονομάζουμε από εδώ και πέρα – μελοσύστημα – επηρεάζονται διαφορετικά, πολλές φορές, από τον μεγάλο αστάθμητο, αλλά κύριο, παράγοντα, τις καιρικές συνθήκες. Κύριος παράγοντας ο καιρός ναι, αλλά όχι μοναδικός. γιατί εάν το παραπάνω σύστημα «κλωτσήσει» σε κάποιο από τους άλλους παράγοντες, π.χ. το δέντρο ή τον μελισσοκόμο, τότε ακόμη και με τις καλύτερες καιρικές συνθήκες, μέλι στο δοχείο δεν θα μπει. Έτσι λοιπόν η κάθε περίπτωση είναι διαφορετική, η κάθε χρονιά έχει τα χαρακτηριστικά της. Δύσκολο θέμα για τους «ειδικούς» λοιπόν, χωρίς βεβαιότητες εκτός από μία, ότι μπορείς εύκολα να την πατήσεις, εάν το «παίξεις» ειδικός!!!
Ας παρακολουθήσουμε κάποια χαρακτηριστικά για τους παραπάνω παράγοντες, συγκεκριμένα για την Ρόδο.
Το 2016 ήταν μία πολύ κακή χρονιά για μέλι πεύκου. Καθώς σε κάθε φυσικό σύστημα, όπως και στο μελοσύστημα, η αιτία δεν είναι μόνο μία, αλλά συνδυασμός αιτιών και παραγόντων. Έτσι και για το 2016 στην Ρόδο δεν ήταν μόνο ένας παράγοντας υπεύθυνος για τις μειωμένες αποδόσεις.
Κυρίαρχος παράγοντας οι ιδιαίτερα χαμηλές βροχοπτώσεις ήδη από τον προηγούμενο χρόνο (2015), έως και την άνοιξη του 2016. Συγκεκριμένα τους μήνες Ιανουάριο, Φεβρουάριο και Μάρτιο του 2014 τα χιλιοστά βροχής ήταν 350, του 2015 ήταν 330, ενώ του 2016 ήταν 137 χιλιοστά. Σ’ αυτές τις συνθήκες το μέρος του «μελοσυστήματος» που είχε πρόβλημα ήταν το δέντρο.
Δεύτερος σημαντικός παράγοντας οι ιδιαίτερα ψηλές θερμοκρασίες του Ιουνίου και συγκεκριμένα κατά την περίοδο που οι νεαρές έρπουσες του Marchalina, είχαν αφήσει την «μητρική» βαμβακάδα και έψαχναν μέρος προσήλωσης και θρέψης. Νεαρές σε ηλικία και χωρίς την βαμβακάδα να τις προστατεύει, θανατώνονταν από την ζέστη, σε πολύ μεγαλύτερα ποσοστά από τα φυσιολογικά.
Τρίτος σημαντικός παράγοντας το μελίσσι σε συνδυασμό με τον μελισσοκόμο. Καθώς ο μελισσοκόμος δεν έχει γρήγορα αντανακλαστικά, δούλεψε τα μελίσσια του με τον συνήθη τρόπο και το 2016. Όσοι έμειναν στο νησί τα κράτησαν «ανοιχτά» και τα τάιζαν. Όσοι πήγαν στα θυμάρια, αφού τροφοδότησαν κι εκεί αρκετές φορές, γύρισαν με μελίσσια καταπονημένα, χωρίς θυμαρίσιο μέλι, αλλά με αρκετά «σακχαρώδη» αποθέματα. Έτσι ήταν εύκολο να σκεφτεί κανείς ότι το 1ο βάρεμα του εργάτη δεν θα πάει καλά (Ιούλιος – Αύγουστος), αλλά και το 2ο επίσης (Σεπτέμβριος – Οκτώβριος), αφού πια δεν υπάρχουν μελίσσια για να το εκμεταλλευτούν.
Νεκρές νύμφες 1ου σταδίου του Marchalina αρχές Ιουνίου
Οι μελισσοκόμοι που τρύγησαν κάποιο μέλι και διατήρησαν τα μελίσσια τους σε μία ικανοποιητική κατάσταση, ήταν αυτοί που περιόρισαν τα πλαίσια, έκαναν διεγερτική και όχι τροφοδότηση και έδωσαν με κάποιο τρόπο γύρη. Υπήρχαν όμως και μελισσοκόμοι που έχασαν μελίσσια, ακόμα και στις ίδιες περιοχές.
Η κατάσταση βελτιώνεται το 2016 κατά το τέλος του 2ου και την αρχή του 3ου «βαρέματος», κι αυτό, μόνο γιατί η Ρόδος έχει την τύχη να έχει πολλά ανθοφόρα φυτά, που δίνουν γύρη, σχεδόν καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους.
Έχει βάση η έκφραση: «η Εύβοια δίνει…»;
Η συγκεκριμένη έκφραση αναφέρεται συχνά από τους «ειδικούς» για να βοηθήσουν τους υπόλοιπους μελισσοκόμους. Μπορεί όμως να αποτελέσει σημαντικό κριτήριο από μόνη της, ώστε ο μελισσοκόμος να αποφασίσει μία μεταφορά;
Η Ρόδος έχει έκταση 1.400 km2. Η Εύβοια έχει έκταση 3.760 km2, ενώ η Χαλκιδική συνολικά 2.920 km2. Η μελιτοέκκριση μιας ευρύτερης περιοχής είναι ομοιόμορφη;. Η διάρκεια και η έντασή της θα μπορούσε να είναι ίδιες; Και εάν όχι από ποιους παράγοντες επηρεάζονται;
Φυσικά και δεν είναι ίδια η έναρξη, η διάρκεια και η ένταση της μελιτοέκκρισης μιας περιοχής. Και φυσικά, ακόμη και στην περίπτωση που συγχρονιστούν όσο γίνεται περισσότερο δύο περιοχές, το μέλι που θα τρυγήσουν δύο μελισσοκόμοι «γείτονες» δεν θα είναι το ίδιο.
Ανάμεσα στους παράγοντες που επηρεάζουν τα παραπάνω μεγέθη μπορούμε να αναφέρουμε:
την έκθεση, αλλά και την τοποθέτηση των μελισσιών, σε σχέση με την νομή
την δυνατότητα των μελισσιών να αποθηκεύσουν μέλι
το βιολογικό στάδιο των μελιτογόνων εντόμων.
Για να δώσουμε ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα αυτού, αναφέρουμε το στάδιο του Marchalina κατά την ίδια χρονική στιγμή, σε διάφορες τοποθεσίες, μιας μικρής σχετικά έκτασης πευκοδάσους, όπως είναι η Ρόδος
Στις 20 Μαρτίου 2014, το Marchalinaβρίσκεται στο στάδιο του προακμαίου σε ποσοστό (έχει σταματήσει να τρέφεται, άρα και να παράγει μελίτωμα) :
Χάρτης της Ρόδου με τις περιοχές δειγματοληψίας κλαδιών πεύκου
Καλυθιές : 100%
Καλαμώνας : 97,8%
Ψίνθος: 92,5%
Αγ. Σουλάς: 89,5%
Αρχίπολη: 88,6%
Εμπωνας: 45%
Σιάννα: 20%
Η κατεύθυνση είναι ΒΔ (χάρτης) από την πιο πρώιμη στην πιο όψιμη περιοχή. Τα στοιχεία αυτά τα δίνουν οι δειγματοληψίες κλαδιών και μόνο.
Αξίζει όμως ο μελισσοκόμος να κάνει μεταφορά, από Καλυθιές προς Σιάννα το τελευταίο δεκαήμερο του Μαρτίου;
Η απάντηση εδώ μπορεί να δοθεί με δύο τρόπους:
από τον «ειδικό», που έχει μελίσσια στα Σιάννα και κοινοποιεί στον λαό τα νέα της ζυγαριάς (το παράδειγμα είναι υποθετικό και καμία σχέση δεν έχει με τους καλούς μελισσοκόμους της Ρόδου!!)
συνδυάζοντας την πρόβλεψη του καιρού, την πληθυσμιακή πυκνότητα του Marchalina στα Σιάννα, το ποσοστό παρασιτισμού του, τα στοιχεία των δεικτών – μελισσιών και φυσικά την κατάσταση των μελισσιών στις Καλυθιές.
Αυτός ο τελευταίος τρόπος θέλει συνδυαστική σκέψη, χαρακτηριστικό του ανθρώπου ως βιολογικού όντος! Είναι όμως πιο ασφαλής και μπορεί να χρησιμοποιηθεί σε όλες τις περιοχές της Ελλάδος, ενώ σε καθιστά πιο ανεξάρτητο από τους «ειδικούς».
Το στοίχημα της καλοκαιρινής μελιτοφορίας του πεύκου!!
Είναι γνωστό ότι όσο πιο νωρίς διακοπεί η ανοιξιάτικη μελιτοφορία του πεύκου, δηλαδή όσο πιο νωρίς ωοτοκήσει το ακμαίο Marchalina, τόσο πιο νωρίς θα εμφανιστεί η νέα γενιά, οι νέες νύμφες. Τόσο λοιπόν πιο γρήγορα αυτές θα προσηλωθούν στο δέντρο και θα αρχίσουν να τρέφονται και να παράγουν μελίτωμα. Αυτό μπορεί να συμβεί από τα μέσα του Μαΐου, έως και τα μέσα του Ιουνίου. Αυτή η περίοδος μελιτοέκκρισης, το 1ο «βάρεμα», το οποίο διαρκεί έως και τις αρχές Σεπτεμβρίου, ανεξάρτητα από το πότε θα ξεκινήσει, έχει ιδιαίτερα χαρακτηριστικά.
Τα έντομα είναι μικρά, οπότε και οι σταγόνες μελιτώματος είναι μικρές. Μπορούν να τις εκμεταλλευτούν καλύτερα μελίσσια εγκλιματισμένα στην περιοχή, που την έχουν ψάξει. Μελίσσια που μεταφέρονται εκεί θα πρέπει να τις ψάξουν και εάν η πληθυσμιακή πυκνότητα του Marchalina είναι μικρή ή/και τα μελίσσια δεν είναι σε φάση αποθήκευσης μελιού, δεν θα τις βρουν εύκολα.
Η περίοδος συμπίπτει με το «μικρό καλοκαίρι», όπως λέγανε παλιά. Η πιθανότητα εμφάνισης καύσωνα είναι υψηλή. Εάν οι υψηλές θερμοκρασίες συμπέσουν με την διασπορά των νεαρών νυμφών από την μητρική βαμβακάδα, τότε η θνησιμότητά τους θα είναι μεγάλη. Αυτό θα καθυστερήσει πολύ την εμφάνιση μελιτώματος στα κλαδιά.
Περιοχές οι οποίες αυτήν την περίοδο έχουν περισσότερες πιθανότητες να «δουλέψουν» είναι περιοχές παραθαλάσσιες, περιοχές που επηρεάζονται από την αύρα της θάλασσας.
Τα μελίσσια που θα μεταφερθούν στα πεύκα για την εκμετάλλευση του 1ου «βαρέματος», θα πρέπει να έρχονται από ανθοφορίες ήπιες (όχι έντονη απόδοση νέκταρος) και γυρεοδοτικές. Δεν επηρεάζει την συμπεριφορά του μελισσιού μόνο ο αριθμός των πλαισίων γόνου, αλλά κυρίως το πόσο καλά θρεμμένες είναι οι ακμαίες αλλά και οι εκκολαπτόμενες μέλισσες. Η μεταφορά αυτή σε περιοχές, όπως αναφέρονται παραπάνω, μπορεί να γίνει με ασφάλεια το 2ο δεκαήμερο του Ιουλίου, εφόσον φυσικά τα προγνωστικά του καιρού είναι καλά.
Σε ορεινές περιοχές ή σε περιοχές μακριά από την θάλασσα, η καλοκαιρινή μελιτοφορία αρχίζει να φαίνεται μέσα στον Αύγουστο. Όμως προσοχή γιατί ολοκληρώνεται νωρίτερα από ότι στις παραθαλάσσιες περιοχές. Παρ’ όλα αυτά τα μελίσσια έχουν στη διάθεσή τους τουλάχιστον 20 ημέρες, «καλής» δουλειάς.
Τελικά χρειάζεται η παρακολούθηση των πληθυσμών του Marchalina για την καλύτερη αξιοποίηση των μελιτοεκκρίσεων;
Η παρακολούθηση και η επεξεργασία των στοιχείων που αυτή δίνει, μας παρέχει πληροφορίες για το στάδιο στο οποίο βρίσκεται το έντομο, την πυκνότητα του πληθυσμού, την θνησιμότητά του από παρασιτισμό ή φυσικά αίτια, την παραγωγή μελιτώματος.
Τα στοιχεία αυτά μπορούν να βοηθήσουν τον μελισσοκόμο στις αποφάσεις που πρέπει να πάρει (μεταφορά, τρύγο, ..), όπως επίσης και να τον προετοιμάσουν για την κατάσταση που θα δει στα μελίσσια, καθώς προηγούνται αυτής κατά 7-10 ημέρες.
Άντε τα είπαμε για ακόμη μία φορά!!!
Ενδεικτική διαφοροποίηση στον βιολογικό κύκλο του Marchalina μεταξύ βορειοδυτικού (πρώιμος) και νοτιοανατολικού (όψιμος) άκρου του νησιού
Φίλοι και συνεργάτες μου έστειλαν κάποιες σελίδες από το facebook, (εγώ δεν έχω σχέση με το άθλημα) όπου μελισσοκόμοι, άγνωστοι οι περισσότεροι και ένας γνωστός (χρόνων..) χυδαιολογούν για έναν ολόκληρο επαγγελματικό κλάδο, τους ερευνητές της Μελισσοκομίας, Πάλι….
Μιλάνε για ένα «κατάπτυστο» άρθρο και ζητούν από τον επαγγελματικό κλάδο των ερευνητών Μελισσοκομίας μία «πειστική συγνώμη»….
Αποφασίζω να απαντήσω γιατί αναφέρονται στο τελευταίο άρθρο που έγραψα ΕΓΩ στην Μελισσοκομική Επιθεώρηση. Άρθρο το οποίο μετά από ένα σχόλιο περί «ειδικών και μη», παρουσιάζει αποτελέσματα έρευνας σχετικά με τις μελιτοεκκρίσεις των πεύκων στην Ρόδο, όπως αυτά παρουσιάστηκαν στο Συνέδριο στα Ιωάννινα (!!!).
Και επειδή ακριβώς το άρθρο το έγραψα ΕΓΩ και όχι ο κλάδος των ερευνητών, ΕΓΩ πραγματικά ζητώ ταπεινά συγνώμη από τους μελισσοκόμους για τα χρόνια έρευνας στις μελιτοεκκρίσεις του πεύκου. Ζητώ συγνώμη που μέσα από αυτήν την έρευνα είναι απόκτημα όλων των μελισσοκόμων πια τα στάδια του Marchalina, οι παράγοντες που επηρεάζουν την μελιτοέκκριση, το γεγονός ότι το «μικρόβιο», όπως λεγόταν παλαιότερα το έντομο, δεν πεθαίνει από την ζέστη, ούτε «ξεπλένεται» από την βροχή και δεν φοβάται τους κεραυνούς. Ζητώ ταπεινά συγνώμη γιατί τώρα ξέρουν οι μελισσοκόμοι γιατί «κόβει» η μελιτοέκκριση, πότε αναμένεται να ξεκινήσει, πόσο θα κρατήσει.
Εάν πάλι δεν κατάλαβα καλά και η συγνώμη ζητιέται για το σχόλιο περί ειδικών, καθώς και αυτό το σχόλιο είναι δικό μου, γιατί αυτοί οι δουλευτάδες της μέλισσας (ποιητικό κι αυτό..) δεν το ζητούν από εμένα? Και πώς θα ανταποκρινόμουν στο τελεσίγραφο, εάν δεν φρόντιζαν φίλοι να με ενημερώσουν? Είμαστε τόσο προχωρημένος κλάδος που όλοι έχουμε λογαριασμούς στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης?
Γιατί βρίσκουν ευκαιρία να εκφράσουν την οργή τους σε ένα ολόκληρο κλάδο? Τι έχουν υποστεί, πώς έχει επηρεαστεί η δουλειά τους και το εισόδημά τους από αυτό τον κλάδο?
Δυστυχώς αυτά τα κοινωνικά μέσα δικτύωσης είναι τόσο «γρήγορα» που δεν δίνουν στον άνθρωπο τον χρόνο να σκεφτεί. Πατάει ένα γράμμα στο πληκτρολόγιο και αυτό γίνεται viral. Μολύνει με την απόλυτη ταχύτητα του ιού εκατοντάδες ή χιλιάδες ανθρώπους, μόνο με ένα κλικ. Πια δεν μπορείς να το πάρεις πίσω. Γι’ αυτό άλλωστε αποτελεί το κατ’ εξοχήν «όπλο» για την χειραγώγηση των κοινωνιών.
Σε αυτούς τους ανθρώπους που δεν τους ξέρω και σίγουρα δεν με ξέρουν, δεν αισθάνομαι καμία υποχρέωση να απαντήσω. Άλλωστε πώς θα μπορούσε να απαντήσει μία ανύπαρκτη….?
Από την άλλη δεν νομίζω ότι περιμένουν καμία απάντηση, νομίζω ότι το μόνο που θέλουν (έχουν ανάγκη) είναι να «πετάνε» λέξεις πιασάρικες («αιμοβόρικα» «κάκαλα» «μπογιόκο» «πουθενάδες», «ξεφτίλες») κάνοντας εξάσκηση το λεξιλόγιό τους, χωρίς ειρμό και χωρίς υπόσταση. Άλλοι είναι «γάτες», άλλοι είναι «γάτες με πέταλα», σίγουρα πάντως δεν είμαστε όλοι ίδιοι.!
Το μόνο που θα πω είναι ότι ευτυχώς ή δυστυχώς δεν είμαστε άνθρωποι του μεροκάματου…., γι’ αυτό και κανείς δεν μπορεί να μας το πάρει. Πληρώνονται όλοι οι εκπαιδευτές που είναι εγγεγραμμένοι στην κατάσταση των εκπαιδευτών Μελισσοκομίας του Υπ.ΑΑ&Τ (ερευνητές, μελισσοκόμοι, υπάλληλοι του Υπουργείου, καθηγητές, γεωτεχνικοί) μόνο στις εκπαιδεύσεις που γίνονται μέσα από το πρόγραμμα της Μελισσοκομίας.
Άνθρωποι πάνε και έρχονται στην Μελισσοκομία, ειδικά τα τελευταία χρόνια, που από «γεροντοκόρη» έχει γίνει η «πολύφερνη» νύφη του χωριού. Κάποιοι όμως μένουν (μελισσοκόμοι και ερευνητές) και υπομένουν… (όπως λέει και το τραγούδι) σταθεροί. Δουλεύουν, αγωνίζονται, κερδίζουν – χάνουν, αγαπούν την μέλισσα, έχουν συνδέσει την ζωή τους άρρηκτα με την Μελισσοκομία.
Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι ο Μόσχος και σ’ αυτόν αξίζει απάντηση, από εμένα όμως, όχι από τους επιστήμονες γενικώς…
Και εδώ αρχίζουν οι απορίες, ΓΙΑΤΙ?, πώς προέκυψε αυτή η αντίδραση Μόσχο? Με ποιο τρόπο «στοχοποιήθηκες», όπως γράφεις, γιατί εσύ? Είδες πουθενά το όνομά σου? Γιατί το σχόλιό μου να αναφέρεται σε μελισσοκόμους και όχι σε συνάδελφους ερευνητές? Ξέρεις ότι έτσι κι αλλιώς «τρωγόμαστε»….
Γιατί να μην αναφέρεται σε άλλους μελισσοκόμους, που γράφουν κατεβατά ολόκληρα για τα έντομα στα πεύκα και τα έλατα, χωρίς να αναφέρουν τις πηγές και φυσικά ανακατεύοντας μέσα δικές τους θεωρίες, βοηθώντας έτσι τους μελισσοκόμους να παραμένουν στην άγνοια?
Από πού, ύστερα από τόσα (και είναι πολλά…) χρόνια επαφής, σχέσης, ανταλλαγής γνώσεων και εμπειριών, κοινών προσπαθειών, από πού ξεπήδησε τόση οργή?
Γιατί να με ενδιαφέρει το γεγονός ότι έκανες ομιλία στον Κηφήνα? Άσε που αυτό το έμαθα μετά την ομιλία σου, από γνωστούς μελισσοκόμους, που σε παρακολούθησαν. Το άρθρο όπως και το περιοδικό είχαν ήδη εκδοθεί.
Συμφωνείς μ’ αυτά που έγραψαν οι «followerς» σου για τους ερευνητές?. Εγώ, ο Ανδρέας και οι άλλοι, είμαστε «αιμοβόρικα πλάσματα» που «σκοτώνουμε για να παίξουμε» που «δεν σεβόμαστε τους μελισσοκόμους» και που «είμαστε άσχετοι μελισσοκομικά»?
Συμφωνείς ότι όλα αυτά τα χρόνια δεν έμαθες τίποτα από εμάς, γιατί δεν κάναμε ποτέ τίποτα για τους μελισσοκόμους? Και τότε γιατί τόσα τηλεφωνήματα σε διάφορες ώρες της ημέρας?
Γνωρίζεις άλλους επαγγελματίες, κτηνοτρόφους, δενδροκαλλιεργητές, που να κάθονται σπίτι τους, να πίνουν τον καφέ τους και να παίρνουν απαντήσεις στα ερωτήματά τους από τους ερευνητές για ώρες?
Πώς ξαφνικά «ντύθηκες» όλον τον μελισσοκομικό κόσμο, που περιμένει μία συγνώμη?
Έχεις κάποιο λόγο να ασχολείσαι με δίπτερα? Η μέλισσα είναι υμενόπτερο, η μύγα είναι δίπτερο. Παραγωγικό έντομο το ένα, ενοχλητικό το άλλο…
Θυμήσου την παρουσίαση που έκανα στο συνέδριο στην Αλεξανδρούπολη, στο 1ο Επαγγελματικό Συνέδριο. Κανείς, ούτε οι μελισσοκόμοι, ούτε οι ερευνητές, δεν είναι εξαρτημένοι ο ένας από τον άλλον. Μπορούν κάλλιστα να ζήσουν και να επιβιώσουν και ξεχωριστά. Τότε όμως πιστέψαμε, και εσύ μαζί, ότι μαζί μπορούμε να δώσουμε άλλη ώθηση στον κλάδο, να τον προστατέψουμε από ανθρώπους ή φορείς που θεωρούν εαυτούς απόλυτους εκφραστές και ρυθμιστές της Ελληνικής Μελισσοκομίας.
Μόσχο, η ενασχόληση με τα κοινά, η κοινωνική αναγνώριση, θέλει προσοχή, είναι ένας γλιστερός δρόμος…
Ας ηρεμήσουμε και ας επικεντρωθεί ο καθείς εφ’ ώ ετάχθη.
Μετά τη δημοσίευση του άρθρου της κυρίας Γούναρη στο τελευταίο τεύχος της Μελισσοκομικής Επιθεώρησης με τον τίτλο «Οι Εiδικοί» (Νοεμβ.-Δεκεμβ.2018 σελ. 385), διατυπώθηκε διαμαρτυρία από την πλευρά της ομάδας του facebook “Δάσκαλοι Μελισσοκομίας”, όπου χαρακτηρίζει το άρθρο “κατάπτυστο” και “προσβλητικό ” για τους μελισσοκόμους και ότι δεν έπρεπε να δημοσιευθεί στο περιοδικό.
Για ολοκληρωμένη ενημέρωση παραθέτουμε το άρθρο της κυρίας Γούναρη, όπως δημοσιεύθηκε στη Μ.Ε., την απάντησή της, καθώς και την θέση του περιοδικού:
Η Μελισσοκομική Επιθεώρηση δεν λογοκρίνει τα άρθρα. Ο κ. Ντιώνιας αυτό το ξέρει πολύ καλά διότι υπήρξε συγγραφέας άρθρων στη Μ.Ε. Στο συγκεκριμένο άρθρο η κυρία Γούναρη στο προοίμιό του αναφέρεται σε μια κατάσταση την οποία όλοι γνωρίζουμε ότι κυριαρχεί, στο διαδίκτυο κυρίως, και το σχολιάζει όπως αυτή πιστεύει. Δεν ονοματίζει κανέναν, δεν βρίζει κανέναν, δεν προσβάλει κανέναν και συμφωνούμε με την τοποθέτησή της, έστω και αν αυτό δεν είναι αναγκαίο να συμβαίνει.
Την κατάσταση αυτή έχει περιγράψει με τον τρόπο του και ο κ. Ντιώνιας με Post και σχόλια στην ομάδα “Δάσκαλοι Μελισσοκομίας”.
Η Μελισσοκομική Επιθεώρηση δεν απαξιώνει κανέναν. Φιλοξένησε, φιλοξενεί και θα συνεχίσει να φιλοξενεί άρθρα μελισσοκόμων, μεγάλων και μικρών, παλαιών και νέων. Μεγάλο μέρος της ύλης του περιοδικού διαμορφώνεται με την άμεση συμμετοχή των μελισσοκόμων όπως συμβαίνει με την στήλη “οι μελισσοκόμοι ρωτούν” ή με άρθρα όπως αυτά του κ. Ντιώνια και άλλων.
Βεβαίως το περιοδικό δεν θα αποστασιοποιηθεί του αρχικού του στόχου, που είναι, ήδη από την ίδρυσή του (το 1987), να συνδέσει την επιστήμη με την πράξη. Γι΄ αυτόν τον λόγο συνεργάζεται με επιστήμονες του κλάδου, χωρίς ποτέ να αποκλείσει κανέναν. Πιστεύουμε ότι κανένας παραγωγικός κλάδος δεν μπορεί να πάει μπροστά χωρίς την επιστήμη.
Θεωρούμε ότι το μεγάλο πρόβλημα της ελληνικής μελισσοκομίας δεν είναι το προκείμενο. Τέτοια συνέβαιναν και θα συνεχίσουν να συμβαίνουν με διάφορες αιτίες ή αφορμές όσο υπάρχουν εγωισμοί, φιλοδοξίες ή και συμφέροντα. Το μεγαλύτερο πρόβλημα έχει σχέση με την παραγωγή. Δυστυχώς χρονιές σαν την φετινή μπορεί να μην είναι εξαίρεση αλλά ο κανόνας γιατί το κλίμα αλλάζει.
Ας ηρεμήσουμε λοιπόν κι ο καθείς εφ΄ώ ετάχθη όπως λέει και η Σοφία Γούναρη, γιατί έρχονται πιο δύσκολοι καιροί.
Μελισσοκομική ημερίδα με θέμα: «Φυλές Μελισσών- Ασθένειες και Υγιεινή Μελισσών – Νομοθεσία και Επιχειρηματικότητα»
Θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 10 Νοεμβρίου 2018, από 17.00 έως 22.00 στη αίθουσα εκδηλώσεων του Επιμελητηρίου Ρεθύμνης.
Η είσοδος σε κάθε μελισσοκόμο αλλά και κάθε ενδιαφερόμενο θα είναι ελεύθερη
Θεματολογία:
Η ενότητες που θα αναπτυχθούν αφορούν:
Διατήρηση και βελτίωση ντόπιων πληθυσμών μελισσών: Γιατί και πώς –Ιδιαιτερότητες στην Κρήτη.
Ασθένειες μελισσών: Βασικές αρχές αντιμετώπισης –Νεότερα δεδομένα
Υγιεινή και ασφάλεια προϊόντων κυψέλης: Παραγωγή- Τυποποίηση- Εμπορία-Νομοθεσία
Μικρό σκαθάρι της κυψέλης (Aethina tumida): πρόγραμμα στοχευμένης επιτήρησης και έγκαιρης ανίχνευσης, η εμπειρία από την εφαρμογή στην Κρήτη
Δράσεις και προγραμματισμός δράσεων του συλλόγου.
Ανοικτή Συζήτηση – Ερωτήσεις -Απαντήσεις
Σκοπός της ημερίδας:
Η ημερίδα θα συμβάλει σημαντικά στη ενημέρωση των μελισσοκόμων του νομού μας σχετικά:
με τις κρητικές μέλισσες και τις ιδιαιτερότητές τους
με τις βέλτιστες πρακτικές φροντίδας και προστασίας των μελισσών,
με τις σύγχρονες στρατηγικές προώθησης των προϊόντων τους,
με την ισχύουσα νομοθεσία
με τις μελλοντικές εξελίξεις της Μελισσοκομίας
Οργάνωση – Υλοποίηση:
Στην οργάνωση και υλοποίηση της ημερίδας συμμετέχουν:
– η Περιφέρεια Κρήτης
– ο Δήμος Ρεθύμνης
– ο Μελισσοκομικός Σύλλογος Ρεθύμνης «ΜΕΛΙΤΤΕΥΣ»
Με εκτίμηση
Για το Δ.Σ. του Συλλόγου
Η Πρόεδρος
Κουβαρά Χρίστίνα
Ο Γραμματέας
Κυριακάκης Νικ
Σχετικά με τον Μελισσοκομικό Σύλλογο Ρεθύμνης «Μελιττεύς»
Ο Μελισσοκομικός Σύλλογος Ρεθύμνης «Μελιττεύς» ιδρύθηκε με την πρ 7η /19-1-2018 Ειρηνοδικείου Ρεθύμνης με σκοπό:
Την ηθική και οικονομική εξύψωση των μελών του.
Την δια παντός νομίμου μέσου προάσπιση των επαγγελματικών συμφερόντων τους.
Την ανάπτυξη πνεύματος συναδέλφωσης και αλληλεγγύης μεταξύ αυτών.
Την μελέτη, προστασία, υποστήριξη, αναγνώριση και κατοχύρωση των δικαιωμάτων και υποχρεώσεων των μελών στην κοινωνία και πολιτεία.
Την προαγωγή και ανάπτυξη της μελισσοκομίας διαμέσου των υπό της πολιτείας θεσπιζομένων νόμων, διαδικασιών και λειτουργιών.
Την επισήμανση πηγών και στόχων και την καλλιέργεια και προβολή αυτών ώστε να επιφέρουν οικονομικά οφέλη και ανάπτυξη της μελισσοκομίας.
Την προστασία, διαφύλαξη και φροντίδα της μελισσοκομικής χλωρίδας.
Την ανάδειξη των φαινομένων της νοθείας και των Ελληνοποιήσεων και την προστασία του ντόπιου μελιού.
Οι δράσεις του Συλλόγου αφορούν:
Σεμινάρια – Εκπαίδευση
Επιστημονικές ημερίδες
Αύξηση της μελισσοκομικής χλωρίδας
Ενημέρωση πολιτών- μαθητών για τα προϊόντα της μέλισσας
Απευθύνεται σε δημόσιες – τοπικές αρχές για κάθε ζήτημα που αφορά τα κοινά επαγγελματικά, οικονομά και κοινωνικά συμφέροντα των μελλών και γενικότερα του κοινωνικού συνόλου.
Μέλη του Συλλόγου είναι κάθε νόμιμος μελισσοκόμος του νομού Ρεθύμνης.
Για να σας παρέχουμε την καλύτερη online εμπειρία, αυτή η ιστοσελίδα χρησιμοποιεί cookies. Με τη χρήση της ιστοσελίδας μας, συμφωνείτε με τη χρήση των cookies. OKΠερισσότερα
Privacy & Cookies Policy
Δεν επιτρέπεται η αντιγραφή τους χωρίς την γραπτή άδεια του εκδότη.
Aντί να τοποθετούμε τις γνωστές κάψουλες στις τρύπες των πλαισίων ώστε να μην σκίζονται από το σύρμα όταν ενσυρματώνουμε τα πλαίσια μπορούμε να χρησιμοποιούμε ένα συρραπτικό. Όπως φαίνεται στις φωτογραφίες οι μεταλλικοί συνδετήρες τοποθετούνται στη μεριά που θα περάσει το σύρμα έτσι εμποδίζει την εισχώρηση του μέσα στο ξύλο. Αναμφίβολα οι κάψουλες είναι εμφανισιακά καλύτερες τοποθετούνται όμως μερικές φορές δύσκολα ενώ τα συνδετηράκια τοποθετούνται πολύ εύκολα και κάνουν άριστα τη δουλειά τους.
