Βασίλης Λιάκος
Π. Καθηγητής Κτηνιατρικής

Όμορφες αναμνήσεις πλημμύρισαν το μυαλό μου με το διάβασμα της πρώτης ανακοίνωσης της πραγματοποίησης του 3ου Πανελλήνιου Συνεδρίου Επαγγελματικής Μελισσοκομίας στην Πάτρα. Ξαναζωντάνεψαν στο μυαλό μου εικόνες από την αξεπέραστη διημερίδα που είχε πραγματοποιηθεί στην Αχαϊκή πρωτεύουσα τον Ιανουάριο του 1998. Μια διημερίδα που η επιτυχία της δεν είχε προηγούμενο και δεν ξεπεράσθηκε ακόμη.
Απόλυτη επιτυχία στη διοργάνωση και τη διεξαγωγή. Κάτι παραπάνω από επιτυχία στην προσέλευση συνέδρων. Ήταν όλοι εκεί, οι ειδικοί επιστήμονες και οι συνδικαλιστές του κλάδου καθώς και δεκάδες γεωτεχνικοί από την Πελοπόννησο και τη Δυτική Ελλάδα. Αλλά και πολλοί επίσημοι του Νομού, οι βουλευτές και ο Νομάρχης Αχαΐας, ο Δήμαρχος Πατραίων και άλλοι πολιτευτές. Παρών φυσικά και ο τότε Πρύτανης του Πανεπιστημίου της Πάτρας που καλωσόρισε, με τα θερμότερα λόγια για τον κλάδο μας, τους ομιλητές και τους συνέδρους.
Εκείνο όμως που έκανε τη διημερίδα απόλυτα επιτυχημένη ήταν η πλημμυρίδα των μελισσοκόμων που κατέκλυσαν το χώρο και μετέτρεψαν με την παρουσία τους τη διημερίδα της Πάτρας σε Πανελλήνιο Μελισσοκομικό Συνέδριο. Χίλιοι περίπου σύνεδροι από κάθε γωνιά της Ελλάδας από την Αλεξανδρούπολη μέχρι την Κρήτη και από την Ηγουμενίτσα μέχρι τη Ρόδο. Μελισσοκόμοι από κάθε περιοχή της χερσαίας Ελλάδας και απ’ όλα τα νησιά του Αιγαίου και του Ιονίου πελάγους έδωσαν το παρών τους στην πρωτεύουσα της Αχαΐας. Εκτός από την προσέλευση τους στην επιτυχία συνέβαλε και το υψηλό πολιτιστικό επίπεδο των μελισσοκόμων, που εκδηλώθηκε με την υποδειγματική συμπεριφορά τους μέσα και έξω από τους συνεδριακούς χώρους.
Η μεγάλη επιτυχία εκείνης της διημερίδας και τα δύο πολύ επιτυχημένα Πανελλήνια Συνέδρια Επαγγελματικής Μελισσοκομίας που προηγήθηκαν στην Αλεξανδρούπολη και στα Γιάννενα, προδικάζουν την επιτυχία του 3ου Συνεδρίου στην Πάτρα.
Ας προετοιμαστούμε όλοι και ας κάνουμε ο καθένας από την πλευρά του το δυνατό καλύτερο για να:
– Διατρανώσουμε στο πανελλήνιο την τεράστια προσφορά της μελισσοκομίας στην εθνική οικονομία με την επικονίαση των σημαντικότερων καλλιεργειών, καθώς και στο περιβάλλον με τη διατήρηση της βιοποικιλότητας των φυτών που και αυτή διασφαλίζεται με την επικονίαση τους από τις μέλισσες μας.
– Να αναδείξουμε, για μια φορά ακόμα, τα μεγάλα προβλήματα του κλάδου και να ζητήσουμε από τους αρμόδιους κρατικούς φορείς να δώσουν άμεση λύση σ΄αυτά, όχι ως ελάχιστη αμοιβή για την προσφορά μας, αλλά ως αναγκαιότητα για την ύπαρξη της μελισσοκομίας.
– Να ακούσουμε προτάσεις για την καλύτερη αξιοποίηση των υπαρχόντων δυνατοτήτων, αλλά και καινούργιες ιδέες για τις προοπτικές που διανοίγονται στον κλάδο εξ’ αιτίας της ραγδαίας μείωσης των φυσικών επικονιαστών παγκοσμίως.
– Να ακούσουμε από τους αρμόδιους για τα προγράμματα επιδοτήσεων της μελισσοκομίας και να εκφράσουμε τις απόψεις μας.
– Να βρούμε λύση στα συνδικαλιστικά μας και να πορευθούμε ενωμένοι, αφήνοντας κατά μέρος τα προσωπικά, τους μικροεγωισμούς και τις μικροφιλοδοξίες.
– Να ακούσουμε τους ειδικούς επιστήμονες του κλάδου, ειδικότερα τους νέους, να μας εκθέτουν τα επιτεύγματά της δουλειάς τους, της μακροχρόνιας και επίπονης έρευνάς τους καθώς και τις προτάσεις τους για την επίλυση προβλημάτων ή τη βελτίωση πρακτικών για την αύξηση της παραγωγής και της παραγωγικότητας των μελισσιών μας.
– Να περιδιαβούμε την έκθεση μελισσοκομικών μηχανημάτων, εργαλείων και υλικών και να προγραμματίσουμε την προμήθεια κάποιων από αυτά, που από καιρό θεωρούμε αναγκαία για την επιχείρησή μας.
– Γι΄ αυτούς και άλλους πολλούς λόγους αλλά και για να συναντήσουμε συναδέλφους και φίλους απ’ όλη την Ελλάδα, να πιούμε ένα κρασί μαζί, να συζητήσουμε φιλικά και να ανταλλάξουμε γνώμες σε μικρά ή μεγάλα μελισσοκομικά θέματα που μας απασχολούν.
Εμπρός λοιπόν όλοι μαζί στο δρόμο για το 3ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επαγγελματικής Μελισσοκομίας. Από την 1η μέχρι την 3η Νοεμβρίου 2019 όλοι οι δρόμοι οδηγούν στην Πάτρα.

Στην ΚΥΑ αριθ. 2914/19-6-2018  αναφέρεται σαφώς ότι εάν βρεθούν  μελίσσια προσβεβλημένα από το μικρό σκαθάρι της κυψέλης (Aethina tumida), ή το ασιατικό άκαρι Tropilaelaps spp. θα καταστρέφονται και θα αποζημιώνονται. Η αποζημίωση που δίνει η πολιτεία είναι 70 ευρώ για το μελίσσι και 30 ευρώ για την κυψέλη. Αποζημιώνονται επίσης και οι δαπάνες που θα κάνει ο μελισσοκόμος για να καταστρέψει τα μελίσσια του.

Η είδηση αυτή είναι σημαντική γιατί μ’ αυτό το τρόπο θα υπάρξει  συνεργασία μεταξύ των 20.000 μελισσοκόμων «φρουρών» των μελισσών και πολιτείας για τον άμεσο εντοπισμό της εισβολής και νομοθετημένες εγγυήσεις ότι τα πρώτα μελίσσια που θα πληγούν θα καταστραφούν μεν δια πυράς  σ’ ένα  πρόγραμμα καραντίνας  αλλά και θα αποζημιωθούν οι μελισσοκόμοι.  Θα πρέπει να υπενθυμίσουμε ότι με την  εμφάνιση του σκαθαριού στη χώρα μας θα είμαστε υποχρεωμένοι από την ΕΕ να εφαρμόσουμε  καραντίνα: σε ακτίνα 20 χ/λμ. όπου όλα τα μελίσσια θα καταστραφούν.

Διαβάστε την ΚΥΑ εδώ

Μελισσοκομική Επιθεώρηση

3o ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΟ ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ
ΣΥΝΕΔΡΙΑΚΟ ΚΑΙ ΠΟΛΙΤΙΣΤΙΚΟ ΚΕΝΤΡΟ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ ΠΑΤΡΩΝ
1-3 ΝΟΕΜΒΡΙΟΥ 2019

Στα πλαίσια της διαμόρφωσης του προγράμματος των επιστημονικών θεμάτων για το 3^ο Πανελλήνιο Συνέδριο Επαγγελματικής Μελισσοκομίας που θα διεξαχθεί στην Πάτρα, καλούνται οι ενδιαφερόμενοι για παρουσίαση του ερευνητικού τους έργου, να δηλώσουν συμμετοχή.

Διευκρινίζεται ότι το ύφος που επιλέχθηκε να εφαρμοστεί στο 3^ο αυτό Συνέδριο, είναι κατά κύριο λόγο, συζήτηση με το ακροατήριο. Για το λόγο αυτό, θα γίνουν μόνο ολιγόλεπτες κεντρικές ομιλίες από συγκεκριμένους επιστήμονες και θα ακολουθήσει συζήτηση με τους συνέδρους, με δυνατότητα απαντήσεων από συγκεκριμένο ανά ενότητα, πάνελ επιστημόνων.

Προκειμένου όμως να δοθεί χώρος και για ανακοινώσεις νέων ερευνητικών δεδομένων που άπτονται του πρακτικού μελισσοκομικού ενδιαφέροντος, καλούνται οι ερευνητές να πλαισιώσουν την προσπάθεια αυτή ενημέρωσης. Στους ενδιαφερόμενους, θα δοθεί απαιτούμενος χρόνος για την παρουσίαση των ερευνητικών ευρημάτων, με έμφαση πάντα στην πρακτική εφαρμογή από τη μελισσοκομική κοινότητα.

Οι προτεινόμενες ανακοινώσεις, θα αξιολογηθούν από την επιστημονική επιτροπή του συνεδρίου προκειμένου να οργανωθεί το πρόγραμμα, με γνώμονα την πρακτική προσέγγιση σε καθημερινά και άμεσα προβλήματα του μελισσοκόμου. Για το λόγο αυτό επισημαίνεται προς τους αγαπητούς επιστήμονες, να πλαισιώσουν το συνέδριο με ιδιαίτερη έμφαση στην ανακοίνωση ερευνητικών αποτελεσμάτων που θα γίνουν εύκολα προσλήψιμα από το ακροατήριο και θα βελτιώσουν πιθανόν άμεσα, θέματα χειρισμών, ασθενειών, εμπορίας κλπ.

Σε μια πρώτη φάση ζητάμε να δηλώσετε ενδιαφέρον εισήγησης και τον τίτλο της εισήγησης. Σε μια δεύτερη φάση θα σας ζητηθεί να συγγράψετε την εισήγησή σας και να την καταθέσετε εντός συγκεκριμένου χρόνου. Οι απαντήσεις θα πρέπει να φτάσουν στην ΕΕΕΜΣ μέχρι και 10 Απριλίου οπότε και θα οριστικοποιηθεί το πρόγραμμα του Συνεδρίου. Παρακαλώ οι απαντήσεις σας να σταλούν στα e-mails:
thrasia@agro.auth.gr  και gorasgeo@aua.gr.

Ο Πρόεδρος του Συνεδρίου

Δημητρόπουλος Αναστάσιος

Η μέλισσα η μελιτοφόρος (Apis mellifera) έχει αναπτύξει ένα αξιόπιστο σύστημα συναγερμού σε περίπτωση εισδοχής εχθρών ή άλλων ξένων επισκεπτών στην φωλιά της. Οι φρουροί μέλισσες με την εμφάνιση των ανεπιθύμητων επισκεπτών, παράγουν φερομόνες συναγερμού και καλούν και τις άλλες μέλισσες από το εσωτερικό της κυψέλης ώστε να αντιμετωπίσουν την εισβολή.

Επιστήμονες από την Γαλλία και την Αυστραλία απέδειξαν ότι κάποιες αρωματικές ουσίες επηρεάζουν, ακυρώνουν, την ικανότητα αυτή των μελισσών. Οι αρωματικές ουσίες 2-Phenylethanol και Linalool επηρεάζουν τις μέλισσες σε βαθμό που οι μέλισσες να αγνοούν τις φερομόνες συναγερμού και να ενδιαφέρονται περισσότερο για συλλογή ή  κατανάλωση τροφής, όπως υποθέτουν οι ερευνητές, παρά για να παλέψουν με τους εισβολείς. Ακόμη και όταν οι ερευνητές αύξησαν την ποσότητα των φερομονών συναγερμού εκατό φορές πάνω από τις αρωματικές ουσίες οι μέλισσες και πάλι δεν ανταποκρίθηκαν  στις φερομόνες  συναγερμού, που εξηγείται ότι δεν υπερκαλύπτονται απλώς από τις αρωματικές ουσίες αλλά περισσότερο ότι «αποφασίζεται» εγκεφαλικά για την μια ή την άλλη συμπεριφορά.

Σημειώνεται ότι το 2-Phenylethanol συνανατάται στο αιθέριο έλαιο του υάκινθου, του τριαντάφυλλου και του γερανίου,  το δε Linalool το βρίσκουμε στο αιθέριο έλαιο από βασιλικό, μαντζουράνα, θυμάρι, ρίγανη, λεβάντα, και άνηθο.

Απορίες και διευκρινίσεις σχετικά με το άρθρο ή με όποιο άλλο θέμα θέλετε επικοινωνήστε με το περιοδικό Μελισσοκομική Επιθεώρηση πατώντας εδώ.

Για την κατάρτισή σας,
επιλέξτε πηγές πληροφόρησης με επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση

Σοφία Γούναρη
Ινστιτούτο Μεσογειακών Δασικών
Οικοσυστημάτων ΕΛΓΟ «ΔΗΜΗΤΡΑ»
Τηλ. 210-7784240, εσ.2 | e-mail: sgounari@fria.gr

Είναι γνωστό ότι αρκετά έντομα και ακάρεα είναι φορείς βακτηρίων ή ιών. Στην Μελισσοκομία έχουμε πια την σιγουριά ότι το Βαρρόα, την ίδια στιγμή που τρέφεται από τη μέλισσα, την προσβάλλει και με ιούς, που φέρει. Μάλιστα, αρκετές φορές πια, τα συμπτώματα που βλέπουμε στα μελίσσια έχουν να κάνουν με τις ιώσεις που αναπτύσσονται και όχι με την προσβολή από Βαρρόα. Ενώ η μόνη αντιμετώπιση που υπάρχει είναι έμμεση, δηλαδή η σωστή αντιμετώπιση του Βαρρόα.

Αντίστοιχα τα κουνούπια που τρέφονται με το αίμα ανθρώπων και ζώων, είναι φορείς ασθενειών και μάλιστα σοβαρών, όπως ο Δάγκειος Πυρετός, η Ελονοσία κ.α.

Το κουνούπι γνωστό και ως “τίγρης” είναι φορέας του Δάγκειου Πυρετού, αλλά και ενός ιού που λέγεται Zika. Ο ιός ταυτοποιήθηκε για πρώτη φορά στην Ουγκάντα, Αφρική, ενώ θεωρείται πια ότι έχει εξαπλωθεί σε πολλές χώρες της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής, Αφρική και ΝΑ Ασία. Δεν θεωρείτο μέχρι πρόσφατα σοβαρός ιός, καθώς δεν είχε σοβαρά συμπτώματα στον άνθρωπο.

Στην προσπάθειά του ο άνθρωπος (το εγωιστικό γονίδιο…) να αντιμετωπίσει και να περιορίσει τους πληθυσμούς των κουνουπιών, δημιούργησε μία γενετική σειρά γενετικά τροποποιημένων στείρων αρσενικών “τίγρεων”, με την απλή (απλοϊκή) σκέψη ότι έτσι οι απόγονοι της σύζευξης αυτών των αρσενικών με τα θηλυκά δεν θα μπορούσαν να επιβιώσουν, άρα ο πληθυσμός των κουνουπιών θα κατέρρεε.

Τα πρώτα όμως βήματα αυτής της προσπάθειας ήταν αποκαρδιωτικά, γιατί τα στείρα αρσενικά που παράγονταν ήταν θνησιγενή ή έστω πολύ αδύναμα, άρα και τα θηλυκά φυσικά δεν θα τα προτιμούσαν ως “συντρόφους”.

Αντιμετώπισαν όμως αυτό το πρόβλημα με μία πολύ γνωστή συνταγή. Τα αντιβιοτικά και μάλιστα την πολύ γνωστή μας τεραμυκίνη !!! (Σχ.1). Αυτό το σκέφτηκαν μόνοι τους οι ερευνητές; ΟΧΙ. Δώστε βάση τώρα πώς αναπτύσσεται το γαϊτανάκι. Στην εκτροφή των προνυμφών των γενετικά τροποποιημένων κουνουπιών χρησιμοποίησαν ως τροφή, γατοτροφή. Η γατοτροφή αυτή περιείχε κοτόπουλο. Τα κοτόπουλα όμως, ιδιαίτερα στις μαζικές εκτροφές παίρνουν τόνους (!) αντιβιοτικών, κάτι σας ενισχυτικά τροφής… Αυτά τα αντιβιοτικά δεν εξαφανίζονται με την επεξεργασία του κρέατος (το κρέας περνάει από θερμική επεξεργασία: ΣΚΕΦΤΕΙΤΕ ΤΟ…), άρα παραμένουν στο τελικό προϊόν, δηλαδή στη γατοτροφή… (στο μέλι επίσης θα μπορούσαμε να πούμε!!). Έτσι η γάτα (ή ο άνθρωπος…) μαζί με την τροφή παίρνει και το φάρμακό του, χωρίς να χάνει δόσεις, σταθερά και συνεχώς.

Κάνουμε εδώ μία μικρή παρένθεση για να πούμε ότι όπως υπολογίζεται το 75% των αντιβιοτικών που χρησιμοποιούνται στην κτηνοτροφία, δεν απορροφάται από τα ζώα, αλλά αποβάλλεται με τα περιττώματα. Σαν να λέμε δηλαδή ότι περνάνε στο χώμα, στο νερό, στα έντομα, στα φυτά, στα άλλα ζώα, παντού….

Για να επιστρέψουμε τώρα, παρατήρησαν λοιπόν ότι οι προνύμφες των στείρων κουνουπιών μπορούσαν να εξελιχθούν σε εύρωστα ακμαία εάν τους έδιναν λίγες παραπάνω δόσεις αντιβιοτικών! Τότε γίνονταν “superman”…

Οπότε εκθρέψανε χιλιάδες “superman” κουνούπια και το 2011 κι 2012 τα εξαπέλυσαν σε περιοχές στην Βραζιλία. Για τι πληθυσμούς μιλάμε; Το 2011 εξαπέλυσαν 31.000 και το 2012, 540.000  “superman” ανά εβδομάδα και για διάστημα 2 μηνών!!!!. Οι επιστήμονες της εταιρείας OXITEC, που τα παρήγαγε, δημοσίευσαν ότι η επιτυχία έφτασε το 95%. Η επιτυχία ήταν τόσο μεγάλη γιατί, φάνηκε ότι αυτά τα στείρα αρσενικά κουνούπια, που μπόρεσαν και έφτασαν στην ενηλικίωση με τη χρήση της τεραμυκίνης, στο περιβάλλον, σε ένα περιβάλλον γεμάτο αντιβιοτικά (νερό, χώμα, παλιά εγκαταλελειμμένα δοχεία, υπόνομοι) γίνονταν ακόμη πιο δυνατά, οπότε δεν υπήρχε περίπτωση να τους ξεφύγει καμία θηλυκιά κουνουπίνα….

Στην Φωτ. 2 βλέπουμε το φυλλάδιο της εταιρείας, που αναφέρει πόσο ασφαλής για τον άνθρωπο και το περιβάλλον είναι η συγκεκριμένη μέθοδος. Ωραία, καθαρή, αποτελεσματική. Σαν να λέμε “ψεκάστε – σκουπίστε – τελειώσατε”. Μόνο που τα πράγματα στη φύση δεν λειτουργούν ποτέ έτσι.

Στην μετάλλαξη ή αλλιώς στον μετασχηματισμό (sic!) των κουνουπιών χρησιμοποιήθηκε, για την μεταφορά γενετικού υλικού από τον έναν οργανισμό στον άλλο, ένα σύστημα γνωστό ως PiggyBac με φορέα ένα βακυλοϊό. Το σύστημα αυτό όμως θεωρείται ιδιαίτερα ενεργό και επιθετικό, σε σύγκριση με άλλους “φορείς μεταγωγής” όπως λέγονται, σε σημείο να μπορεί να μεταφέρει γενετικό υλικό όχι μόνο στον οργανισμό στόχο (στο κουνούπι) αλλά και σε όποιον άλλο οργανισμό βρεθεί στον δρόμο του, δηλαδή στον δρόμο του κουνουπιού εν προκειμένω.

Μάλιστα το συγκεκριμένο σύστημα έχει χρησιμοποιηθεί αρκετά και στην μετάλλαξη ανθρωπίνων γονιδίων, έτσι θεωρείται σίγουρο ότι μπορεί να μεταπηδήσει στο γενετικό υλικό και του ανθρώπου και να αρχίσει να αναπαράγει τον εαυτό του.

Το 2015 μετά από 3 δηλαδή χρόνια από αυτές τις εξαπολύσεις, ανιχνεύτηκε ο ιός Zika (φορέας του είναι ο “τίγρης”) στο αμνιακό υγρό εγκύων (Φωτ.3) και συνδέθηκε με το σύνδρομο “μικροκεφαλίας” (Φωτ. 4,5), αλλά και την εμφάνιση εγκεφαλικών βλαβών σε βρέφη. Τον ίδιο χρόνο το Ευρωπαϊκό Κέντρο για την Πρόληψη και τον Έλεγχο των Ασθενειών εξέδωσε μία περιεκτική ενημέρωση για τον πιθανό συσχετισμό του ιού με τη συγγενή μικροκεφαλία, ενώ το αντίστοιχο αμερικανικό CDC ανακοίνωσε: «`Έχουν υπάρξει αναφορές συγγενούς μικροκεφαλίας σε βρέφη μητέρων οι οποίες είχαν προσβληθεί από τον ιό Ζίκα όταν ήταν έγκυες. Οι προσβολές από τον ιό έχουν επιβεβαιωθεί σε πολλά βρέφη με μικροκεφαλία, αλλά δεν είναι γνωστό πόσες από τις περιπτώσεις μικροκεφαλίας συνδέονται με τη μόλυνση από τον ιό Ζίκα.”.

Για να δούμε τώρα ολόκληρη την εικόνα:

Εξαπολύθηκαν στη φύση χιλιάδες κουνούπια Aedes Aegypti τα οποία είναι φορείς τουλάχιστον δύο ιών, του Δάγκειου πυρετού και του ιού Zika. Τα κουνούπια αυτά είχαν μεταλλαχθεί με ένα σύστημα μεταγωγής, το οποίο έχει τη δυνατότητα εύκολα, με όλους τους ιούς που μεταφέρει, να μεταπηδήσει σε άλλο, και ανθρώπινο, γενετικό υλικό και να αρχίσει να αντιγράφει τον εαυτό του, να πολλαπλασιάζεται, μαζί – ξαναλέμε- με τους ιούς που μεταφέρει.

Ένα τέτοιο κουνούπι τσιμπάει και μολύνει μία γυναίκα, η οποία κυοφορεί, ίσως το πρώτο της παιδί, και είναι ευτυχισμένη. Ο ιός μαζί με τον “φορέα μεταγωγής” πολλαπλασιάζονται στο αίμα της γυναίκας, και επειδή ο φορέας μεταγωγής (που χρησιμοποίησε η ιδιωτική εταιρεία που έκανε παραγωγή, προς ίδιο όφελος, των στείρων αρσενικών “τίγρεων”)  είναι τόσο επιθετικός, καταφέρνει να διαπεράσει και την προστασία του πλακούντα και να βρεθεί στο αμνιακό υγρό. Έτσι μολύνει το έμβρυο και αναστέλλει την ομαλή ανάπτυξή του…… Και έτσι από μία μέθοδο καταπολέμησης κουνουπιών φτάνουμε σε μία επιδημία, που μάλιστα επιτίθεται, αφ΄ενός στην πιο ευάλωτη φάση της ζωής του ανθρώπου, στη φάση του εμβρύου, και αφετέρου στα αρχέγονα ένστικτά του, την μητρότητα και την πατρότητα.

Ο επίλογος θα μπορούσε να είναι απλώς
“ΟΧΙ ΑΛΛΕΣ ΕΞΑΠΟΛΥΣΕΙΣ ΓΕΝΕΤΙΚΩΣ ΤΡΟΠΟΠΟΙΗΜΕΝΩΝ ΕΝΤΟΜΩΝ”
Όμως μόνο αυτά είναι τα γενετικώς μεταλλαγμένα που έχουμε στο περιβάλλον μας;

Κομπορημονούν  ως φορείς, μελισσοκομικοί ή/και πολιτικοί, ότι παλεύουν για να μείνει η Ελλάδα χώρα καθαρή από μεταλλαγμένα. Και την ίδια στιγμή χρηματοδοτούν, προωθούν και χρησιμοποιούν τροφές για τις μέλισσες, οι οποίες φτιάχνοναι με τη βοήθεια μεταλλαγμένων βακτηρίων. Χρησιμοποιούν “ενισχυτικά” διατροφής (power foods) των μελισσών μας- και όχι μόνο- τα οποία παράγονται με τη χρήση μεταλλαγμένων βακτηρίων….

Πως νομίζετε ότι μπορεί ο άνθρωπος να προφυλαχθεί αλλιώς,
παρά μόνο με ΕΠΙΛΟΓΗ
να επιλέξει τον τρόπο που θα ζήσει και τον τρόπο που θα δουλέψει
να επιλέξει με ποιους θα πάει και ποιους θα αφήσει…

Απορίες και διευκρινίσεις σχετικά με το άρθρο ή με όποιο άλλο θέμα θέλετε πατήστε εδώ.

Για την κατάρτισή σας,
επιλέξτε πηγές πληροφόρησης με επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση

Γιώργος Μαυροφρύδης
Αρχαιολόγος, Μελισσοκόμος
mavrofridis@arria-trans.gr
ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΕΠΙΘΕΩΡΗΣΗ
Τεύχος Μαρτίου Απριλίου 2016 σελ. 123

Ένα από τα σημαντικά ζητήματα που απασχόλησε για αιώνες τους μελετητές της μέλισσας ήταν αυτό της προέλευσής της. Ο κυριότερος λόγος που προέκυψε αυτό είχει να κάνει με το ζευγάρωμα της βασίλισσας, το οποίο, επειδή λαμβάνει χώρα στον αέρα, δεν ήταν δυνατόν να παρατηρηθεί από τους ανθρώπους. Η αδυναμία λοιπόν ικανοποιητικής δικαιολόγησης της προέλευσης των μελισσών οδήγησε στην εμφάνιση διαφόρων μύθων και αντιλήψεων που θα προσπαθήσουμε να διερευνήσουμε εδώ. Το ενδιαφέρον είναι πως οι αντιλήψεις αυτές παρέμειναν σε ισχύ έως τον 17^ο αιώνα, ενώ ο απόηχός τους φτάνει ως τα μέσα του 19^ου και σε ορισμένες περιπτώσεις  λαϊκής παράδοσης έως τα μέσα του 20^ου.

Στην αναφερθείσα αδυναμία παρακολούθησης της σύζευξης μεταξύ βασιλισσών και κηφήνων θα πρέπει νομίζω να αναζητήσουμε τόσο τη δημιουργία της άποψης περί του κυρίαρχου αρσενικού, «ηγεμόνα» ή «βασιλιά», που άρχει στην κυψέλη, όσο και αυτή της ιερότητας της μέλισσας, η οποία απαντά σε όλες σχεδόν τις θρησκείες. Στην ιερότητα αυτή θα πρέπει να συνέβαλε (και) η λανθασμένη αντίληψη πως το εν λόγω έντομο δεν αναπαράγεται με σεξουαλική επαφή.

Στη χριστιανική θρησκεία και δη στην ορθοδοξία η «αγνότητα» των μελισσών ήταν η ιδιότητα που απέτρεπε τη συμμετοχή των «μιαρών» γυναικών στον τρύγο των «καθαρών» προϊόντων τους (Γερμανίδου, 2011: 78). Για τον ίδιο λόγο επιβαλλόταν η αποχή των μελισσοκόμων από ερωτικές συνευρέσεις πριν από τον τρύγο και γενικότερα πριν από την επίσκεψη στο μελισσοκομείο, απαγόρευση που ίσχυε από τη ρωμαϊκή ήδη εποχή (Ράιος, 2000) και διατηρήθηκε ως τις μέρες μας (Μαυροφρύδης, 2007). Ο συμβολικός συσχετισμός της Θεοτόκου (με την άμωμο σύλληψη του Χριστού) και της αγνότητας που αντιπροσώπευε η μέλισσα διαδόθηκε κυρίως στη Δύση και λιγότερο στη βυζαντινή εικονογραφία και θεολογία (Γερμανίδου, 2011: 78). Στην καθολική Δύση, στη Σεβίλλη της Ισπανίας συγκεκριμένα, αναφέρεται ακόμη και περίπτωση τιμωρίας μοιχού γυναίκας με κεντρίσματα μελισσών (Crane, 1999: 542).

Στην αρχαία Αίγυπτο ο μύθος έλεγε πως όταν έκλαψε ο θεός ήλιος Ρα, τα δάκρυά του πέφτοντας στο έδαφος μεταμορφώθηκαν σε μέλισσες (Chouliara – Raios, 1989: 31· Kritsky, 2010: 12). Σε άλλον παρόμοιο μύθο από τη Βρετάνη οι μέλισσες φέρονται να δημιουργήθηκαν από τα δάκρυα του εσταυρωμένου Χριστού (Ivanov & Toporov, 1982).

Ο Αριστοτέλης, ασχολείται κι αυτός με το ζήτημα της προέλευσης των μελισσών στα έργα του Περί τα ζώα ιστορίαι (Ε, 21) και Περί ζώων γενέσεως (Γ, 10) και τις θέσεις του εξετάζει σε σχετική μελέτη ο καθηγητής Βασίλης Λιάκος (2000). Την εποχή του Αριστοτέλη υπήρχαν πολλές απόψεις σχετικά με τη γένεση των μελισσών. Ορισμένοι υποστήριζαν πως οι μέλισσες ούτε ζευγαρώνουν ούτε γεννούν, αλλά μεταφέρουν το γόνο τους από ορισμένα λουλούδια. Άλλοι πίστευαν πως οι μέλισσες φέρνουν τον γόνο των κηφήνων από συγκεκριμένα λουλούδια, ενώ ο γόνος των εργατριών γεννιέται από τους ηγεμόνες (τους οποίους μερικοί ονόμαζαν και μητέρες, υπονοώντας ότι γεννούν). Οι τελευταίοι έφερναν ως επιχείρημα το γεγονός ότι ο γόνος των κηφήνων δημιουργείται ακόμη κι όταν δεν υπάρχει ηγεμόνας σε αντίθεση με αυτόν των εργατριών. Άλλοι έλεγαν ότι οι μέλισσες ζευγαρώνουν και ότι οι κηφήνες είναι αρσενικοί και οι εργάτριες θηλυκές. Αφού καταγράφει λοιπόν ο Αριστοτέλης τις υπάρχουσες απόψεις στο Περί τα ζώα ιστορίαι, οι οποίες δεν φαίνεται ωστόσο να τον ικανοποιούν, στο Περί ζώων γενέσεως εξετάζει εκ νέου το όλο θέμα και με λογικά επιχειρήματα απορρίπτει τις λανθασμένες θεωρίες καταλήγοντας σε εν πολλοίς ορθά συμπεράσματα.

Αρχικά απορρίπτει ως παράλογη την άποψη πως οι μέλισσες μεταφέρουν τον γόνο από τα λουλούδια. Εφόσον δεν δημιουργείται γόνος εργατριών χωρίς την παρουσία βασιλέων, συμπεραίνει ότι αυτός δεν είναι αποτέλεσμα ζευγαρώματος εργάτριας με εργάτρια, ούτε κηφήνα με κηφήνα, ούτε και εργάτριας με κηφήνα. Η πιθανότητα που απομένει, εάν φυσικά είναι αποτέλεσμα ζευγαρώματος, είναι να γεννούν οι βασιλείς ζευγαρώνοντας. Επειδή όμως κηφήνες γεννιούνται και χωρίς την παρουσία βασιλέων, η γένεσή τους είναι ανεξάρτητη από ζευγάρωμα. Αντιθέτως, επειδή δεν εμφανίζεται γόνος εργατριών χωρίς την παρουσία βασιλέων, απομένει η πιθανότητα να γεννούν οι βασιλείς το είδος τους και τις εργάτριες (Λιάκος, 2000).

Οι παραπάνω θέσεις του Αριστοτέλη μπορεί να έτυχαν κάποιας αποδοχής, εκείνο ωστόσο που χαρακτήριζε τις αντιλήψεις για το εξεταζόμενο θέμα έως τον 17^ο τουλάχιστον αιώνα ήταν η βουγονία, η προέλευση δηλαδή των μελισσών (όχι όμως αποκλειστικά και μόνο) από κουφάρι βοδιού. Στην ουσία, ο μοναδικός από τους αρχαίους συγγραφείς που ασχολήθηκαν με τη μελισσοκομία που δεν αναφέρεται στη βουγονία είναι ο Αριστοτέλης (Fraser, 1951: 10).

Οι συγγραφείς που κάνουν λόγο για τη βουγονία είναι πολλοί και όχι μόνο από την αρχαιότητα. Ακολουθούν ορισμένοι από τους Μέσους Χρόνους ακόμη και από τη νεότερη, όπως θα δούμε παρακάτω, εποχή!

Σύμφωνα με τον Βιργίλιο (70 – 19 π.Χ) η βουγονία εμφανίζεται με τον μυθικό Αρισταίο, το γιό του Απόλλωνα και της Κυρήνης, ο οποίος δίδαξε στους ανθρώπους τη μελισσοκομία. Ο Λατίνος ποιητής αναφέρει στα Γεωργικά του (IV, 317-558) πως ο Αρισταίος είδε κάποτε στην Αρκαδία την Ευρυδίκη, τη γυναίκα του Ορφέα, και συνεπαρμένος από τη γοητεία της όμορφης δρυάδας δοκίμασε να την κάνει δική του με τη βία. Η Ευρυδίκη, πιστή στον άντρα της, απομακρύνθηκε τρομαγμένη· πάνω στον δρόμο της όμως τη δάγκωσε ένα φίδι και πέθανε. Λόγω της άτυχης αυτής ερωτικής περιπέτειας λίγο έλλειψε να χαθεί για πάντα το μέλι, το οποίο ήταν βέβαια μια από τις κυριότερες προσφορές του Αρισταίου στους ανθρώπους (Κακριδής, 1986, ΙΙΙ: 112) κι αυτό γιατί ο Αρισταίος βρήκε μετά λίγο καιρό τις μέλισσές του νεκρές. Απελπισμένος, ζήτησε τη βοήθεια της μητέρας του, της νύμφης Κυρήνης, κι αυτή τον συμβούλευσε να αναζητήσει τον Πρωτέα. Όταν τελικά τον συνάντησε, ο πολύξερος γέροντας τον ενημέρωσε πως η καταστροφή των μελισσών οφειλόταν στην εκδίκηση του Ορφέα. Οι Ναπαίες νύμφες, οι παιδικές φίλες της Ευρυδίκης, ήταν αυτές που είχαν αφανίσει τις μέλισσές τους (Cook, 1895). Για να κατευνάσει την οργή τους έπρεπε να θυσιάσει τέσσερεις επιλεγμένους ταύρους και τέσσερεις αγελάδες, αφήνοντας τα πτώματά τους σε σκιερό μέρος. Το έπραξε και: «… ξάφνου εκεί ένα θάμασμα που κι αν το λες ξενίζεις, / Παρατηρούν οι θυσιαστές μες στων βοδιών τα σπλάχνα / Τα νερουλά, εμπουρμπούριζαν απ’ όλην την κοιλιά τους / οι μέλισσες, κι απ’ τα πλευρά τα τσακισμένα εβράζαν / Κ’ εσηκωνόνταν σύγνεφο τεράστιο στον αέρα / Κ’ εμαζευόνταν στες κορφές των δέντρων κι απ’ τους κλάδους / Τους λυγερούς σαν τα τσαμπιά του σταφυλιού εκρεμώνταν» (Γεωργικά, IV, 552-558, Μετάφραση Κων/νου Θεοτόκη).

Κατά την εκδοχή του Οβιδίου (43 π.Χ. – 17 μ.Χ), του άλλου μεγάλου Λατίνου ποιητή, που απαντά στο έργο του Fasti (= Ημερολόγιο, Ι, 363-380), ο Αρισταίος αναζητά τον Πρωτέα  στη θάλασσα που ήταν η συνηθισμένη του κατοικία. Τον εντόπισε τελικά σ’ ένα νησί κοντά στις εκβολές του Νείλου όπου αναπαυόταν τα μεσημέρια και δένοντάς τον (μια που ο Πρωτέας είχε την ικανότητα να μεταμορφώνεται σε ό,τι επιθυμούσε) τον ανάγκασε να του αποκαλύψει τη λύση για να ξαναποκτήσει μέλισσες: να θάψει το πτώμα σφαγμένου βοδιού, επειδή, όταν το κουφάρι αποσυντίθεται παράγονται σμήνη μελισσών. Ο θάνατος του ενός θα γεννούσε χίλιες ζωές.

Στα Γεωργικά του Βιργίλιου και πάλι αλλά λίγο παραπάνω (IV, 295-314) από το χωρίο που εξετάσαμε, ο ποιητής περιγράφει τη μέθοδο αναπαραγωγής μελισσών από ταύρο, τόπο καταγωγής της οποίας αναφέρει την Αίγυπτο. Επιλέγεις μικρό και στενό χώρο και κατασκευάζεις κτίσμα με τέσσερα παράθυρα το ένα απέναντι στο άλλο και από πάνω σκεπή από κεραμίδια. Στη συνέχεια παίρνεις ένα ευνουχισμένο ταύρο του οποίου τα δύο ετών κέρατα μόλις κυρτώνουν πάνω από τα φρύδια, του βουλώνεις ρουθούνια και στόμα και τον χτυπάς μέχρι θανάτου, χωρίς όμως να ανοίξει το δέρμα. Περιορίζεις το σώμα στον κλειστό χώρο καλυμμένο με θυμάρι και μετά από εννέα ημέρες, αφού μαλακώσουν τα κόκκαλα έχοντας υποστεί ζύμωση, θα κάνουν την εμφάνισή τους εκπληκτικά πλάσματα, τα οποία βομβίζοντας με τα φτερά τους θα πετάξουν στον αέρα – ένα σμήνος μελισσών.

Υπάρχει η άποψη (Fraser,1951: 8, 11)  πως ο Βιργίλιος συμπεριέλαβε το επεισόδιο με τον Αρισταίο στο ποίημά του μερικά χρόνια αφ’ ότου το είχε ολοκληρώσει και πως αντικατέστησε με αυτό το αρχικό τελείωμά του. Θεωρείται μάλιστα περίεργο ότι ο εν λόγω ποιητής ενστερνίστηκε τη μυθική πρακτική για τη γένεση μελισσών από κουφάρι ταύρου. Σε κάθε περίπτωση όμως, ο Βιργίλιος μιλά στην ποίησή του για τις βουγενείς «μέλισσες» σαν κάτι που άκουσε και όχι σαν κάτι που είδε με τα μάτια του.

Αναφορικά με τις πηγές από όπου άντλησε ο Βιργίλιος, ως κύρια πηγή πιθανολογείται το χαμένο σήμερα έργο του Νικάνδρου του Κολοφώνιου, Μελισσουργικά. Ο Βιργίλιος έζησε λίγο μετά τον Βάρρονα και πιθανόν ανέτρεχε στα έργα του τελευταίου για πληροφορίες (Fraser, 1951: 38-39˙ Whitfield, 1956).

Μπορεί μεν τα Μελισσουργικά του Νικάνδρου (2^ος αιώνας π.Χ.) να μη διασώθηκαν, στα διασωθέντα όμως έργα του, στα Θηριακά (471) και τα Αλεξιφάρμακα (445-446), κάνει λόγο για τη βουγονία. Στα Θηριακά μάλιστα αναφέρει επί λέξει: «ἵπποι γὰρ σφηκῶν γένεσις, ταῦροι δὲ μελισσῶν».

Ο Αντίγονος o Kαρύστιος (250 – 197 π.Χ.) αναφέρει στο έργο του Ιστοριών παραδόξων συναγωγή (ΧΙΧ, 14-18· Keller, 1877: 6) πως «εάν στην Αίγυπτο θάψεις βόδι σε κάποια μέρη έτσι ώστε μόνο τα κέρατα να προεξέχουν από το έδαφος, λένε, πως μέλισσες πετούν έξω· το σάπιο βόδι διαλύεται σε μέλισσες».

Τις πρώτες μαρτυρίες ωστόσο για τη βουγονία των μελισσών οφείλουμε σε Έλληνες συγγραφείς από την ελληνιστική Αλεξάνδρεια, τον Αρχέλαο, τον Καλλίμαχο, τον Φιλέτα και τον Νίκανδρο. Όλοι τους την υπαινίσσονται στα ποιήματα και τα επιγράμματά τους (Ransome. 2014: 114).

Ο Βάρρων (116 -27 π.Χ.) στο έργο του De Re Rustica (ΙΙΙ, 16, 4) μιλά για γένεση μελισσών εν μέρει από μέλισσες και εν μέρει από αποσυντιθέμενο βόδι, ενώ παραθέτει και δύο επιγράμματα στα οποία γίνεται λόγος για τη βουγονία (Whitfield, 1959). Ένα του Αρχελάου: «βοὸς φθιμένης πεπλανημένα τέκνα» και ένα του Νικάνδρου: «ἵππων μὲν σφῆκες γενεά, μόσχων δὲ μέλισσαι». Σε άλλο σημείο του έργου του (ΙΙ, 5, 5) αναφέρεται σε μέλισσες που οι Έλληνες ονομάζουν βουγενείς. Την ίδια ονομασία (βουγενείς) χρησιμοποιεί αργότερα και ο νεοπλατωνικός φιλόσοφος Πορφύριος (234 – 305 μ.Χ.) στο έργο του Περί του εν Οδύσσεια των Νυμφών Άντρου (18). Ο Θεόκριτος (315 – 260 π.Χ.), στο ποίημα Σύριγξ (3), χρησιμοποιεί για τη μέλισσα τη λέξη «ταυροπάτωρ», ενώ ο Στράτων (2^ος μ.Χ. αιώνας) από τις Σάρδεις, ο οποίος συνέθεσε τη Μούσα παιδική, μια συλλογή από 258 επιγράμματα 26 ποιητών, γράφει στον πρώτο στίχο ενός από αυτά (του 249): «βουποίητε μέλισσα, πόθεν μέλι τοὐμὸν ἰδοῦσα /…».

Ο Κολουμέλλας (4 – 70 μ.Χ.) στο De Re Rustica (IX, XIV, 1),  αναφέρει πως τα μελίσσια θα πρέπει να καπνίζονται με ξερή σβουνιά βοδιού, επειδή ο καπνός αυτός είναι καλά αποδεκτός από τις μέλισσες, λόγω του ότι οι μέλισσες είναι κατά κάποιο τρόπο συνδεδεμένες με τα βόδια. Παρακάτω  (ΙΧ, XIV, 6), γράφει πως  ο Δημόκριτος (δεν είναι ο αβδηρίτης φιλόσοφος αυτός), ο Μάγκος και ο Βιργίλιος ενστερνίζονται την αναπαραγωγή μελισσών από νεκρό ευνουχισμένο ταύρο και παραθέτει την άποψη του Μάγκου πως αυτό μπορεί να γίνει και από την κοιλιά ενός ταύρου. Συμφωνεί ωστόσο με την άποψη του Κέλσου (το έργο του οποίου, όπως και αυτό του Μάγκου, δεν έχει διασωθεί) ο όποιος θεωρεί πως οι μέλισσες δεν πεθαίνουν σε τέτοιους αριθμούς ώστε να καθίσταται αναγκαία η παραγωγή τους δια αυτού του τρόπου. Άλλωστε, δεν θα έστεκε από οικονομικής άποψης να σκοτώσεις ένα ταύρο για να λάβεις -όπως πιστευόταν- ένα ή ίσως και περισσότερα σμήνη μελισσών.

Ο Πλίνιος ο Πρεσβύτερος (23 -79 μ.Χ) μιλά, στη Φυσική του Ιστορία (Naturalis Historia, XI, 23) για τη δυνατότητα «εάν οι μέλισσες εξολοθρευτούν να αντικατασταθούν με άλλες που θα προέλθουν από την κοιλιά ενός πρόσφατα σκοτωμένου βοδιού, σκεπασμένου με σβουνιά». Συνεχίσει λέγοντας πως «ο Βιργίλιος λέει ότι αυτό δύναται να πραγματοποιηθεί με το σώμα ενός νεαρού ταύρου, με τον ίδιο τρόπο που ένα πτώμα αλόγου παράγει μικρές και μεγάλες σφήκες και ενός γαϊδάρου σκαθάρια». Ο Πλούταρχος (45 – 120 μ.Χ.) στους Βίους Παράλληλους (Άγις και Κλεομένης, 60, 5) κάνει επίσης λόγο για μέλισσες που γεννιούνται από νεκρά βόδια, σφήκες από άλογα και σκαθάρια από γαϊδούρια. Ο σχολιαστής της Αινιάδας του Βιργιλίου Σέρβιος (In Vergilii Aeneidos commentarius I, 435) γράφει πως «οι μέλισσες λέγεται πως προέρχονται από βόδια, οι κηφήνες από άλογα, οι μεγάλες σφήκες από μουλάρια και οι μικρές από γάιδαρους». Στη βουγονία τέλος αναφέρεται και ο Ισίδωρος της Σεβίλλης (560 – 636 μ.Χ.) στο έργο του Εtymologiae (XI, 4 & XII, 8).

O Αιλιανός, ο οποίος αν και Ρωμαίος έγραφε στα ελληνικά, αναφέρει, στο Περί ζώων ιδιότητος (Β, 57) πως «ακόμα και νεκρό το βόδι είναι αξιέπαινο πλάσμα. Μέλισσες γεννιούνται απ’ το λείψανό του, τα πιο εργατικά από τα πλάσματα…»
(μετάφραση ΦΟΚ).

Η ιστορία του Σαμψών στην Παλαιά Διαθήκη (Κριταί, ιδ, 8) ο οποίος βρήκε μελίσσι και μέλι στο πτώμα του λιονταριού που είχε σκοτώσει, συγχέεται από ορισμένους (Λιβέρη, 2000˙ άλλοι στον Fraser, 1951: 12) με την περίπτωση της βουγονίας, ως να γεννήθηκαν δηλαδή οι μέλισσες από το κουφάρι. Ωστόσο, στην περίπτωση αυτή φαίνεται πως το πτώμα είχε αφεθεί να ξεραθεί, οπότε ήταν δυνατό να το χρησιμοποιήσουν αργότερα μέλισσες ως φωλιά. Παρόμοια άλλωστε ιστορία αναφέρει και ο Ηρόδοτος (Ιστορίαι, Ε, 114): οι Αμαθούσιοι αποκεφάλισαν τον Ονέσιλο που πολιορκούσε την πόλη τους και κρέμασαν το κεφάλι του στην πύλη, το οποίο έμεινε εκεί και αποστεώθηκε. Ένα σμήνος μελισσών φώλιασε τότε στο κρανίο και το γέμισε κηρήθρες.

Κάπως σχετική και η περίπτωση του μύθου που μας γνωστοποιεί ο  Σέρβιος (In Vergilii Aeneidos commentarius I, 435): μια ομάδα γυναικών σκότωσε στον Ισθμό ιέρεια της Δήμητρας με το όνομα Μέλισσα, επειδή δεν ήθελε να τους αποκαλύψει τα σχετικά με τα Ελευσίνια μυστήρια δρώμενα, στα οποία την είχε μυήσει η θεά. Η Δήμητρα τιμώρησε τις φόνισσες στέλνοντάς τους πανούκλα, ενώ από το πτώμα της πιστής ιέρειας γεννήθηκαν μέλισσες. Εδώ έχουμε βέβαια γένεση μελισσών από πτώμα, αφορά όμως σε μια πολύ ειδική και μοναδική περίπτωση. Παρόλα αυτά, δεικνύει με τη σειρά της την αδυναμία των αρχαίων να εξηγήσουν τη γέννηση της μέλισσας (Λιβέρη, 2000) και την ανάγκη να πλαστούν μύθοι που να τη δικαιολογούν.

Από ένα χαμένο σήμερα ελληνικό έργο της αλεξανδρινής εποχής υπό τον τίτλο Φυσιολόγος προέκυψαν, από την αντιγραφή του αρχετύπου, αρκετά χειρόγραφα πολλαπλών εκδοχών του και σε διάφορες γλώσσες, όπου αναπαράγονται οι παραπλανητικές απόψεις περί βουγονίας (Γερμανίδου, 2011: 191-192). Το κείμενο όμως που παραθέτει τις περισσότερες πληροφορίες για τη βουγονία και την πρακτική άσκησή της είναι αυτό του Φλωρεντίνου και βρίσκεται στα Γεωπονικά, ένα συμπίλημα έργων διαφόρων συγγραφέων και εποχών που έλαβε την τελική του μορφή τον 10^ο αιώνα, στα χρόνια του αυτοκράτορα Κωνσταντίνου Ζ΄ του Πορφυρογέννητου.

Σύμφωνα  με τον Φλωρεντίνο (Γεωπονικά, ΙΕ, 22-30) ο τρόπος παραγωγής μελισσών έχει ως εξής: κατασκευάζεται κτίσμα με ύψος, πλάτος και μήκος δέκα πήχεων, με μια πόρτα και τέσσερα παράθυρα, ένα σε κάθε πλευρά. Σε αυτό οδηγείται ένα βόδι ηλικίας τριάντα μηνών, σαρκώδες και παχύ. Νέοι άνδρες το χτυπούν τότε με ρόπαλα συνθλίβοντας τη σάρκα και τα κόκκαλα, με προσοχή όμως ώστε να μην τρέξει αίμα, γιατί από το αίμα δεν παράγονται μέλισσες. Το βόδι τοποθετείται στη συνέχεια πάνω σε θυμάρι και κλείνονται όλες οι οπές του σώματός του με πανιά βουτηγμένα σε πίσσα. Κλείνονται επίσης ερμητικά με λάσπη η πόρτα και τα παράθυρα ώστε να αποκλειστεί το φως και ο αέρας. Μετά από τρεις εβδομάδες το κτίσμα ανοίγεται από όλες τις πλευρές για να εισέλθει φως και αέρας, εκτός και αν φυσά δυνατός αέρας, οπότε καλό είναι η πλευρά από όπου φυσά να παραμείνει κλειστή. Το κτίσμα κλείνεται και πάλι ερμητικά με λάσπη για άλλες δέκα ημέρες και την ενδέκατη, όταν ανοιχθεί, είναι γεμάτο με μέλισσες σε τσαμπιά ενώ από το βόδι δεν έχουν απομείνει παρά τα κέρατα, τα οστά και το τρίχωμα. Λέγεται μάλιστα πως από τον εγκέφαλο και τον νωτιαίο μυελό δημιουργούνται βασιλιάδες και από τη σάρκα οι άλλες μέλισσες.

Παρατηρούμε ότι η μαρτυρία του Βιργιλίου με αυτήν του Φλωρεντίνου συμπίπτουν σε πολλά, με κυριότερη διαφορά αυτή του απαιτούμενου χρόνου για την παραγωγή των μελισσών, ο οποίος στον μεν Βιργίλιο είναι εννέα ημέρες στον δε Φλωρεντίνο ένας μήνας.

Χριστιανοί συγγραφείς όπως ο Ωριγένης (185 -251 μ.Χ.), ο Λακτάντιος (250 -325 μ.Χ.) και ο Άγιος Αυγουστίνος (354 – 430 μ.Χ.)  βοήθησαν με το κύρος τους στην περαιτέρω εδραίωση και διατήρηση του μύθου της βουγονίας, εφόσον τον αναφέρουν –παραπέμποντας συνήθως στον Βιργίλιο- στα γραπτά τους (Ransome, 2004: 118· Fraser, 1951: 98). O Μιχαήλ Ψελλός (1018 – 1078) παρόλη την οξυδέρκειά του δεν ξεφεύγει από την παγίδα των επαναλαμβανόμενων παρανοήσεων, αναφέροντας κι αυτός τη βουγονία ως μέθοδο αναπαραγωγής του εντόμου (Γερμανίδου, 2011: 59), συμβάλλοντας με τη σειρά του στη διαιώνιση της λανθασμένης αντίληψης.

Ο μύθος της βουγονίας αναπαράγεται από αρκετούς συγγραφείς του 14^ου και 15^ου αιώνα. Αργότερα, στα τέλη του 16^ου αιώνα σε αυτήν αναφέρεται στην ουσία και ο William Shakespeare (King Henry IV, Part II, act.4, sc.4). Το ενδιαφέρον όμως έγκειται στο γεγονός πως ο Samuel Hartlib στο βιβλίο του The reformed common–wealth of bees, αναφέρει πως «ο κύριος Carew στην Κορνουάλη παρήγαγε μέλισσες με αυτή τη μέθοδο», δηλαδή βουγονικά! Εξηγεί μάλιστα και τον τρόπο που το κατάφερε (Hartlib, 1665: 2-3). Δύο σχεδόν αιώνες αργότερα, το 1842, η ίδια αυτή αναφορά για παραγωγή μελισσών από μοσχάρι ξαναδημοσιεύθηκε -ως αληθινή!- στο συμπίλημα του W. C. Cotton (1842: 354) My Bee Book.

Αρκετοί είναι αυτοί που προσπάθησαν να ερμηνεύσουν τον μύθο της  βουγονικής παραγωγής μελισσών εστιάζοντας κυρίως στο γεγονός της απουσίας πολλών κατάλληλων ενδιαιτημάτων για τις μέλισσες στην περιοχή της Αιγύπτου (όπου ο Βιργίλιος τοποθετεί την καταγωγή της διαδικασίας) που τις ωθούσε να χρησιμοποιούν ακόμη και πτώματα ζώων ως φωλιά ή στην σχετική ομοιότητα της μέλισσας με το έντομο Εristalis tenax, το οποίο αφήνει αυγά σε κουφάρια στο στάδιο της αποσύνθεσης. Απαντά επίσης η άποψη πως στη βουγονία αποκρυπτογραφείται ένα κωδικός λατρείας που συνδέεται με την προστασία της βλάστησης και την ευόδωση της συγκομιδής (Χρυσοστομίδου, 2010: 64-69).

Η αντίληψη πως η μέλισσα δεν αναπαράγεται σεξουαλικά παρέμεινε στη λαϊκή μας παράδοση έως πρόσφατα. Ο Θανάσης Μπίκος αναφέρει σε άρθρο του την αντίδραση ηλικιωμένου μελισσοκόμου, ο οποίος κινήθηκε απειλητικά με το μπαστούνι του εναντίον του γεωπόνου που μιλούσε σε σεμινάριο, κάπου στη βόρεια Πελοπόννησο, όταν ο τελευταίος τόλμησε ένα ισχυριστεί πως η βασίλισσα συνευρίσκεται με τους κηφήνες. Στον Πόντο τέλος, οι μελισσοκόμοι ουδέποτε θα πίστευαν, όπως αναφέρει ο Τοπαλίδης (1969), «ότι ο προορισμός του κηφήνα είναι να εκτελεί τα καθήκοντα συζύγου, διότι αυτό θα ήταν έγκλημα καθοσιώσεως για το ιερό αυτό έντομο, του οποίου ο τρόπος διαιωνίσεως θα είχε θεία εξαίρεση».

ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Chouliara-Raios, H. 1989. L’ abeille et le miel en Egypte d’après les papyrus grecs. Ιωάννινα (Παν. Ιωαννίνων).
Crane, E. 1999. The World History of Beekeeping and Honey Hunting. London (Duckworth).
Γερμανίδου, Σ. 2011. Εκδηλώσεις αγροτικών δραστηριοτήτων στην τέχνη και τον υλικό πολιτισμό του Βυζαντίου: Το παράδειγμα της μελισσοκομίας. Αθήνα (ΕΚΠΑ, Διδ. Διατριβή).
Cook, Α. Β. 1895. The Bee in Greek Mythology. Journal of Hellenic Studies, 15: 1-24.
Cotton, W. C. 1842. My Bee Book. London (J. G. F. & J. Rivingston).
Fraser, H. M. 1951. Beekeeping in Antiquity. London (Univ. of London Press – 2^nd ed.).
Hartlib, S. 1655. The reformed common-wealth of bees. London (Giles Calvert).
Ivanov V.V., Toporov B. H. 1982. Ptsela.  Mifi Narodov Mira, T. II, Moskva (Sov. Ent.), s. 354-356.
Κακριδής, Ι. Θ. 1986. Ελληνική μυθολογία. Τ. 3. Αθήνα (Εκδοτική Αθηνών).
Keller, O. 1877. Scriptores Graeci Minores. V. 1, Lipsiae (In Aedibus B. G. Teubneri).
Kritsky, G. 2010. The Quest for the Perfect Hive. A History of Innovation in Bee Culture. Oxford (Univ. Press).
Λιάκος, Β. 2000. Αριστοτέλης, ο πρώτος μελισσολόγος ερευνητής. ΣΤ΄ Τριήμερο «Η μέλισσα και τα προϊόντα της», Νικήτη 12-15 Σεπτ. 1996. Αθήνα (Π.Τ.Ι. ΕΤΒΑ), σ. 134-142.
Λιβέρη, Α. 2000. Εικαστική απεικόνιση αρχαίων ελληνικών και ρωμαϊκών μύθων σχετικά με τη μέλισσα και τα προϊόντα της κατά την αρχαιότητα. ΣΤ΄ Τριήμερο «Η μέλισσα και τα προϊόντα της», Νικήτη 12-15 Σεπτ. 1996. Αθήνα (Π.Τ.Ι. ΕΤΒΑ), σ. 41-65.
Μαυροφρύδης, Γ. 2007. Προλήψεις και παραδόσεις των Ελλήνων μελισσοκόμων. Μελισσοκομική Επιθεώρηση, 21(1): 24-28.
Ράιος, Δ. 2000. Melissa Tarentina (Μέλισσα η Ταραντίνη): Petronii Satyricon 61, 6-8. ΣΤ΄ Τριήμερο «Η μέλισσα και τα προϊόντα της», Νικήτη 12-15 Σεπτ. 1996. Αθήνα (Π.Τ.Ι. ΕΤΒΑ), σ. 112-131.
Ransome. H. M. 2004. The Sacred Bee in Ancient Times and Folklore. New York (Dover Publications – 2^nd ed.).
Τοπαλίδης, Ν. 1969. Η μελισσοκομία στη Σαντά. Αρχείον Πόντου, Τ. 29, σ. 332-340.
Χρυσοστομίδου, Μ. 2010. Μέλισσα και μέλι στην αρχαία ελληνική μυθολογία και λατρεία. Θεσσαλονίκη (Νησίδες).
Whitfield, B. G. 1956. Virgil and the Bees. A study in Ancient Apicultural Lore. Greece and Rome. Series 2, 3(2): 99-117.

Απορίες και διευκρινίσεις σχετικά με το άρθρο ή με όποιο άλλο θέμα θέλετε πατήστε εδώ.

Για την κατάρτισή σας,
επιλέξτε πηγές πληροφόρησης με επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση

Τανανάκη Χρύσα
Εργαστήριο Μελισσοκομίας –Σηροτροφίας Α.Π.Θ.
tananaki@agro.auth.gr
Περιοδικό Μελισσοκομική Επιθεώρηση
Τεύχος Ιανουαρίου Φεβρουαρίου 2016 σελ 15

Η ελαιοκράμβη καλλιεργείται σε πολλές χώρες για την παραγωγή των σπόρων που χρησιμοποιούνται για την εξαγωγή ελαίου. Παράλληλα αποτελεί ένα ιδιαίτερα ελκυστικό φυτό για τις μέλισσες προσφέροντας νέκταρ και γύρη. Βασικό είδος από το οποίο παράγεται μέλι ελαιοκράμβης είναι το Brassica napus, ενώ σε βόρειες χώρες, όπως η Σουηδία, καλλιεργείται το Brassica rapa. Σε παγκόσμια κλίμακα, κύριες χώρες καλλιέργειας της ελαιοκράμβης είναι αυτές της Βόρειας Αμερικής και η Κίνα. Αν και στις περισσότερες περιπτώσεις το μέλι ελαιοκράμβης διακινείται ως μίγμα με άλλα μέλια, εντούτοις αρκετές φορές παράγεται και ως αμιγές. Χαρακτηριστικό αυτού του είδους μελιού είναι η γρήγορη κρυστάλλωση, που μερικές φορές έχει ως αποτέλεσμα την δημιουργία μικρών κρυστάλλων γι΄αυτό και χρησιμoποιείται και για την στοχευμένη κρυστάλλωση ορισμένων μελιών και είναι γνωστό ως “εκκινητής κρυστάλλωσης” (crystallisation starter). Το χαρακτηριστικό της ταχείας κρυστάλλωσης όμως σε χώρες με καταναλωτικό κοινό στο οποίο δεν αρέσει το στερεοποιημένο μέλι, αποτελεί μειονέκτημα αυτού του είδους μελιού.

Η ελαικράμβη (Brassica spp) είναι ένα ετήσιο φυτό που ανήκει στην οικογένεια Brassicaceae. Το ύψος του φυτού μπορεί να κυμανθεί ανάλογα με την ποικιλία από 50 cm έως 2 m. Πρόκειται για φυτό με επιμήκη βαθύ ριζικό σύστημα με των αριθμό των πλάγιων βλαστών του να εξαρτάται από το είδος, τις περιβαλλοντικές συνθήκες και την πυκνότητα φύτευσης. Τα φύλλα του είναι σκούρα πράσινα, λογχοειδή, έμμισχα και ο αριθμός τους ανά βλαστό κυμαίνεται από 5 – 40. Τα άνθη του είναι χρυσοκίτρινα και διατάσσονται σε ταξιανθίες. Η σπορά της ελαιοκράμβης πραγματοποιείται τέλος Φθινοπώρου με αρχές Χειμώνα, ενώ η ανθοφορία του φυτού γίνεται σταδιακά, ξεκινώντας από τα μέσα Απριλίου με αρχές Μαίου και διαρκώντας 2-5 εβδομάδες, δίνοντας όμορφα κίτρινα τοπία. Μετά την ωρίμανση των καρπών συλλέγονται σφαιρικοί καφέ σπόροι (εικ. 1). Οι πρώτες μαρτυρίες για την καλλιέργεια του φυτού ξεκινούν από την Ινδία, από όπου και αργότερα αυτή μεταφέρθηκε σε Κίνα και Ιαπωνία. Σήμερα καλλιεργείται κυρίως στην Ινδία, Κίνα, Αυστραλία, Ευρώπη και Καναδά για την συλλογή των σπόρων της που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή βιοκαύσιμου, βρώσιμων ελαίων και ζωοτροφών. Η αυξητική καλλιεργητική τάση διαπιστώνεται και από τα στοιχεία του FAO, ο οποίος αναφέρει αύξηση της παραγωγής σπόρων ελαιοκράμβης από 36 εκ. τόνους για τα έτη 2003-2004 σε 58,4 εκ. τόνους για τα έτη 2010-2011.

Από μελισσοκομική άποψη θεωρείται ένα καλό μελισσοκομικό φυτό που προσφέρει στις μέλισσες όχι μόνο νέκταρ αλλά και γύρη, γι’ αυτό και οι μελισσοκόμοι που μεταφέρουν τα μελίσσια τους την περίοδο της ανθοφορίας, που για την Β. Ελλάδα συμπίπτει με τις μεγάλες απαιτήσεις των αναπτυσσόμενων μελισσιών, επιτυγχάνουν γρήγορη ανάπτυξη. αλλά και την δυνατότητα συλλογής μελιού. Οι υψηλές ποσότητες γύρης που συλλέγουν οι μέλισσες σε συνδυασμό με το υψηλό πρωτεϊνικό (25%) και λιπιδικό (7.5%) της όπως αυτό αποδείχθηκε σε έρευνα του Εργαστηρίου Μελισσοκομίας, ερμηνεύει σε σημαντικό βαθμό την ταχεία ανάπτυξη των μελισσιών που παραμένων σε καλλιέργειες ελαιοκράμβης κατά τη διάρκεια της ανθοφορίας της. Επιπλέον λόγω της υψηλής νεκτραροέκκρισης οι μέλισσες παρουσιάζουν έντονη τάση για κτίσιμο κηρηθρών. Όσον αφορά την ίδια την καλλιέργεια, έρευνες έχουν δείξει ότι η συμμετοχή των μελισσών στην επικονίαση της ελαιοκράμβης συμβάλλει στην παραγωγή καλύτερης ποιότητας σπόρων με υψηλότερη ελαιοπεριεκτικότητα. Ειδικότερα έχει βρεθεί ότι τρία μελίσσια ανά 10 στρέμματα καλλιέργειας αυξάνουν την απόδοση σε έλαιο κατά 46%. Ορισμένες φορές οι καλλιέργειες ψεκάζονται με πυρεθρενοειδή με αποτέλεσμα οι μελισσοκόμοι να διαμαρτύρονται για απώλειες μελισσών. Ένας άλλος προβληματισμός που αφορά την καλλιέργεια ελαιοκράμβης είναι η χρήση μεταλλαγμένων σπόρων, ανησυχία που ενισχύεται από το γεγονός ότι η κύρια χρήση της είναι η παραγωγή βιοκαύσιμου και όχι εδώδιμων προιόντων. Αν και επίσημα στην Ελλάδα απαγορεύεται η καλλιέργεια τροποποιημένης ελαιοκράμβης, εντούτοις ήδη από το 2007 η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ενέκρινε τη δεκαετή διάθεση στην αγορά τριών ποικιλιών ελαιοκράμβης, γνωστών ως Ms8, Rf3 και Ms8xRf3, που έχουν υποστεί γενετική τροποποίηση ως ζωοτροφές ή για βιομηχανική χρήση, αλλά όχι την καλλιέργεια ή χρήση της για παραγωγή τροφίμων. Στα πλαίσια τέτοιων αποφάσεων κανείς δεν είναι σίγουρος για τους διακινούμενους σπόρους, καθώς και για τις επιπτώσεις των καλλιεργούμενων φυτών στη ζωή των μελισσών και στην παραγωγή μελισσοκομικών προϊόντων.

Το μέλι από ελαιοκράμβη είναι πολύ ανοιχτόχρωμο παρουσιάζοντας πολύ μικρές τιμές χρώματος (20 – 34.3 mmPfund). Η ηλεκτρική του αγωγιμότητα είναι πολύ χαμηλότερη (Μ.Ο. = 0,19 mS/cm) από την μέγιστη οριακή τιμή των ανθόμελων (0,8 mS/cm), ενώ χαρακτηριστικό του είναι η πολύ υψηλές τιμές γλυκόζης, που τις περισσότερες φορές είναι υψηλότερες από την περιεκτικότητα σε φρουκτόζη. Η συγκριτική αυτή σχέση μεταξύ γλυκόζης και φρουκτόζης στο μέλι ελαιοκράμβης έχει ως αποτέλεσμα αυτό να παρουσιάζει υψηλό ρυθμό κρυστάλλωσης. Όσον αφορά το μικροσκοπικό προφίλ αυτού του είδους μελιού στις περισσότερες περιπτώσεις εμφανίζει πληθώρα γυρεοκόκκων ελαιοκράμβης (εικ. 2),

γεγονός που αποδεικνύεται και από τις υψηλές τιμές που προσδιορίστηκαν σε ευρωπαϊκά μέλια αυτού του είδους (πιν. 1). Aν και το μέλι ελαιοκράμβης παρουσιάζει γενικά χαμηλές συγκεντρώσεις μεταλλικών στοιχείων, εντούτοις περιέχει υψηλές συγκεντρώσεις ασβεστίου (Ca). Όσον αφορά τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά του, είναι ανοιχτόχρωμο και όταν κρυσταλλώσει το χρώμα του γίνεται σχεδόν άσπρο (εικ. 3). Είναι μέτριας οσμής και γλυκύτητας με άρωμα φρούτων, λαχανικών και λουλουδιών. Παρουσιάζει έντονη τάση για κρυστάλλωση, η οποία μερικές φορές ξεκινά από την κυψέλη, με αποτέλεσμα να είναι δύσκολη η εξαγωγή του από τις κηρήθρες. Αρκετές φορές κρυσταλλώνει με την μορφή των πολύ μικρών κρυστάλλων ώστε να παρουσιάζει οργανοληπτικά χαρακτηριστικά μικροκρυσταλλωμένου μελιού.

Πίνακας 1: Φυσικοχημικά χαρακτηριστικά ευρωπαϊκού μελιού από ελαικοκράμβη

*SD: τυπική απόκλιση

Σημείωση:Τα μέλια συλλέχθηκαν από Γαλλία, Ελβετία, Γερμανία, Φιλανδία, Ολλανδία, Βέλγιο

Βιβλιογραφία

COM(2006) 78. Απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου σχετικά με τη διάθεση στην αγορά, σύμφωνα με την οδηγία 2001/18/ΕΚ του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου, προϊόντων ελαιοκράμβης (Brassica napus L., σειρές Ms8, Rf3 και Ms8xRf3) που έχουν υποστεί γενετική τροποποίηση ώστε να αποκτήσουν ανοχή στο ζιζανιοκτόνο γλυφοσινικό αμμώνιο.

Madejczyk Μ, Baralkiewicz D. (2008). Characterization of Polish rape and honeydew honey according to their mineral contents using ICP-MS and F-AAS/AES Analytica Chimica Acta 617:11–17.

Persano Oddo L., Piro R. (2008). Main European unifloral honeys: descriptive sheets, Apidologie 35: S38–S81.

Sabbahi R., De Oliveira D., Marceau J. (2005). Influence of Honey Bee (Hymenoptera: Apidae) Density on the Production of Canola (Crucifera: Brassicacae), Journal of Economic Entomology, 98(2): 367-372.

Απορίες και διευκρινίσεις σχετικά με το άρθρο ή με όποιο άλλο θέμα θέλετε πατήστε εδώ.

Για την κατάρτισή σας,
επιλέξτε πηγές πληροφόρησης με επιστημονικά τεκμηριωμένη γνώση

ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΡΟΔΟΥ

“Η ΚΥΨΕΛΗ”
5^ο χιλ. Τσαϊρι – Αεροδρόμιο (Μελισσοκομική Δωδ/σου)
ΠΑΣΤΙΔΑ ΡΟΔΟΥ

Συγκροτήθηκε σε σώμα το νέο Διοικητικό Συμβούλιο του Μελισσοκομικού Συλλόγου Ρόδου «Η ΚΥΨΕΛΗ» το οποίο εκλέχθηκε κατά τις αρχαιρεσίες της 27-2-2019.

Η σύνθεσή του είναι:
Πρόεδρος: Νίκος Μελισσουργός
Αντιπρόεδρος: Αναστάσιος Κρητικός
Γεν. Γραμματέας: Γιάννης Νιωτάκης
Ταμίας: Μιχάλης Χατζηδημητρίου
Μέλος:. Εμμαν. Κωστάκης

Αναπληρωματικός: Μιχαήλ Μαλιάκκας

Εξελεγκτική Επιτροπή:

Σπύρος Καστάνιας
Φώτης Καστρουνής
Αντ. Γ. Ξεπαπαδάκης,

Αντιπρόσωποι στην Ο.Μ.Σ.Ε.

Νικόλαος Μελισσουργός
Αναστάσιος Κρητικός

Κύρια επιδίωξη και του νέου Διοικητικού Συμβουλίου θα είναι η βελτίωση του επιπέδου γνώσης των μελισσοκόμων της Ρόδου. Άλλωστε σ’ αυτό εστιάζεται και η, για δεκαεννέα χρόνια τώρα, οργάνωση των δράσεων ΡΟΔΟΣ – Μήνας Μελισσοκομίας οι οποίες  ως πρόσθετο στόχο έχουν την ανάδειξη της ωφελιμότητας των προϊόντων της μέλισσας στον άνθρωπο και της προσφοράς της στη διατήρηση της ζωής στον πλανήτη μας μέσω της επικονίασης των φυτών.

Ο Μελισσοκομικός Σύλλογος Ρόδου, θα εντείνει την προσπάθειά του ώστε ένας κατεξοχήν παραδοσιακός κλάδος του τόπου μας, η μελισσοκομία, να γνωρίσει ακόμη μεγαλύτερη άνθηση στο μέλλον για το καλό του κοινωνικού συνόλου.

Αποτελεί πεποίθηση το γεγονός ότι τα προβλήματα που αντιμετωπίζει ο κλάδος της μελισσοκομίας τις μέρες μας θα μπορέσουν να αντιμετωπισθούν μόνο με τη συστράτευση όλων όσοι υπηρετούν με ανιδιοτέλεια το πολυτιμότερο έντομο στον κόσμο, τη μέλισσα.

ΡΟΔΟΣ – ΜΗΝΑΣ ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΑΣ 2019
ΔΕΛΤΙΟ ΤΥΠΟΥ

Με μεγάλη επιτυχία ολοκληρώθηκαν οι δράσεις ΡΟΔΟΣ – Μήνας Μελισσοκομίας 2019 που για δέκατη ένατη χρονιά οργάνωσε και φέτος ο Μελισσοκομικός Σύλλογος Ρόδου «Η ΚΥΨΕΛΗ». Οι δράσεις αυτές περιλάμβαναν ενημερωτικές – εκπαιδευτικές συναντήσεις οι οποίες απευθύνονταν κυρίως στους νέους μελισσοκόμους της Ρόδου και οι οποίες είχαν ως στόχο την αξιόπιστη και υπεύθυνη πληροφόρησή τους αναφορικά με τις εξελίξεις στον κλάδο της μελισσοκομίας. Παράλληλα, ο Σύλλογος προσπαθεί να γνωρίσει στο κοινό της Ρόδου την ωφελιμότητα των προϊόντων της μέλισσας και τη μεγάλη προσφορά της στον άνθρωπο και την προστασία του περιβάλλοντος.

Οι ενημερωτικές – εκπαιδευτικές συναντήσεις έγιναν τον Φεβρουάριο (6 – 24/2/2019) και σ’ αυτές πήραν μέρος πολλοί νέοι αλλά και παλιότεροι μελισσοκόμοι του νησιού. Τα θέματα που περιλάμβανε το πρόγραμμα είχαν εκτός από τη θεωρητική πλευρά και πρακτική άσκηση προκειμένου να εξοικειωθούν οι νέοι και να γνωρίσουν τον κόσμο της μέλισσας. Παρουσιαστές των θεμάτων ήταν στελέχη του Μελισσοκομικού Συλλόγου και της  Δ/νσης Αγροτικής Οικονομίας της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου.

Οι δράσεις αυτές συνδιοργανώθηκαν με το Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης «Γιώργος Γεννηματάς» και ήταν υπό την αιγίδα της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου.

Ο Μήνας Μελισσοκομίας στη Ρόδο έκλεισε με τη διημερίδα που έγινε το Σαββατοκύριακο 23, 24-2-2019 και στην οποία συμμετείχε ο καθηγητής Μελισσοκομίας κ. Πασχάλης Χαριζάνης.

Το πρώτο βράδυ (23/2) ενημέρωση στους μελισσοκόμους της Ρόδου έκαναν η προϊσταμένη της Δ/νσης Δασών Δωδεκανήσου κ. Αικατ. Μπαλατσούκα καθώς και στελέχη της τράπεζας Πειραιώς. Στη συνέχεια, ο κ. Χαριζάνης αναφέρθηκε στα προβλήματα που αντιμετωπίζει η μέλισσα όσο και τους τρόπους αντιμετώπισής τους.

Οι εκδηλώσεις ολοκληρώθηκαν, τη δεύτερη ημέρα της διημερίδας (24-2), με το κόψιμο της Βασιλόπιτας, τις ευχές του προέδρου του Μελισσοκομικού Συλλόγου Νίκου Μελισσουργού, των εκπροσώπων των αρχών της Ρόδου και του Διευθύνοντα Συμβούλου της ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗΣ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ Νίκου Ρέτσα στους χώρους της οποίας έγιναν οι εκπαιδευτικές συναντήσεις και η οποία ήταν χορηγός των εκδηλώσεων. Στη συνέχεια, ο κ. Χαριζάνης μάγεψε το κοινό που είχε γεμίσει την αίθουσα εκδηλώσεων  της Μελισσοκομικής, παρουσιάζοντας τα θαυμαστά για τον άνθρωπο προϊόντα της μέλισσας.

Ο Μελισσοκομικός Σύλλογος Ρόδου απένειμε στον κ. Χαριζάνη τιμητική πλακέτα για την προσφορά του στην Ελληνική Μελισσοκομία και τη στήριξη των μελισσοκόμων της Ρόδου.

Η εκδήλωση ολοκληρώθηκε με τη «Μελένια Βραδιά» και τον πλούσιο μπουφέ με εδέσματα κυρίως από μέλι, που πρόσφερε η ΜΕΛΙΣΣΟΚΟΜΙΚΗ ΔΩΔΕΚΑΝΗΣΟΥ.

Στην εκδήλωση ήταν παρόντες εκπρόσωποι της Περιφέρειας Νοτίου Αιγαίου, η Πρόεδρος του Κ.Ε.Κ. «Γιώργος Γεννηματάς», στελέχη της Δνσης Αγροτικής Οικονομίας της Περιφέρειας, μελισσοκόμοι και πλήθος κόσμου.