Μελισσοκομικά φυτά

Για το Περιοδικό
Μελισσοκομική Επιθεώρηση
Τσέλλιος Δημήτρης
τ. Δ/ντής Ινστιτούτου Μελισσοκομίας ΕΘ.Ι.ΑΓ.Ε.

Rosemarinus officinalis -κ. Δενδρολίβανο, ροζμαρί

Σπουδαίο μελισσοκομικό φυτό. Η ανθοφορία του διαρκεί από το Σεπτέμβριο έως το Μάιο, με διακυμάνσεις, ανάλογα με τη διαθέσιμη εδαφική υγρασία. Η ένταση της ανθοφορίας κορυφώνεται το φθινόπωρο (Νοέμβριο) και κυρίως την άνοιξη (Απρίλιο). Ακόμη και στους ψυχρούς μήνες του έτους, Ιανουάριο- Φεβρουάριο, αντέχει και όταν οι καιρικές συνθήκες το επιτρέπουν, οι μέλισσες το επισκέπτονται συλλέγοντας γύρη και νέκταρ.

Καλλιεργείται στους κήπους ως καλλωπιστικό, αφού τόσο το σχήμα (θάμνος σφαιρικού σχήματος) όσο και το χρώμα του φυλλώματος (ζωηρό πράσινο), βοηθά στην αρχιτεκτονική του τοπίου, σε συνδυασμό με άλλα καλλωπιστικά με φύλλωμα ανοικτού χρώματος (π.χ. λεβάντα). Καλλιεργείται επίσης ως αρωματικό, σε μεγάλες καλλιέργειες, για το αιθέριο έλαιο εξαιρετικού αρώματος, όπως άλλωστε και το άρωμα του παραγόμενου μελιού.

Αυτοφυές υπάρχει σε αρκετά μέρη της Ελλάδας. Ενδείκνυται για φύτευση σε μόνιμα μελισσοκομεία. Η εποχή της άνοιξης είναι η πλέον κατάλληλη για αυτό. Εσχάτως, η αύξηση των μελισσοκόμων που προτιμούν τη στατική μελισσοκομία έχει αυξήσει τη ζήτηση φυταρίων δενδρολίβανου.

Απορίες και διευκρινίσεις σχετικά με το άρθρο ή με όποιο άλλο θέμα θέλετε πατήστε εδώ.

Για την κατάρτισή σας,
επιλέξτε πηγές πληροφόρησης με επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση

Μελισσοκομική Επιθεώρηση

   Πάνω στη γη ζουν περισσότερα από 20.000 είδη μυρμηγκιών. Τα μυρμήγκια έχουν καταλάβει όλους τους δυνατούς χώρους επιβίωσης. Τα βρίσκουμε στα σπίτια μας, στις αποθήκες, πάνω στους τοίχους, στα πλοία, ακόμη στα αεροπλάνα, στα δέντρα, στο δάσος ή κοντά στον ασφαλτόδρομο, έξω και μέσα στις κυψέλες μας.

Μερικές φορές αποτελούν πρόβλημα για το μελισσοκόμο. Υπάρχουν μυρμήγκια που κλέβουν μέλι από τα μελίσσια μας, παλιά εγκαθιστούσαν συνήθως τη φωλιά τους μεταξύ του εξωτερικού και εσωτερικού καπακιού της κυψέλης τώρα, που δεν υπάρχουν αυτά, τρυπώνουν στα σαθρά μέρη των κυψελών και με κάθε ευκαιρία μπαίνουν μέσα στην κυψέλη, κλέβουν μέλι, μερικά είδη κλέβουν ακόμη και αυγά, προνύμφες και ενήλικες μέλισσες. Αναφέρεται μάλιστα ότι μερικά είδη μυρμηγκιών επιτίθενται  σε μέλισσες συλλέκτριες για να πάρουν το νέκταρ ή το μέλι που φέρουν στον πρόλοβό τους.

Όταν διαπιστώσουμε την παρουσία των μυρμηγκιών και βεβαιωθούμε ότι προκαλούν ζημιές στο μελίσσι, τότε πρέπει να λάβουμε μέτρα εναντίον τους. Παλαιότερα τοποθετούσαν φύλλα ντοματιάς ή σκόνιζαν το εσωτερικό καπάκι με θειάφι ή ακόμα με έβρεχαν τα πόδια της κυψέλης με πετρέλαιο.

Αυτή είναι η μία πλευρά που αφορά στα μυρμήγκια, η δυσάρεστη.  Υπάρχει όμως και η άλλη, η θετική η καλή πλευρά, που έχει μάλιστα άμεση σχέση με την μελισσοκομία.  Πριν φτάσουμε όμως εκεί λίγα λόγια γενικά για τη ζωή των μυρμηγκιών που είναι πράγματι φανταστική και αξιοθαύμαστη.

Τα μυρμήγκια είναι, όπως και η μέλισσά μας κοινωνικά έντομα. Το σύνολο των ατόμων που ζουν σε ένα συγκεκριμένο χώρο, αποτελούν  μια αποικία. Σε κάθε αποικία ζουν μία ή περισσότερες βασίλισσες, (εξαρτάται από το είδος), οι κηφήνες και οι εργάτριες.

Στην κάστα* των εργατριών παρατηρούμε υποομάδες (φρουροί, εργάτριες, πολεμιστές),  που διαφέρουν μεταξύ τους και μορφολογικά, ανάλογα με την εργασία που επιτελούν. Στις εργάτριες μέλισσες ενώ υπάρχει η διαφοροποίηση στις εργασίες δεν υπάρχουν μορφολογικές διαφορές. Έτσι στο γένος Αtta υπάρχουν μυρμήγκια εργάτριες ενός (1) χιλιοστού μέχρι δεκαπέντε (15) χιλιοστά. Οι πρώτες, οι μικρές, μένουν μέσα στη φωλιά και περιποιούνται τον γόνο ή καλλιεργούν μύκητες (σχ. 1), οι μεσαίου μεγέθους φροντίζουν για τη μεταφορά των φύλλων, ώστε να γίνεται δυνατή η καλλιέργεια των μυκήτων και οι μεγαλύτερες που έχουν αναλάβει το ρόλο του φρουρού, παραμένουν μέσα στη φωλιά και μόνο όταν αντιληφθούν κάποιο κίνδυνο εξορμούν προς την είσοδό της.

Οι διαφορές αυτές στην κάστα των εργατριών δεν περιορίζονται μόνο στο μέγεθος αλλά και στη διαμόρφωση άλλων μερών του σώματος. Στο είδος Colobopsis truhcata, που ζει πάνω στα δέντρα και κάνει τη φωλιά τους στα κλαδιά,  υπάρχει μία ομάδα από την κάστα των εργατριών που παίζει το ρόλο του  φρουρού. Tα μυρμήγκια της ομάδας αυτής έχουν ένα μεγάλο κεφάλι, όσο και το άνοιγμα που οδηγεί στη φωλιά, με το οποίο κλείνουν την φωλιά για να μην εισχωρούν άλλα ζώα ή εχθροί τους. Όταν θέλει να μπει στη φωλιά ένα μυρμήγκι από την αποικία, χτυπάει με τις κεραίες της τη ζωντανή αυτή η πόρτα, η φρουρός απομακρύνει το κεφάλι ώστε να περάσει μέσα η σύντροφος και την ξανακλείνει πάλι αμέσως. Υπάρχουν κι άλλα παραδείγματα παρόμοια που όμως εδώ δεν θα αναφερθούν.

Τα αναπαραγωγικά άτομα εμφανίζονται νωρίς την άνοιξη και έχουν φτερά. Τα αρσενικά έχουν πολύ μικρό κεφάλι και μια μακρόστενη κοιλιά, ενώ η κοιλιά της βασίλισσας είναι μεγάλη, στρογγυλή και γυαλίζει. Μετά τη σύζευξη τα αρσενικά πεθαίνουν ενώ οι βασίλισσες  χάνουν τα φτερά τους και ή ξαναγυρίζουν με τα πόδια στη  μητρική φωλιά ή δημιουργούν μία νέα αποικία. Οι βασίλισσες ζουν μέχρι 15 χρόνια (σύμφωνα με άλλους συγγραφείς φτάνουν τα 25 χρόνια), οι εργάτριες ζουν 4 έως 6 χρόνια. Υπάρχει και εδώ μία σημαντική διαφορά από τη μέλισσά μας. Το μοναδικό έργο της βασίλισσας είναι να γεννάει αυγά. Η αποικία μπορεί να έχει μέχρι 20 εκατομμύρια άτομα και όλα αυτά να προέρχονται από την ίδια μητέρα. Συνήθως όμως υπάρχουν περισσότερες βασίλισσες σε μία αποικία και ο αριθμός των ατόμων κυμαίνεται μεταξύ 300-600  χιλιάδες.

Τα περισσότερα είδη μυρμηγκιών κατασκευάζουν τη φωλιά τους μέσα στη γη, άλλα πάνω στα δέντρα ή σε πεσμένους κορμούς δέντρων. Η ποικιλία κατασκευής είναι μεγάλη. Τα τοιχώματα των υπογείων διαδρομών, αποτελούνται από ένα μίγμα χώματος και σάλιου που εκκρίνεται από τα ίδια τα μυρμήγκια. Αυτό εξασφαλίζει τη στερεότητα. Το χώμα που πρέπει να μετατοπιστεί κατά την κατασκευή της φωλιάς ή μεταφέρεται μακριά από την είσοδο της φωλιάς ή αποτελεί το επίγειο μέρος αυτής πάνω ακριβώς από την είσοδο της (εικ. 1).

Οι διάδρομοι οδηγούν σε κάμαρες όπου φυλάσσεται ο γόνος, ο οποίος αποτελεί, τις περισσότερες φορές απλούς σωρούς. Ο γόνος μετακινείται και μεταφέρεται από τις παραμάνες σε διάφορα επίπεδα μέσα στη φωλιά, ανάλογα με τη θερμοκρασία που απαιτεί κάθε συγκεκριμένο στάδιο εξέλιξης του γόνου. Αυτό γίνεται γιατί τα μυρμήγκια δεν έχουν μηχανισμό ρύθμισης της θερμοκρασίας, όπως οι μέλισσές μας. Τα μυρμήγκια δεν αποθηκεύουν τροφές. Η μόνη γνωστή εξαίρεση είναι το γένος  Myrmecocystus, όπου μερικές εργάτριες τροφοδοτούνται υπερβολικά( σχ. 3) ώστε να μεγεθύνεται η κοιλιά τους και αποτελούν έτσι αποθήκες τροφής. Γνωστή  είναι η συλλογή κόκκων δημητριακών,  οι οποίοι  ξεφλουδίζονται μέσα στη φωλιά, αλευροποιούνται με τα σαγόνια, αναμειγνύονται με σάλιο και αποτελεί τροφή για τα μέλη της αποικίας.

Πολλά είδη μυρμηγκιών επιδεικνύουν μία ιδιαίτερη προτίμηση στις ζαχαρούχους στροφές. Λόγω ακριβώς της προτίμησης αυτής έχουν τα μυρμήγκια μία ιδιαίτερη σχέση με την μελισσοκομία.

Στην Ελλάδα το πευκόμελο παράγεται, όπως είναι γνωστό, με τη μεσολάβηση του εργάτη Marchalina hellenica. Εκτός από το έντομο αυτό υπάρχουν και άλλα είδη εντόμων που μπορούν να επιτελέσουν το ίδιο έργο, παραγωγή δηλαδή μελιτωμάτων. Κύρια είναι οι αφίδες που ζουν πάνω στα κλαδιά,  στον κορμό και στα φύλλα των δέντρων.

Οι ζαχαρούχες όμως ουσίες που παράγονται μέσω των αφίδων δεν αξιοποιούνται μόνο από τις μέλισσες αλλά κυρίως από τα μυρμήγκια, τα μυρμήγκια του δάσους. Για να εξασφαλίσουν τα μυρμήγκια του δάσους την τροφή τους έχουν αναπτύξει μία ιδιαίτερη σχέση προς τις αφίδες αυτές. Έχουν γίνει οι φύλακες τους.

Τα κόκκινα μυρμήγκια του δάσους (Formica polyctena ), τα οποία σχηματίζουν μεγάλες αποικίες (εικ. 2), προστατεύουν τις αφίδες που δίνουν μελιτώματα, ιδιαίτερα εκείνες  που δίνουν μεγάλες ποσότητες. Το μελίτωμα αυτό είναι αρκετό ώστε να συλλέγεται και από τις μέλισσες.

Η σχέση μεταξύ των μυρμηγκιών του δάσους και των αφίδων έχει εξελιχθεί έτσι, ώστε πολλές αφίδες παράγουν περισσότερο μελίτωμα όταν υπάρχουν μυρμήγκια γύρω από αυτές. Μερικά είδη αφίδων επιζούν μόνον όταν τα μυρμήγκια αφαιρούν το μελίτωμα, αλλιώς θα πνίγονταν  στο ίδιο το μελίτωμα που αποβάλλουν.  Για τις ίδιες αυτές αφίδες  κατά τους θερινούς μήνες, όταν υπάρχει πρόβλημα τροφής και εγκαταλείπουν τα δένδρα, τα μυρμήγκια σκάβουν στο έδαφος, και έτσι βρίσκουν καταφύγιο από εχθρούς ή από τη ζέστη. Μάλιστα μερικές φορές αυτές μεταφέρονται στις κρύπτες από τα ίδια τα μυρμήγκια. Φαίνεται ακόμα ότι τα μυρμήγκια φιλοξενούν τις αφίδες και στις φωλιές τους.  Το συμπέρασμα αυτό βγαίνει από την παρατήρηση που γίνεται κάθε χρόνο, ότι από τις φωλιές των μυρμηγκιών βγαίνουν κατά το μήνα Μάιο χιλιάδες αφίδες για να ανέβουν στα γειτονικά δέντρα. Μερικοί ερευνητές αναφέρουν ότι σε περιοχές κοντά στις φωλιές μυρμηγκιών βρέθηκαν μέχρι και 100 φορές περισσότερες μελιτογόνες αφίδες σε σύγκριση με άλλα σημεία του δάσους όπου δεν υπάρχουν μυρμήγκια.

Φαίνεται ότι τα μυρμήγκια  γνωρίζουν τη σπουδαιότητα που έχει μία και μόνο μητέρα αφίδα. Έτσι παρατηρήθηκε ότι περίπου 60 με 70 μυρμήγκια προστάτευαν ακατάπαυστα μία τέτοια αφίδα για αρκετές μέρες από την οποία προήλθαν τόσες πολλές αφίδες που κάλυψαν το καλοκαίρι ολόκληρο δέντρο ύψους ενός άνδρα περίπου.

Οι Γερμανοί, που παράγουν το γνωστό στο καταναλωτικό κοινό δασόμελο, έχουν αντιληφθεί τη σημασία της συνύπαρξης των αφίδων των μυρμηγκιών και των μελισσών. Μάλιστα παράγουν τεχνητά αποικίες μυρμηγκιών και τις εγκαθιστούν στο δάσος. Για το λόγο αυτό έχουν ασχοληθεί επιστημονικά πάρα πολύ με το θέμα αυτό. Έτσι σήμερα μπορούν, μετρώντας μερικούς παραμέτρους να υπολογίσουν ποια θα είναι περίπου η παραγωγή δασόμελου.

Βιβλιογραφία

1. Larson/Larson. Insectenstaaten 1968, Verlag P.Parey, Hamburg u. Berlin.

2. Mueller, Handbuch der Bienenkunde 7. Die Bieneweide 1967, Eugen Ulmer Verlag, Stuttgart.

ΜΕ 88,38

*Κάστα είναι η διαφορετική μορφή με την οποία εμφανίζεται ένα φύλο σε ένα είδος εντόμων, π.χ. στις μέλισσες κάστα είναι η εργάτρια και η βασίλισσα (ο κηφήνας ανήκει σε άλλο φύλλο).

Απορίες και διευκρινίσεις σχετικά με το άρθρο ή με όποιο άλλο θέμα θέλετε πατήστε εδώ.

Για την κατάρτισή σας,
επιλέξτε πηγές πληροφόρησης με επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση

Τον τελευταίο καιρό “ακούγεται” ότι η βαρρόα έγινε αόρατη! Δεν μπορούν πλέον να τη δουν, κρύβεται με μεγάλη μαεστρία, είναι μία ικανότητα που απέκτησε τα τελευταία χρόνια, μάλιστα μέσω μετάλλαξης. Παλαιότερα βλέπαμε τη βαρρόα αλλά τώρα όχι πλέον λένε…

Αυτό έδεσε καλά με την αναφορά του δρ. Samuel Ramsey από το Meriland, ο οποίος πρόσφατα ανέφερε σε μία εργασία σχετικά με την διατροφή της βαρρόα από το λιπώδη ιστό, ότι το 95% των βαρρόα εγκαθίσταται στο κάτω μέρος της κοιλιάς της μέλισσας. Ο Ramsey βέβαια δεν λέει ότι αυτό είναι νέα συμπεριφορά της βαρρόα γιατί απλούστατα η βαρρόα πάντα εκεί κρύβονταν κατά κύριο λόγο. Μερικές φορές περιφέρεται βέβαια και στο υπόλοιπο σώμα της μέλισσας και πάνω στη ράχη της, όπως και μεταξύ του θώρακα και της κοιλιάς ή του θώρακα και της κεφαλής, αλλά για πολύ λιγότερο χρόνο.

Έμεινα 11 χρόνια στο Εργαστήριο Μελισσοκομίας το Α.Π.Θ., (από το 1981 έως το 1992). Όλα αυτά τα χρόνια το κυριότερο θέμα της δουλειάς μου ήταν η βαρρόα. Από τις 11 επιστημονικές εργασίας που, μαζί με άλλους, δημοσιεύθηκαν, οι 10 αναφέρονται στη βαρρόα. Έχω αναζητήσει χιλιάδες βαρρόα για τις ανάγκες της έρευνάς μας. Πάντα τις έψαχνα εκεί κάτω, στην κοιλιά της μέλισσας.

Τον Αύγουστο του 1987, δηλαδή 32 χρόνια πριν έγραψα ένα άρθρο στο πρώτο τεύχος της Μελισσοκομικής Επιθεώρησης με θέμα την Βαρρόα. Εκεί σε ένα σημείο αναφέρω και αυτό: «Η βαρρόα προσβάλλει όλα τα στάδια ανάπτυξής της μέλισσας (γόνο και ενήλικες μέλισσες). Στις μέλισσες την βρίσκουμε συνήθως ανάμεσα στα δαχτυλίδια της κοιλιάς, όπου μπορεί να παίρνει τροφή τρυπώντας τον εξωσκελετό της μέλισσας,  καθώς τα σημεία αυτά είναι λεπτά ή θα τη βρούμε μέσα στο σφραγισμένο κελί όπου και πολλαπλασιάζεται». Η Βαρρόα δηλαδή έκανε τα ίδια και πριν 30-40 χρόνια, όπως κάνει και σήμερα και δεν έχει αλλάξει τίποτα ως προς αυτό.

Αυτά για την αποκατάσταση της επιστημονικής αλήθειας και να μην λέγονται ανακρίβειες. Θα μου πείτε, τι θα πάθω αν δεν ξέρω που ακριβώς κρύβεται η βαρρόα; Θα έχει επίπτωση στην μελισσοκομική πρακτική, στην παραγωγή μου; Μπορεί να μην έχει καμιά επίπτωση, ίσως όμως και να έχει. Γι΄ αυτό διαβάστε και το παρακάτω θέμα:

Είναι ένα θέμα που συνδέεται με το παραπάνω. “Ακούγεται” πάλι ότι μετά την εφαρμογή ενός φαρμάκου κατά της βαρρόα, για να διαπιστωθεί η αποτελεσματικότητά του αρκεί να παρατηρήσουμε με το μάτι πάνω στις μέλισσες του πλαισίου αν φέρουν βαρρόα. Αν δεν βλέπουμε βαρρόα τότε τα φάρμακο είναι εντάξει!!!

Από τα παραπάνω που διαβάσατε συμπεραίνεται ότι αυτό δεν ευσταθεί, διότι οι βαρρόα, κατά κύριο λόγο, βρίσκονται στο κάτω μέρος της κοιλιάς άρα δεν φαίνονται παρατηρώντας από πάνω.

Πώς διαπιστώνουμε αν κάποιο φάρμακο κατά της βαρρόα είναι αποτελεσματικό;

Αυτό μπορεί να είναι πολύ χρήσιμο και στον καθένα μας. Συμβαίνει να πάρουμε κάποιο σκεύασμα και, παρά τις διαβεβαιώσεις, να μην είμαστε σίγουροι για την αποτελεσματικότητά του. Σωστό είναι λοιπόν να διαπιστώνουμε αν όντως είναι αποτελεσματική η εφαρμογή ώστε να μην υπάρξουν δυσάρεστες επιπτώσεις στα μελίσσια μας.

Τι κάνουμε:

1.Τοποθετούμε στη βάση της κυψέλης σε 2-3 μελίσσια χαρτί λευκό με κάποια κολλώδη ουσία (συνήθως ένα λάδι).

2. Μετράμε για τρεις μέρες τις βαρρόα που έπεσαν φυσιολογικά και σημειώνουμε τον αριθμό.
3. Μετά τις τρείς μέρες κάνουμε την επέμβαση με το φάρμακο, πάντα όπως αναφέρει ο κατασκευαστής.
4. Μετράμε και καταγράφουμε κάθε μέρα την πτώση των βαρρόα. Σε μερικές περιπτώσεις, π.χ. οξαλικό οξύ, αυτή πρέπει να γίνει και μέχρι τη 15η μέρα μετά (στην περίπτωση αυτή μετράμε την 1η μέχρι την 3η μέρα κάθε μέρα και τέλος μια φορά ακόμη, την 15η ημέρα).

Αν το φάρμακο είναι αποτελεσματικό τότε θα φανεί από τη διαφορά της πτώσης των πρώτων τριών ημερών, πριν την εφαρμογή του φαρμάκου, και της πτώσης των αμέσως τριών ημερών μετά από αυτή. Αν είναι μεγάλη η διαφορά τότε αυτό ώς μελισσοκόμους μας αρκεί, θεωρούμε ότι το φάρμακο είναι εντάξει και σταματάμε εδώ.

Αν όμως δεν παρατηρήσουμε μεγάλη, ουσιαστική διαφορά, αυτό θα πει ότι ή το φάρμακο δεν είναι αποτελεσματικό ή δεν υπάρχει βαρρόα στο μελίσσι, πράγμα που δεν συμβαίνει συχνά.

Στην περίπτωση αυτή ή στην περίπτωση που θέλουμε να προχωρήσουμε ένα βήμα παραπέρα, πρέπει να διαπιστώσουμε τον βαθμό προσβολής του μελισσιού, δηλ. πόσες βαρρόα έχει το μελίσσι.

Για να το πετύχουμε αυτό λαμβάνουμε τρία δείγματα μελισσών από τρείς διαφορετικές κηρήθρες του μελισσιού και τα εξετάζουμε αν υπάρχουν βαρρόα επάνω τους. Τα τρία δείγματα που πήραμε από το μελίσσι τοποθετούνται σε αλκοολικό διάλυμα 25% και αφήνονται για μία-δυο μέρες. Μετά ξεπλένονται οι μέλισσες με άφθονο νερό πάνω σε μία σήτα, η οποία είναι τοποθετημένη σε κάποια λεκάνη. Οι βαρρόα που υπάρχουν πάνω στις μέλισσες του δείγματος αποκολλώνται, πέφτουν με τη βοήθεια του νερού μέσα στη λεκάνη και καταμετρούνται.

Δανείζομαι τις φωτογραφίες από το τεύχος της Μελισσοκομικής Επιθεώρησης Νοεμβρίου Δεκεμβρίου 2018 της στήλης “Οι μελισσοκόμοι ρωτούν” όπου απαντάται σχετικό ερώτημα από τον κ. Θρασυβούλου και τον κ Γκόρα.

Ο άλλος τρόπος είναι, χωρίς να σκοτώσουμε τις μέλισσες, να πάρουμε επίσης 300 μέλισσες από τρεις διαφορετικές κηρήθρες του μελισσιού ως δείγμα και με το μάτι, πιάνοντας τις μέλισσες μία-μία με το χέρι (με δύο δάχτυλα από τα φτερά) και εξετάζοντάς τες, ιδιαίτερα στην κοιλιά ανάμεσα στα δαχτυλίδια αν φέρουν βαρρόα ή όχι. Αυτό χρειάζεται αρκετή εξάσκηση και εμπειρία.

Αφού τώρα, με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο, μετρήσουμε τις βαρρόα που υπάρχουν στις 300 αυτές μέλισσες, μπορούμε να υπολογίσουμε τον συνολικό αριθμό των βαρρόα που υπάρχουν στο μελίσσι, λαμβάνοντας υπόψη και τον αριθμό των μελισσών ολόκληρου του μελισσιού δηλ. την δυναμικότητα του μελισσιού.

Παράδειγμα:

Από τις μετρήσεις μετά την εφαρμογή του φαρμάκου βρίσκουμε ότι είναι 800 οι βαρρόα που έπεσαν τον πάτο της κυψέλης.

Στις 300 μέλισσες του δείγματος ανακαλύψαμε 3 βαρρόα μόνο, δηλαδή έχει ακόμη προσβολή 1%. Αν το μελίσσι που δίνει αυτά τα αποτελέσματα έχει 10 πλαίσια μέλισσες, δηλαδή  έχει 17.500 μέλισσες (σε ένα τελάρο = 1.750 μέλισσες) και κάνοντας τους υπολογισμούς βρίσκουμε ότι επάνω στον πληθυσμό υπάρχουν ακόμα 175 βαρρόα.

Εάν προσθέσουμε τις 175 βαρρόα  στις 800 που πέσανε, λόγω του φαρμάκου, βρίσκουμε ότι συνολικά το μελίσσι είχε (πριν την επέμβαση) 975 βαρρόα.

Με τα στοιχεία αυτά συνάγεται ότι το ποσοστό της αποτελεσματικότητας είναι 82,05%, μία μέτρια δηλαδή αποτελεσματικότητα.

Σημειώνεται ότι όλα αυτά ισχύουν μόνο για τον πληθυσμό των μελισσών, δηλ. μελίσσια χωρίς γόνο.

Κατά τον ίδιο τρόπο υπολογίζουμε και την βαρρόα στον γόνο. Από 3 διαφορετικές κηρήθρες γόνου ανοίγουμε από 100 κελιά σε χιαστί διάταξη. Μετράμε πόσες βαρρόα έχουν και υπολογίζουμε την εκατοστιαία προσβολή.

Έτσι γίνεται σωστά η διαπίστωση της αποτελεσματικότητας ενός φαρμάκου κατά της βαρρόα.

Αν έχετε ερωτήσεις και απορίες εδώ είμαστε και πάλι.

Νίκος Παππάς – Βιολόγος

Απορίες και διευκρινίσεις σχετικά με το άρθρο ή με όποιο άλλο θέμα θέλετε πατήστε εδώ.

Για την κατάρτισή σας,
επιλέξτε πηγές πληροφόρησης με επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση

ΠΡΟΓΡΑΜΜΑ ΑΓΡΟΤΙΚΗΣ ΑΝΑΠΤΥΞΗΣ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ 2014-2020

ΥΠΟΜΕΤΡΟ 6.3 «ΑΝΑΠΤΥΞΗ ΜΙΚΡΩΝ ΓΕΩΡΓΙΚΩΝ ΕΚΜΕΤΑΛΛΕΥΣΕΩΝ»

Εκδόθηκε την 23^η Ιανουαρίου από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης & Τροφίμων η Πρόσκληση για την υποβολή αιτήσεων στήριξης για το Υπομέτρο 6.3 «Ανάπτυξη μικρών γεωργικών εκμεταλλεύσεων», με διάρκεια υλοποίησης από τρία έως τέσσερα έτη.

Το ποσό στήριξης ανέρχεται σε 14.000€ ανά δικαιούχο και καταβάλλεται σε δύο δόσεις, με την χορήγηση της α’ δόσης, ύψους 9.800€  (70% του συνολικού προϋπολογισμού) να καταβάλλεται αμέσως μετά την απόφαση έγκρισης και την β’, ύψους 4.200 € να καταβάλλεται με την ολοκλήρωση του επενδυτικού σχεδίου. Αξίζει να σημειωθεί ότι το ποσό στήριξης δεν συνδέεται με την υλοποίηση δαπανών.

Αφορά σε υφιστάμενες μικρές γεωργικές εκμεταλλεύσεις της φυτικής και της ζωικής παραγωγής, συμπεριλαμβανομένου και της μελισσοκομίας, υπό την προϋπόθεση ότι βρίσκονται σε δημοτικές ή τοπικές κοινότητες με πληθυσμό έως και 5.000 κατοίκων.

Συγκεκριμένα, ως δικαιούχοι ορίζονται όσοι:

1. Έχουν συμπληρώσει το 18ο έτος της ηλικίας τους
2. Είναι μόνιμοι κάτοικοι των περιοχών εφαρμογής
3. Είναι αρχηγοί της γεωργικής εκμετάλλευσης
4. Έχουν υποβάλλει αίτηση ενίσχυσης για το 2017
5. Είναι εγγεγραμμένοι στο ΜΑΑΕ ως επαγγελματίες αγρότες (όχι νεοεισερχόμενοι)
6. Έχουν ατομικό αγροτικό εισόδημα έως και 3.000€ και συνολικό οικογενειακό έως και 15.000€
7. Έχουν δηλωμένο αριθμό κυψελών (ΟΣΔΕ) από 67 έως 108
   (ο αριθμός αυτός ισχύει εάν είναι δηλωμένα μόνο μελίσσια. Σε περίπτωση δήλωσης και καλλιέργειας συνυπολογίζονται)

*Δεν είναι επιλέξιμοι όσοι ήταν Δικαιούχοι των υπομέτρων 6.1. «Εγκατάσταση Νέων Γεωργών»

Ως Περίοδος Υποβολής ορίζεται το διάστημα από 4 Μαρτίου 2019 έως και 15 Μαΐου 2019

— Παράταση υποβολής αιτήσεων μέχρι τις 25 Ιουνίου —

Φράγκου Νεφέλη,

Σύμβουλος Προγραμμάτων Ανάπτυξης

Απορίες και διευκρινίσεις σχετικά με το άρθρο ή με όποιο άλλο θέμα θέλετε πατήστε εδώ.

Για την κατάρτισή σας,
επιλέξτε πηγές πληροφόρησης με επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΟΥ ΕΜΠΟΡΙΟΥ ΚΑΙ ΕΞΑΓΩΓΩΝ ΣΕ ΤΡΙΤΕΣ ΧΩΡΕΣ ΣΤΟΝ ΤΟΜΕΑ ΤΟΥ  ΜΕΛΙΟΥ

Κόμητας Φ. Γεώργιος
Κτηνίατρος
Προϊστάμενος Τμήματος Κτηνιατρικής Δημόσιας Υγείας
Δ/νση Κτηνιατρικής Περιφέρειας Πελοποννήσου

Όπως δημοσιεύθηκε στην Μελισσοκομική Επιθεώρηση
Τεύχος Νοεμβρίου Δεκεμβρίου 2015, Σελ397

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Η πραγματοποίηση εξωστρεφούς δραστηριότητας στον τομέα των τροφίμων ζωικής προέλευσης, υπό τις παρούσες δύσκολες οικονομικές συνθήκες στη χώρα μας αποκτά όλο και περισσότερο ιδιαίτερη σημασία και ίσως στο μέλλον να αποτελέσει σημαντικό παράγοντα επιβίωσης για πολλές επιχειρήσεις του πρωτογενούς τομέα.

Η  εξωστρεφής  δραστηριότητα για ένα κράτος μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης (Ε.Ε.) περιλαμβάνει:

1) Το ενδοκοινοτικό εμπόριο, τις εμπορικές δηλαδή συναλλαγές μεταξύ του κράτους μέλους και άλλων κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης και,

2) Τις εξαγωγές προς τρίτες χώρες, τις εμπορικές δηλαδή συναλλαγές μεταξύ του κράτους μέλους και  τρίτων χωρών.

Στον τομέα του μελιού τα τελευταία χρόνια έχουν γίνει αξιόλογες προσπάθειες από επιχειρήσεις συσκευασίας με αποτέλεσμα να έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικές αποστολές είτε μέσω ενδοκοινοτικού εμπορίου είτε μέσω εξαγωγών σε τρίτες χώρες.

Σκοπός του παρόντος άρθρου είναι να  επισημάνει τις γενικές αρχές που διέπουν αυτές τις δραστηριότητες ώστε να προσανατολισθούν κατάλληλα αυτοί που ήδη πραγματοποιούν ή εκδηλώσουν στο μέλλον ενδιαφέρον  για την πραγματοποίησή τους.

Α) ΕΝΔΟΚΟΙΝΟΤΙΚΟ ΕΜΠΟΡΙΟ

Όσον αφορά στο ενδοκοινοτικό εμπόριο ισχύουν οι διατάξεις του Π.Δ.420/1993 «για τους κτηνιατρικούς ελέγχους στα ζώντα ζώα και προϊόντα ζωικής προέλευσης στις συναλλαγές μεταξύ της Ελλάδος και των άλλων κρατών μελών για την υλοποίηση της Εσωτερικής Αγοράς κλπ.»

Σύμφωνα με αυτό:

1)  Η εγκατάσταση συσκευασίας μελιού στην οποία συσκευάζεται το μέλι πρέπει να διαθέτει άδεια / καταχώρηση με βάση το Π.Δ.79/2007, πρέπει δηλαδή να έχει εγκαταστήσει ένα Σύστημα Διαχείρισης της Ασφάλειας των Τροφίμων σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Καν ((ΕΚ)852/2004 (βλέπε Τεύχος 240 Μελισσοκομικής Επιθεώρησης σελ 95-100 και Τεύχος 242 Μελισσοκομικής Επιθεώρησης σελ 279-281).

2) Δεν απαιτείται η έκδοση Κτηνιατρικού Πιστοποιητικού και η διακίνηση των προϊόντων γίνεται με Εμπορικά Έγγραφα.

Β) ΕΞΑΓΩΓΕΣ  ΠΡΟΣ  ΤΡΙΤΕΣ  ΧΩΡΕΣ

Όσον αφορά στις εξαγωγές προς τρίτες χώρες ισχύουν οι διατάξεις του Π.Δ.344/1998 «Πιστοποίηση ζώων και ζωικών προϊόντων σε συμμόρφωση με την Οδηγία 96/93/ΕΚ.»

Σύμφωνα με αυτό:

1)  Η εγκατάσταση συσκευασίας μελιού στην οποία συσκευάζεται το μέλι πρέπει να διαθέτει άδεια / καταχώρηση με βάση το Π.Δ.79/2007, πρέπει δηλαδή να έχει εγκαταστήσει ένα Σύστημα Διαχείρισης της Ασφάλειας των Τροφίμων σύμφωνα με τις απαιτήσεις του Καν ((ΕΚ)852/2004 (βλέπε Τεύχος 240 Μελισσοκομικής Επιθεώρησης σελ 95-100 και Τεύχος 242 Μελισσοκομικής Επιθεώρησης σελ 279-281).

2)  Απαιτείται η έκδοση Κτηνιατρικού Πιστοποιητικού.

3)  Πρέπει να τηρούνται οι Κτηνιατρικές / Υγειονομικές προδιαγραφές της τρίτης χώρας.

4) Πρέπει να τηρούνται οι συμφωνίες μεταξύ της Ευρωπαϊκής Ένωσης και της τρίτης χώρας ή οι διμερείς συμφωνίες μεταξύ κράτους μέλους και τρίτης χώρας.

ΔΙΑΔΙΚΑΣΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΕΚΔΟΣΗ  ΚΤΗΝΙΑΤΡΙΚΟΥ  ΠΙΣΤΟΠΟΙΗΤΙΚΟΥ

Για την  έκδοση Κτηνιατρικού  Πιστοποιητικού πρέπει να ακολουθούνται τα παρακάτω βήματα:

1)  Αίτηση της ενδιαφερόμενης επιχείρησης στη Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (Δ.Α.Ο.Κ.) της Περιφερειακής Ενότητας που έχει έδρα το συσκευαστήριο μελιού (αυτοπροσώπως, fax, e-mail).

2) Έλεγχος από επίσημο κτηνίατρο των προϊόντων, των συσκευασιών, των επισημάνσεων, των εγγράφων, των αποτελεσμάτων των αυτοελέγχων, δειγματοληψία για εργαστηριακό έλεγχο εφόσον απαιτείται ανάλογα με τις απαιτήσεις της τρίτης χώρας.

3)   Έκδοση του Κτηνιατρικού Πιστοποιητικού η οποία συνοδεύεται από την έκδοση Βεβαίωσης Οφειλής Τελών (το κόστος Πιστοποίησης –Υγειονομικά Τέλη είναι 30 € ανά Πιστοποίηση, Κ.Υ.Α.289667/2008).

4)  Δημιουργία  από  την  επιχείρηση στην εφαρμογή e-παράβολο  της Γενικής Γραμματείας    Πληροφοριακών Συστημάτων (taxis–net) ηλεκτρονικού παραβόλου  με το οποίο πραγματοποιείται η πληρωμή.

5) Δέσμευση του παραβόλου από τη Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (Δ.Α.Ο.Κ.) της Περιφερειακής Ενότητας.

Πρέπει να τονισθεί  ότι όσο αφορά τις Κτηνιατρικές / Υγειονομικές προδιαγραφές υπάρχει μεγάλη παραλλακτικότητα μεταξύ των τρίτων χωρών ως προς αυτές, ενώ συχνά  υπόκεινται σε τροποποιήσεις.

Κυριότερες διαφορές στις απαιτήσεις μεταξύ τρίτων χωρών  αφορούν:

1) Στον τύπο του Υγειονομικού Πιστοποιητικού, συνήθως χρησιμοποιείται το Κτηνιατρικό Πιστοποιητικό για Εξαγωγή (εικ.1) .Κάποιες χώρες απαιτούν συγκεκριμένο τύπο πιστοποιητικού όπως για παράδειγμα η Ρωσία και η Αίγυπτος (εικ.2). Λίστα με διαθέσιμα Υγειονομικά Πιστοποιητικά υπάρχει στον διαδικτυακό τόπο του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

Πατήστε πάνω στις εικόνες για να κατεβάσετε ολόκληρα τα έγγραφα σε .pdf

2)  Στις εργαστηριακές εξετάσεις που απαιτούνται για την πιστοποίηση, για παράδειγμα  η Ρωσία απαιτεί το προς εισαγωγή μέλι να μην περιέχει φυσικά ή συνθετικά οιστρογόνα  και θυρεοστατικά.

3)  Στις Επισημάνσεις στην ετικέτα, για παράδειγμα η Αυστραλία απαιτεί να αναφέρεται η πιθανή ύπαρξη πρόπολης στο μέλι (η οποία σε κάποια άτομα μπορεί να οδηγήσει σε αλλεργικές αντιδράσεις) και η ένδειξη να μην καταναλώνεται από βρέφη κάτω του έτους (λόγω του κινδύνου εμφάνισης παιδικού βοτουλινισμού), η Κίνα απαιτεί να αναγράφονται η παρουσία τυχόν γενετικά τροποποιημένων οργανισμών ή τυχόν επεξεργασία με ιονίζουσες ακτινοβολίες όπως επίσης  και οι διατροφικές πληροφορίες.

     Για χώρες με τις οποίες δεν έχει γίνει συναλλαγή στο παρελθόν οι ενδιαφερόμενοι  πρέπει να αναζητούν πληροφορίες για τις απαιτήσεις της τρίτης χώρας από τον εμπορικό τους αντιπρόσωπο στην εκάστοτε χώρα, τον εμπορικό ακόλουθο της πρεσβείας της τρίτης χώρας στην Ελλάδα καθώς και από την Ελληνική πρεσβεία στην Τρίτη χώρα μέσω διαβίβασης αιτήματος από το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων.

• Για τις Η.Π.Α. απαιτείται εγγραφή της εγκατάστασης συσκευασίας μελιού στην αρμόδια αρχή των Η.Π.Α που είναι η Διεύθυνση Τροφίμων και Φαρμάκων- FDA (Food & Drug Administration), η οποία συνοδεύεται από την χορήγηση κωδικού. Πρέπει να γίνεται επανεγγραφή κάθε δύο χρόνια. Πριν από κάθε αποστολή προϊόντων πρέπει να ενημερώνεται η αρμόδια αρχή, ενώ είναι πιθανό να απαιτήσει την επιθεώρηση της εγκατάστασης συσκευασίας μελιού.
• Για τη Ρωσία αρχικά υποβάλλεται αίτημα από την επιχείρηση συσκευασίας μελιού ώστε να συμπεριληφθεί η εγκατάσταση στη λίστα των εγκεκριμένων για εισαγωγή μελιού στη Ρωσία στη Διεύθυνση Αγροτικής Οικονομίας και Κτηνιατρικής (Δ.Α.Ο.Κ.) της Περιφερειακής Ενότητας στην οποία έχει έδρα το συσκευαστήριο μελιού, το οποίο εν συνεχεία διαβιβάζεται μέσω του Υπουργείου Αγροτικής Ανάπτυξης και Τροφίμων και της ελληνικής πρεσβείας στη Μόσχα στις αρμόδιες ρωσικές αρχές. Απαιτείται γνώση των απαιτήσεων της ρωσικής νομοθεσίας ενώ  είναι απαραίτητη, για να ολοκληρωθεί η διαδικασία, η επιθεώρηση της εγκατάστασης από τις ρωσικές αρχές. Τέλος πρέπει να εκδοθεί Κτηνιατρικό Πιστοποιητικό το οποίο έχει συγκεκριμένη μορφή.
• Για τη Κίνα κατά την εξαγωγή εκδίδεται Κτηνιατρικό Πιστοποιητικό Υγείας για το οποίο δεν απαιτείται συγκεκριμένη μορφή, αρκεί να βεβαιώνεται σε αυτό ότι το προϊόν δεν φέρει παθογόνους οργανισμούς και μεταδιδόμενες ασθένειες. Το πιστοποιητικό μπορεί να συνταχθεί στην ελληνική γλώσσα αλλά τότε απαιτείται επίσημη μετάφραση στην κινεζική ή αγγλική.

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

1)Π.Δ.420/1993 «για τους κτηνιατρικούς ελέγχους στα ζώντα ζώα και προϊόντα ζωικής προέλευσης στις συναλλαγές μεταξύ της Ελλάδος και των άλλων κρατών μελών για την υλοποίηση της Εσωτερικής Αγοράς και στις εισαγωγές αυτών στην Ελλάδα από τρίτες χώρες σε συμμόρφωση προς τις Οδηγίες 89/662/ΕΟΚ,90/425/ΕΟΚ(όσο αφορά τους κτηνιατρικούς ελέγχους)90/675/ΕΟΚ και 91/496/ΕΟΚτου Συμβουλίου όπως ισχύουν»

2)Π.Δ.344/1998 «Πιστοποίηση ζώων και ζωικών προϊόντων σε συμμόρφωση με την Οδηγία 96/93/ΕΚ.»

3)Τυποποίηση μελιού (διαδικασία αδειοδότησης-απαιτήσεις-εξαγωγές)-Κόμητας Γεώργιος-Ημερίδα για τη μελισσοκομία-Τρίπολη 30 Μαρτίου 2014.

Απορίες και διευκρινίσεις σχετικά με το άρθρο ή με όποιο άλλο θέμα θέλετε πατήστε εδώ.

Για την κατάρτισή σας,
επιλέξτε πηγές πληροφόρησης με επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση

Το “Εγχειρίδιο Ενημέρωσης Αγροτών του Ειδικού Καθεστώτος του Άρθρου 41 του κώδικα Φ.Π.Α” που εξέδωσε η ΑΑΔΕ το Δεκέμβριο του 2018 δίνει χρήσιμες διευκρινίσεις και  παραδείγματα για τους Αγρότες ειδικού καθεστώτος σε θέματα όπως:

• Ποιοι υπάγονται στο ειδικό καθεστώς αγροτών από 1.1.2017;
• Τι είναι το ειδικό στοιχείο και πότε υφίσταται η υποχρέωση έκδοσής του;
• Επιστροφή Φ.Π.Α. αγροτών του ειδικού καθεστώτος
• Ενδοκοινοτική παράδοση από αγρότη του ειδικού καθεστώτος
• Πώληση αγροτικού φορτηγού Ι.Χ. αυτοκινήτου από αγρότη του ειδικού καθεστώτος

και πολλά άλλα
Κατεβάστε το πατώντας ΕΔΩ

Είναι κι αυτό ένα ερώτημα.

Γνωρίζουμε όλοι ότι τα κελιά έχουν στην κηρήθρα μια κλίση τέτοια που δεν επιτρέπει στον γόνο να πέσει, ούτε όταν τα κελιά αυτά είναι γεμάτα με μέλι να στάξει το μέλι εκτός του κελιού. Τι γίνεται όμως με τα βασιλικά κελιά τα οποία κτίζονται, όπως όλοι γνωρίζουμε, κατακόρυφα;
Γιατί δεν πέφτει το νεαρό σκουληκάκι;

Απορίες και διευκρινίσεις σχετικά με το άρθρο ή με όποιο άλλο θέμα θέλετε πατήστε εδώ.

Για την κατάρτισή σας,
επιλέξτε πηγές πληροφόρησης με επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση